Του Γιάννη Σιώτου
Για τον μέσο άνθρωπο, που καθημερινά αγωνιά για να βγάλει τον άρτον τον επιούσιον, θεωρείται δεδομένο ότι σε αυτήν τη ζωή κάθε λάθος πληρώνεται! Για όλους που συνωστίζονται καθημερινά στο μετρό, στα λεωφορεία, στο τραμ, στον ηλεκτρικό, στους μποτιλιαρισμένους δρόμους, το "λάθος" είναι εφιάλτης που ανατοκίζεται.
Και όμως κάποιοι, οι οποίοι -τουλάχιστον μέχρι προσφάτως-δεν είχαν κανένα λόγο να αγωνιούν, γνώριζαν πολύ καλά ότι έχουν εξασφαλισμένη την ασυλία. Μιλάμε για τους τραπεζίτες και τα καλοπληρωμένα «λευκά κολλάρα» που τους περιστοιχίζουν. Αυτοί ίσως είναι οι μοναδικοί άνθρωποι που δεν χρειάζεται να ανησυχούν για τίποτα, εκτός από τα μπόνους. Τα μαγαζιά τους είναι κάτι σαν τις "ιερές αγελάδες" του συστήματος και οι ίδιοι οι φύλακές τους, που πληρώνονται αδρά για να τις προσέχουν.
Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται ως υπερβολικά, αλλά, αν μελετήσει κανείς την Ιστορία, θα ανακαλύψει ότι βρίθει περιπτώσεων χαμένων δισεκατομμυρίων για τις οποίες κανείς μα κανείς δεν απαίτησε ξεκάθαρες εξηγήσεις. Κανείς δεν δίνει μία ξεκάθαρη απάντηση για το τι ακριβώς έχουν κάνει αυτές οι «ιερές αγελάδες». Κανείς δεν αναρωτήθηκε με ποια κριτήρια έδιναν λεφτά. Κανείς δεν σκάλισε τα χαρτιά με τις αξίες των ακινήτων που δόθηκαν ως εγγυήσεις. Κανείς δεν αναρωτήθηκε τι ακριβώς κάνουν οι θυγατρικές σε μία αέναη διαδικασία δημιουργίας... αέρα.
Και το αποτέλεσμα; Ένα ωραίο πρωί όταν τα λάθη έγιναν χιονοστιβάδα, ο λογαριασμός εστάλη στους Έλληνες φορολογούμενους. Και, εκτός από το λογαριασμό των "λαθών", τους έστειλαν και ένα συμπληρωματικό για τις αποδοχές τους. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, αυτή η ολιγομελής ομάδα ανθρώπων είναι ίσως η μοναδική η οποία πληρώνεται για να κάνει..."λάθη".
Κάποιος θα ισχυριστεί ότι δεν πρόκειται για ελληνικό πρόβλημα, καθώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες αναπτύχθηκαν τις περασμένες δύο δεκαετίες περισσότερο από ό,τι η οικονομία. Επίσης θα προβάλει το επιχείρημα ότι σε κάποιες χώρες της Ευρώπης οι τραπεζικοί ισολογισμοί είναι υψηλότεροι από το ΑΕΠ κατά 400 και πλέον τοις εκατό, ενώ στην Ιαπωνία αντιστοιχεί στο 190% του ΑΕΠ της χώρας και στις ΗΠΑ το σχετικό ποσοστό ανέρχεται στο 145%.
Επίσης θα υποστηρίξει ότι σε πολλές αγορές οι τράπεζες μπορούν να επιβιώσουν μόνο με τον τζόγο. Και είναι εύλογη η σκέψη ότι, όταν μία τράπεζα χρειάζεται τον τζόγο για να επιβιώσει και ότι δεν έχει κανένα άλλο περιθώριο, τότε στις αγορές υπάρχει κάτι σάπιο.
Και στην Ελλάδα; Μία απάντηση την οποία οφείλουν να δώσουν οι τραπεζίτες είναι τι ποσοστό του κύκλου εργασιών τους προέρχονταν από τις πρωτογενείς δραστηριότητές τους, δηλαδή τη διαχείριση καταθέσεων και τη χορήγηση δανείων σε όλη αυτήν την περίοδο που χρέωσαν τους Έλληνες με αυτόν τον τεράστιο λογαριασμό. Επίσης ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα θα ήταν η απάντηση στο αντίστοιχο ερώτημα που αφορά στα έσοδα από το investment banking, τα παράγωγα και τις συναλλαγές με αξιόγραφα. Πραγματικά θα είναι πολύ χρήσιμο να καταλάβουμε πώς ακριβώς προέκυψε αυτός ο λογαριασμός: από επιλογές που περιέχουν τεράστιο ποσοστό κινδύνου ή από παραδοσιακές εργασίες. Και μιας και αναφερόμαστε στις παραδοσιακές τραπεζικές εργασίες, εξίσου σημαντικό είναι να καταλάβουμε τι ακριβώς είχαν και κάποιες θυγατρικές τους.
Και για να είναι κανείς δίκαιος, στα ίδια ακριβώς θέματα θα πρέπει να κληθούν να δώσουν απαντήσεις και οι -κατά καιρούς- επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, οι οποίοι είχαν επιλεγεί για να ελέγχουν την ομαλή λειτουργία του συστήματος και να παρεμβαίνουν όταν διαπιστώνουν ότι "το καράβι πάει στα βράχια". Οι απαντήσεις ίσως να βοηθήσουν να καταλάβουμε εμείς οι κοινοί θνητοί τι ακριβώς έχει γίνει και πώς έχει γίνει.
Ακόμα και αν απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, η λίστα με τις "απορίες" θα εξακολουθήσει να είναι μεγάλη. Για να συνειδητοποιήσει κανείς το μήκος της, δεν έχει παρά να κάνει μία απλή αναζήτηση για τις κατά καιρούς έρευνες που έχουν γίνει με αντικείμενο τις τράπεζες στις ΗΠΑ, στη Μ. Βρετανία, στη Γερμανία... Τα θέματα που διερευνήθηκαν, η μεθοδολογία που εφαρμόστηκε και η κυρίως η τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί δεν θα βοηθήσουν μόνο εκείνους που θέλουν να ρίξουν φως στις γκρίζες ζώνες, αλλά κι εμάς τους υπόλοιπους, που πληρώνουμε τα "λάθη" και σε τελευταία ανάλυση τους... παχυλούς μισθούς τους.
Υπό το πρίσμα αυτό κάθε έρευνα που ξεκινά είναι όχι μόνο καλοδεχούμενη, αλλά και επιβεβλημένη, αφού θα βοηθήσει εμάς τους υπόλοιπους να αντιληφθούμε τι πληρώνουμε, γιατί πληρώνουμε και ποιους πληρώνουμε. Σίγουρα για κάποιον που καθημερινά ακούει για «λογαριασμούς» το να βλέπει γύρω του να περιφέρονται ανενόχλητες «ιερές αγελάδες» είναι τουλάχιστον εξοργιστικό.
