ΡΕΠΟΡΤΑΣ: ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΠΕΛΕΓΡΗΣ
Τα πρώτα προβλήματα που παρουσιάζονται κατά τις πρώτες ημέρες τις εφαρμογής της συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας για το προσφυγικό προβλημάτισαν την κυβέρνηση την προηγούμενη εβδομάδα και αναμένονται πολιτικές πρωτοβουλίες από τη Δευτέρα προκειμένου να επιλυθούν. Επίσης η ελληνική πλευρά θα εξακολουθήσει να ασκεί πιέσεις προς όλες εκείνες τις κατευθύνσεις που θα κριθεί ότι χρειάζεται προκειμένου να εφαρμοστεί η συμφωνία. Παράλληλα στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν ταχθεί υπέρ μιας ενιαίας δομής για την Ασφάλεια και την Άμυνα στην Ε.Ε., κάτι που εκτιμούν ότι θα επιβεβαίωνε την πρόθεση των κρατών - μελών να τηρήσουν τα συμφωνηθέντα της 18ης Μαρτίου.
Οι δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών και οι κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα (τηλεφωνήματα στην καγκελάριο Μέρκελ και στον γ.γ. του ΝΑΤΟ Γ. Στόλτενμπεργκ) δείχνουν πως από την πρώτη στιγμή κάποιες χώρες που υπέγραψαν την Παρασκευή στις 18 Μαρτίου προσπαθούν να αποσύρουν στην πράξη την υπογραφή τους. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε, βέβαια, το γεγονός των επιθέσεων του ISIS στις Βρυξέλλες την Τρίτη, όμως, όπως τονίζουν ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, "κάποιοι βρήκαν την ευκαιρία να κάνουν πίσω". Ωστόσο ο υπουργός Ναυτιλίας Θοδωρής Δρίτσας την Πέμπτη, μετά τη συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Μεταναστευτικής Πολιτικής, τόνισε πως δεν έχει τεθεί από καμία πλευρά θέμα μη εφαρμογής της συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας.
Τα προβλήματα του... εθελοντισμού
Ήδη από την πρώτη στιγμή η ελληνική πλευρά είχε εκφράσει διαφωνίες, ώστε η μετεγκατάσταση να μην είναι σε εθελοντική βάση, αλλά σε αναλογική. Ωστόσο, "πέρασε" στη συμφωνία ο εθελοντικός χαρακτήρας, παρά τις επιφυλάξεις κυρίως των χωρών του Νότου, αλλά και της Γερμανίας. Η επίσημη άρνηση της Πολωνίας, για παράδειγμα, να αποδεχθεί 7.000 πρόσφυγες πριν καν στεγνώσει το μελάνι στο χαρτί της συμφωνίας που είχε υπογράψει δείχνει με τον πλέον πειστικό τρόπο τις διαθέσεις ορισμένων χωρών της ανατολικής και της κεντρικής Ευρώπης. Έτσι είναι ορατό το ενδεχόμενο να ανοίξει η συζήτηση για οικονομική συνεισφορά στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων από τα κράτη - μέλη που αρνούνται να φιλοξενήσουν πρόσφυγες.
"Κάποια στιγμή είμαι απολύτως βέβαιος ότι αν ο κόμπος φτάσει στο χτένι, τα ζητήματα αυτά θα ξανατεθούν στο τραπέζι της συζήτησης και, αν κάποιοι επιμένουν στο ότι δεν θέλουν να δεχθούν να μοιραστούν κοινές ευθύνες και κοινό βάρος, φαντάζομαι ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι ώστε να συνεισφέρουν. Αν δεν θέλουν να πάρουν πρόσφυγες, πρέπει να έχουν μια οικονομική συνεισφορά. Διότι η Ευρώπη έχει κανόνες κοινούς. Και δεν μπορεί κάποιοι να τους τηρούν και κάποιοι άλλοι να κάνουν το κορόιδο". Αυτά είχε τονίσει ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την προηγούμενη Παρασκευή.
Η χώρα "κλειδί"
Από την άλλη πλευρά, η χώρα - κλειδί για την πλήρη εφαρμογή της συμφωνίας παραμένει η Τουρκία. Τριών ειδών είναι τα προβλήματα που παρουσιάζονται από την Άγκυρα και τα οποία φανερώνουν την έλλειψη διάθεσης να προχωρήσουν τα συμφωνηθέντα: α) οι προσφυγικές ροές που δεν μειώνονται, β) τα προσκόμματα που προκαλούνται και εμποδίζουν την πλήρη ανάπτυξη των νατοϊκών επιχειρήσεων και γ) η απροθυμία να δεχθούν μέχρι στιγμής επιστροφές προσφύγων.
Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τις προσφυγικές ροές, από την Κυριακή μέχρι και την Τρίτη δεν είχαν μειωθεί. Το γεγονός αυτό επισήμανε ο Αλέξης Τσίπρας στην ομόλογό του Άνγκελα Μέρκελ την Τρίτη, οπότε συνομίλησαν τηλεφωνικά. Μόλις την Τετάρτη και την Πέμπτη και αφού είχαν ασκηθεί εκ νέου παρασκηνιακές πιέσεις προς την Άγκυρα κατεγράφησαν μειωμένες ροές προσφύγων από τα τουρκικά παράλια προς τα ελληνικά νησιά.
Στην Τουρκία επίσης πέφτει το βάρος της ευθύνης του περιορισμού της δράσης των νατοϊκών πλοίων της μοίρας SNMG-2, καθώς, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά υψηλόβαθμη πηγή του υπουργείου Εξωτερικών, "η Άγκυρα τινάζει στον αέρα την επιχείρηση του ΝΑΤΟ". Πραγματικά αποτελέσματα της δράσης / επιχείρησης της νατοϊκής δύναμης θα υπάρχουν μόνο υπό την αίρεση πως θα συνεργαστούν προς αυτή την κατεύθυνση οι τουρκικές αρχές, κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει συμβεί. Έτσι εξηγείται και η ουσιαστική απραξία της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στο Αιγαίο, η οποία οδήγησε τον Αλέξη Τσίπρα στο να τηλεφωνήσει την Τρίτη στον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, ώστε να πιέσει προκειμένου η SNMG-2 να μην έχει μόνο εποπτικό ρόλο.
Επίσης η τουρκική πλευρά δεν έχει ακόμα δεχθεί επιστροφές προσφύγων και, σύμφωνα με όσα γνωρίζουν αρμόδιοι πολιτικοί παράγοντες, θα δεχθεί μόνο μετά την 4η Απριλίου. Κάτι τέτοιο επιβαρύνει το κλίμα και μειώνει τις προσδοκίες να υπάρξουν άμεσα απτά αποτελέσματα.
Αγώνας για την Ειδομένη
Σημειώνεται, τέλος, πως από την ερχόμενη εβδομάδα θα γίνουν προσπάθειες ώστε να πεισθούν οι πρόσφυγες της Ειδομένης να απομακρυνθούν από την περιοχή. Στόχο των αρχών αποτελεί η μεταφορά τους σε ένα ασφαλές καταφύγιο, όπου, μεταξύ των άλλων, θα ενημερωθούν και για τα δικαιώματά τους. Στο επίκεντρο των επιχειρησιακών κινήσεων θα βρεθεί και το λιμάνι του Πειραιά, ενώ, επιπλέον, έχει κριθεί απαραίτητη η ενοποίηση επιχειρησιακών κέντρων.
Τέλος ο πρόεδρος της Ε.Ε. Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, σε συνέντευξή του στη βελγική εφημερίδα "De Standaard", ανέφερε πως τα δικαιώματα των προσφύγων είναι σεβαστά στην Ελλάδα. Σε ό,τι αφορά το θέμα της Τουρκίας είπε: «Με πικραίνει να ακούω κάποιον να μας κατηγορεί ότι δεν σεβόμαστε τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες. Στη συμφωνία για το προσφυγικό προβλέπεται ότι η Τουρκία πρέπει να τηρεί το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο και δίνουμε μεγάλη έμφαση στην πλήρη συμμόρφωση (της Τουρκίας) με τη Σύμβαση της Γενεύης».
Μετά την Τρίτη το "θέμα Μουζάλα"
Η ολοκλήρωση της συζήτησης στη Βουλή την Τρίτη για την κατάσταση στον χώρο της Δικαιοσύνης θα σημάνει την αρχή του τέλους της ενδοκυβερνητικής έντασης με αφορμή τις γνωστές δηλώσεις Μουζάλα. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αλλά και τα όσα είπε την εβδομάδα που πέρασε ο υπουργός Άμυνας Πάνος Καμμένος μιλώντας στον "Αντέννα", το θέμα Μουζάλα θα κλείσει μετά την Τρίτη. Ήδη πριν την αναβολή της προ ημερησίας διατάξεως συζήτησης στη Βουλή για τη Δικαιοσύνη, που αρχικώς είχε προσδιοριστεί για την περασμένη Τρίτη, αλλά λόγω επιθέσεων στις Βρυξέλλες αναβλήθηκε για την ερχόμενη Τρίτη, ως χρόνος διευθέτησης του ζητήματος είχε προσδιοριστεί και πάλι η επομένη της συζήτησης στη Βουλή.
Ο Αλέξης Τσίπρας και ο Πάνος Καμμένος αναμένεται να βρουν έναν τρόπο αποκλιμάκωσης της έντασης, αν και ο πρόεδρος των Ανεξάρτητων Ελλήνων έχει δηλώσει πως, στην περίπτωση που η Νέα Δημοκρατία καταθέσει πρόταση μομφής για τον Γιάννη Μουζάλα, εκείνος θα την υποστηρίξει. Πάντως ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής ακόμα και την εβδομάδα που πέρασε απόλαυσε την υποστήριξη πολλών στελεχών και υπουργών του ΣΥΡΙΖΑ σε δημόσιες τοποθετήσεις τους.
