Ρεπορτάζ: Ανδρέας Μπελεγρής
Η εφαρμοσιμότητα της συμφωνίας, το νομικό πλαίσιο που τη διέπει και οι σχέσεις Ευρώπης - Τουρκίας βρέθηκαν στο επίκεντρο του προβληματισμού του διεθνούς συνεδρίου "Συμμαχία Ενάντια στη Λιτότητα - Για τη Δημοκρατία στην Ευρώπη", το οποίο διοργάνωσαν ο ΣΥΡΙΖΑ, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς και το transform! Europe.
Τη δεύτερη ημέρα του Συνεδρίου και λιγότερο από 24 ώρες μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε στη συμφωνία κάνοντας λόγο μεν για ένα "δειλό βήμα", εντούτοις, περιγράφοντας την κατάσταση μετά το κλείσιμο των συνόρων, πρόσθεσε πως η συμφωνία αυτή αποτελεί και ένα "σημαντικό βήμα". Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στις Βρυξέλλες ήταν ούτως ή άλλως το θέμα των συζητήσεων στο περιθώριο του συνεδρίου. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες εξέφραζαν τις απορίες τους για το κατά πόσον θα μπορέσει να εφαρμοστεί τελικά, καθώς απαιτείται η καλή διάθεση όλων των πλευρών.
Η επιφυλακτικότητα αυτή αποτυπώθηκε δημόσια στη θεματική συνεδρία λίγο πριν από την ομιλία του πρωθυπουργού. Έτσι ορισμένοι προσκεκλημένοι δεν περιορίστηκαν στο να αφήσουν να διαφανούν οι ενστάσεις τους, αντίθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξέφρασαν έντονα τις επικρίσεις τους, αν και τονίστηκε πως ένα μεγάλο τμήμα του βάρους αναλαμβάνεται από την Ελλάδα ως χώρα υποδοχής, ενώ εκφράστηκαν και βάσιμες αμφιβολίες για το βάθος που θα πρέπει να έχει η προσέγγιση της Ευρώπης με την Τουρκία.
"Καταλήξαμε σε μια συμφωνία ενιαίας αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης, θα έλεγα, λαμβανομένων υπόψη των συσχετισμών και των δυσμενών συνθηκών, καταλήξαμε σε μία θετική συμφωνία" σημείωσε μεταξύ των άλλων ο Αλέξης Τσίπρας.
Παρά το γεγονός ότι υπήρξε τελικά συμφωνία μεταξύ, κατ' αρχάς, των κρατών - μελών της Ε.Ε. μέσα στο βαρύ κλίμα που είχε καλλιεργηθεί, ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίστηκε ιδιαίτερα απαισιόδοξος για το μέλλον της Ευρώπης στηριζόμενος στις αποφάσεις για το προσφυγικό, αλλά και στη συνέχιση των μέτρων λιτότητας: "Μέχρι σήμερα διαχείριση και των δύο αυτών κρίσεων από το ευρωπαϊκό πολιτικό κατεστημένο, και της οικονομικής και της προσφυγικής, απλά επιβεβαιώνει τους χειρότερους φόβους μας για την προοπτική της ενωμένης Ευρώπης. Γιατί η Ευρώπη σήμερα συνθλίβεται στις μυλόπετρες της λιτότητας και των κλειστών συνόρων".
Κατά τη δεύτερη ημέρα η τέταρτη συνεδρία είχε θέμα το προσφυγικό. Η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Βασιλική Κατριβάνου, συντονίστρια της συνεδρίας, σημείωσε πως, από τη στιγμή που ο βασικός στόχος της συμφωνίας είναι η αναχαίτιση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών, δεν θα πρέπει κανείς να είναι χαρούμενος.
Στη νομική διάσταση της συμφωνίας στάθηκε η πρόεδρος της ευρωομάδας GUE/NGL Γκάμπι Τσίμερ, η οποία τη χαρακτήρισε «παράνομη και απάνθρωπη». «Η συλλογική αποβολή των προσφύγων απαγορεύεται και θα πρέπει να γίνεται εξέταση των ατομικών αιτημάτων ασύλου, κάτι που δεν θα είναι δυνατόν να γίνει όπως πρέπει» είπε και εκτίμησε πως αυτή η συμφωνία «ωθεί την Τουρκία βαθύτερα σε ένα απολυταρχικό καθεστώς, νομιμοποιεί την καταστολή της ελευθεροτυπίας και της αντιπολίτευσης".
Η Σάρα Πρεστιάνι του ARCI της Ιταλίας επέκρινε ρητά τη συμφωνία μιλώντας για βαθιά παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τόνισε, από τη μια, πως η Ευρώπη αρνήθηκε με αυτή τη συμφωνία όλες τις συνθήκες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και από την άλλη πως η Τουρκία δεν είναι ασφαλής χώρα και παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κάλεσε δε τους παρευρεθέντες να καταγγείλουν αυτά που συμβαίνουν, καθότι δεν πρόκειται για κάτι φυσιολογικό, όπως είπε χαρακτηριστικά.
