ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΟΥΛΑΚΙΔΑΣ
Το 2015 ξεκίνησε στις... 25 Ιανουαρίου. Ή στις 29 Δεκεμβρίου 2014, όταν η Ν.Δ. του Αντώνη Σαμαρά και το ΠΑΣΟΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου απέτυχαν να εκλέξουν Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η χώρα οδηγήθηκε σε εκλογές που ανέδειξαν την πρώτη αριστερή κυβέρνηση της Ελλάδας. Ο ΣΥΡΙΖΑ, με 36,34% και 149 βουλευτές σχηματίζει από το πρωί της Δευτέρας κυβέρνηση μαζί με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, που είχαν 4,75% και 13 βουλευτές. Νέος πρωθυπουργός ο Αλέξης Τσίπρας.
Η χώρα άλλαξε σελίδα. Τότε μπήκαν οι βάσεις για τον αγώνα του «νέου» με το «παλαιό», με τους πολίτες να πετούν στον κάλαθο της ιστορίας όσους προσπάθησαν να τους εκβιάσουν. Ποιος θυμάται σήμερα την δήλωση Βούλτεψη «δεν θα έχουμε χαρτί υγείας στα σούπερ μάρκετ» και τις απειλές Γεωργιάδη ότι θα βγάλει τα λεφτά του στο εξωτερικό;
24 Φεβρουαρίου: Χωρίς λεφτά στο ταμείο!
Η νέα εποχή άρχισε με συγκίνηση (προσκύνημα του πρωθυπουργού στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής), με μεγάλες προσδοκίες («Η Ευρώπη αλλάζει» έλεγε ένα από τα κεντρικά συνθήματα, που τότε φάνταζε ουτοπικό, αλλά σήμερα βλέπουμε ότι είναι εφικτό), αλλά και με αιφνιδιαστικές δυσκολίες που έκαναν το έδαφος ναρκοθετημένο.
Το ότι στις 20 Φεβρουαρίου έληγε η παράταση του δεύτερου Μνημονίου ήταν γνωστό. Όμως το ότι στις 24 Φεβρουαρίου η ολίγων ημερών κυβέρνηση δεν θα είχε 452 εκατ. ευρώ για να πληρώσει μισθούς και συντάξεις του Μαρτίου το ήξερε μόνο η απελθούσα κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου! Ήταν η εφαρμογή του σεναρίου της «αριστερής παρένθεσης». Η κυβέρνηση, χωρίς να το πει σε κανέναν, βρήκε τα χρήματα ξύνοντας τον πάτο του βαρελιού με το δημόσιο χρήμα.
Η μέθοδος αυτή συνεχίστηκε τους επόμενους μήνες που κρατούσε η διαπραγμάτευση για μια καλύτερη συμφωνία. Ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης δημοσίως «σκοτώνει την τρόικα» μπροστά στον εμβρόντητο πρόεδρο του Eurogroup Γερούν Ντάισεμπλουμ. Η σκληρότερη διαπραγμάτευση που έκανε ποτέ ελληνική κυβέρνηση -κυριολεκτικά στην κόψη του ξυραφιού των δυνατοτήτων της οικονομίας- αρχίζει. Στις 20 Φεβρουαρίου, όταν έληγε η δίμηνη παράταση, η Ελλάδα κερδίζει άλλους 4 μήνες. Αλλά δεν κερδίζει χρήματα, όπως σημείωσε λίγους μήνες μετά ο Αλ. Τσίπρας...
Η «ασαφής» διαπραγμάτευση
Το γενικόλογο και αόριστο κείμενο -η «δημιουργική ασάφεια», σύμφωνα με τον Γ. Βαρουφάκη- δίνει τη δυνατότητα στους δανειστές και δη στον Σόιμπλε να παίξει με τον χρόνο και με την εξάντληση των ελληνικών οικονομικών αποθεμάτων. Γιατί την ίδια ώρα οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπιζαν φυγή κεφαλαίων και η ΕΚΤ, σε μια «επιθετική κίνηση», τις δάνειζε με το ακριβό χρήμα του ELA και απέκλειε τη χώρα από την πιστωτική χαλάρωση.
Όσο όμως η διαπραγμάτευση βάλτωνε, οι συσχετισμοί γίνονταν δυσμενέστεροι. Όλο τον Μάρτιο και τον Απρίλιο οι δανειστές απέρριπταν όλες τις προτάσεις της ελληνικής κυβέρνησης, την οποία στήριζε ο λαός με πρωτοφανή ποσοστά.
Όμως η κυβέρνηση λόγω της δημοσιονομικής στενότητας δεν μπορούσε να εφαρμόσει το φιλολαϊκό μέρος του προγράμματός της. Το νομοσχέδιο για την ανθρωπιστική κρίση ήταν το πρώτο που ψηφίστηκε στις 18 Μαρτίου. Και δύο μέρες μετά ψηφίζονται οι 100 δόσεις σε μια ουσιαστικά μονομερή ενέργεια που έδωσε εκατοντάδες εκατομμύρια στο δημόσιο ταμείο και ανάσα σε χιλιάδες φορολογούμενους και ασφαλισμένους.
«Επιστράτευση» Τσακαλώτου
Στη διαπραγμάτευση εμπλέκεται πια και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος. Η απόφαση ήταν δείγμα της προσπάθειας της Αθήνας να υπάρξει ένας έντιμος συμβιβασμός, αλλά οι δανειστές τα ήθελαν όλα: από την αποπομπή του Γ. Βαρουφάκη μέχρι την αποδοχή της λιτότητας που καταδίκασε ο λαός στις εκλογές.
Η κυβέρνηση, μη έχοντας τέτοια λαϊκή εντολή, δηλώνει ότι δεν θα πληρώσει τη δόση στο ΔΝΤ, προκειμένου να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις. Ταυτόχρονα συγκεντρώνει τα αποθεματικά των δημοσίων οργανισμών σε ενιαίο λογαριασμό στην Τράπεζα της Ελλάδος. Η Ελλάδα, μέσα στην κρίση, χωρίς καμία χρηματοδότηση, συνεχίζει να πληρώνει κανονικά τις υποχρεώσεις της στους δανειστές μειώνοντας το χρέος κατά 8 δισ. ευρώ...
Τρίτες λύσεις και εκτός ευρώ
Μέσα από διεθνείς επαφές (Μόσχα, Πεκίνο κ.α.) η Αθήνα αναζητά πηγές χρηματοδότησης, αλλά δεν συγκεντρώνεται ένας «κουμπαράς» που να διασφαλίζει την οικονομική βιωσιμότητα της χώρας. Την άνοιξη ο Αλ. Τσίπρας ζητάει από τον Γ. Βαρουφάκη να του συντάξει μελέτη, τι σημαίνει η έξοδος από το ευρώ και ποιες κινήσεις θα πρέπει να γίνουν. Ακόμη και ο συντάκτης της περιγράφει με αποκαρδιωτικά χρώματα την κατάσταση που θα υπάρξει στη χώρα, όταν το νόμισμα θα αντικατασταθεί με «χαρτάκια» IOY (I Owe You, «σου χρωστάω»).
Ο πρωθυπουργός παραμένει στο όριο της λαϊκής εντολής για σκληρή διαπραγμάτευση μέσα στο ευρώ και απορρίπτει τις εισηγήσεις της αριστερής πτέρυγας του κόμματος για έξοδο από την Ευρωζώνη. Την ίδια ώρα που ανεβαίνει το εσωτερικό θερμόμετρο στον ΣΥΡΙΖΑ, η προηγούμενη κυβέρνηση Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ πιέζει για συμφωνία με τους δανειστές, ενώ συνεχίζεται ουσιαστικά ανενόχλητη η ροή κεφαλαίων προς το εξωτερικό.
Από το θρίλερ των εκβιασμών στο δημοψήφισμα
Τέλη Ιουνίου και ενώ στις 30 Ιουνίου λήγει η τετράμηνη παράταση του προγράμματος, η κυβέρνηση παρουσιάζει στους δανειστές μέτρα 8 δισ. ευρώ. Στις 22 Ιουνίου παρουσιάζεται το ελληνικό πακέτο στις Βρυξέλλες. Αρχικά οι δανειστές συμφωνούν, αλλά μετά υπαναχωρούν ζητώντας περισσότερα μέτρα και μάλιστα υπό την μορφή τελεσιγράφου.
Πέμπτη, 25 Ιουνίου: Ο πρόεδρος του Eurogroup Γ. Ντάισελμπλουμ απαίτησε από την ελληνική κυβέρνηση να αποδεχτεί το κείμενο των θεσμών ώς το Σάββατο, 27 Ιουνίου, θέτοντας έτσι έναν ξεκάθαρο εκβιασμό.
Παρασκευή, 26 Ιουνίου: Ο Αλ. Τσίπρας αποχωρεί από τις διαπραγματεύσεις. Επιστρέφει στην Ελλάδα, συγκαλεί το υπουργικό συμβούλιο και ανακοινώνει τη διενέργεια δημοψηφίσματος για τις 5 Ιουλίου με το ερώτημα αν οι πολίτες αποδέχονται την πρόταση των δανειστών. Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι θα καταψηφίσει.
Η διεθνής κοινότητα μένει εμβρόντητη από το θάρρος του νεαρού πρωθυπουργού της μικρής Ελλάδας να αμφισβητήσει την πανίσχυρη Ε.Ε. και τη γερμανική επιρροή. Σε πλήρη σύγχυση ο πρόεδρος της Κομισιόν Γιούνκερ ισχυρίζεται στις 28 Ιουνίου ότι στο Eurogroup της 27ης Ιουνίου οι δύο πλευρές θα είχαν καταλήξει σε συμφωνία αν η ελληνική πλευρά δεν είχε αποχωρήσει μονομερώς στις 26 Ιουνίου. Δίνει μέχρι και κείμενο που υποτίθεται πως θα έδινε στην ελληνική κυβέρνηση! Οι Ευρωπαίοι δίνουν πεντάμηνη παράταση (ώς τον Δεκέμβριο) με 16,3 δισ. χρηματοδότηση (10,9 για τις τράπεζες και μόνο 5,4 για την οικονομία και το χρέος...) και αξιολόγηση κάθε μήνα.
Ο μεγάλος εκβιασμός άρχιζε
Κυριακή, 28 Ιουνίου: Η ΕΚΤ αποφασίζει να διακόψει τον ELA, με αποτέλεσμα να κλείσουν οι ελληνικές τράπεζες και να επιβληθούν capital controls.
Δευτέρα, 29 Ιουνίου: Με ομοειδείς δηλώσεις, Γιούνκερ, Μέρκελ, Ολάντ, προειδοποιούν ότι το «Όχι» στο δημοψήφισμα σημαίνει έξοδο από το ευρώ. Στην Αθήνα εμφανίζεται το «Μένουμε Ευρώπη». Ο γραμματέας του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας «απειλεί» τον πρωθυπουργό: «Δεν ξέρω πού θα είστε από Δευτέρα». Τα μίντια οργιάζουν υπέρ του «Ναι». Η μιντιακή χούντα σε δράση. Επιχειρηματικές, κομματικές ελίτ και ομάδες συμφερόντων τρομοκρατούν τους πολίτες.
Μόνο τα διαγγέλματα του πρωθυπουργού αλλάζουν το κλίμα. Η κατάσταση είναι αφόρητη μέχρι και το απόγευμα της Πέμπτης. Σιγά σιγά το κλίμα αλλάζει και το απόγευμα της 4ης Ιουλίου οι πολίτες που υπερασπίζονταν το «Όχι» συμμετείχαν σε μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που έγιναν ποτέ στο Σύνταγμα. Το ποτάμι δεν γύρισε πίσω. Ο Αλ. Τσίπρας ζητάει το «Όχι» και υπόσχεται σε 48 ώρες να γυρίσει με συμφωνία.
Κυριακή, 6 Ιουλίου: 61,3% πήρε το γενναίο «Όχι».
Η συμφωνία και το ρήγμα στον ΣΥΡΙΖΑ
Ο Αλ. Τσίπρας καθαρίζει το πολιτικό τοπίο.
- Αντικαθιστά τον Γ. Βαρουφάκη από υπουργό Οικονομικών και τοποθετεί τον Ευκλ. Τσακαλώτο που είναι αποδεκτός από τους εταίρους.
- Συγκαλεί υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών.
- Ζητάει από τη Βουλή εξουσιοδότηση να διαπραγματευτεί, παρουσιάζοντας την ελληνική πρόταση. Η εξουσιοδότηση δίνεται (251 ψήφοι), αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ τραυματίζεται: 16 βουλευτές διαφοροποιούνται (Ζωή Κωνσταντοπούλου, Παναγιώτης Λαφαζάνης, Δημήτρης Στρατούλης κ.ά.).
Παρά το ρήγμα, ο Αλ. Τσίπρας μεταβαίνει στις Βρυξέλλες, όπου το κλίμα είναι αρνητικό. Ο Σόιμπλε, ικανοποιημένος, νομίζει ότι θα υλοποιηθεί το σχέδιό του για ελεγχόμενη έξοδο από την Ευρωζώνη. Στις 11 Ιουλίου το προτείνουν στο Eurogroup Γερμανία, Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Φινλανδία, Σλοβακία, Σλοβενία.
Κυριακή, 12 Ιουλίου: έκτακτη σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες. Μετά από θυελλώδη διαπραγμάτευση 17 ωρών ο Αλ. Τσίπρας φέρνει στην Ελλάδα συμφωνία με μέτρα 4 δις (ενώ πριν από δύο εβδομάδες η Ελλάδα πρότεινε μέτρα 8 δισ.), χρηματοδότηση 86 δισ. (ενώ ο Γιούνκερ έδινε 16,3 δισ.) και διάρκεια 3 ετών (αντί για 5 μήνες).
Όμως η Αριστερή Πλατφόρμα διαφωνεί. Στις 15 Ιουλίου 38 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ διαφοροποιήθηκαν κατά την ψηφοφορία για το πρώτο πολυνομοσχέδιο και 44 βουλευτές στην ψηφοφορία της 14ης Αυγούστου για το δεύτερο πολυνομοσχέδιο. Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει πια.
Η τρίτη νίκη
20 Αυγούστου: Ο Αλ. Τσίπρας παραιτείται και ζητάει εκλογές για τις 20 Σεπτεμβρίου.
21 Αυγούστου: Οι διαφωνούντες, διασπούν τον ΣΥΡΙΖΑ, συγκροτούν τη Λαϊκή Ενότητα (ΛΑΕ) και κατέρχονται στις εκλογές, αποτυγχάνοντας όμως να μπουν στην Βουλή (2,87%). Η επιθετικότητα προς τον ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε, αλλά συνεχίζεται και μετεκλογικά.
20 Σεπτεμβρίου: Ο Αλ. Τσίπρας κερδίζει τη λαϊκή εμπιστοσύνη με 35,46% και 145 βουλευτές και συγκροτεί κυβέρνηση 155 εδρών μαζί με τους Ανεξάρτητους Έλληνες (3,69%, 10 βουλευτές). Η νίκη του αναγνωρίστηκε διεθνώς και του πιστώθηκε ακόμη και από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ομπάμα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε έχοντας παρουσιάσει τη συμφωνία και υποσχεθεί την υλοποίηση «παράλληλου προγράμματος» που δεν επηρεάζεται από τη συμφωνία.
Η νέα κυβέρνηση, που ξεκίνησε με τρικλοποδιές (υπουργοποίηση ολίγων ωρών Δημήτρη Καμμένου) και αποχωρήσεις (Στάθης Παναγούλης, Νίκος Νικολόπουλος), έχει την εντολή να εφαρμόσει με κοινωνική δικαιοσύνη τη συμφωνία, να αλλάξει το κράτος και να τελειώσει οριστικά με την λιτότητα και το «παλαιό» καθεστώς που ταλαιπώρησε τη χώρα. Με μια κοινοβουλευτική ομάδα πιο συνεκτική πολιτικά, με περισσότερο ρεαλισμό, αλλά και ταξική μεροληψία.
