ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. ΧΡ. ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Σε σειρά παραχωρήσεων προς την Τουρκία κατέληξε το ευρωτουρκικό παζάρι για το προσφυγικό, με την Ε.Ε. σχεδόν να ομολογεί πως «έπεσε στην ανάγκη της». Η καθυστέρηση με την οποία αντιλήφθηκε η ευρωπαϊκή ηγεσία τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στην Ευρώπη η τραγωδία στη Συρία και η έλλειψη ανακλαστικών «αλληλεγγύης» είχαν αποτέλεσμα να γίνει αποδεκτό από τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης το σχέδιο δράσης που διαπραγματεύτηκε με την Άγκυρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις τελευταίες μέρες και το οποίο περιλαμβάνει την ικανοποίηση μεγάλου μέρους των τουρκικών αιτημάτων, αφήνοντας προς το παρόν ανοιχτό το οικονομικό.
Συγκεκριμένα, αυτές οι παραχωρήσεις αφορούν την επιτάχυνση της εφαρμογής του χάρτη πορείας για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων, την επανενεργοποίηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αλλά και την αύξηση της χρηματοδότησης πέρα από το 1 δισ. το οποίο έχει ήδη συμφωνηθεί, χωρίς ωστόσο να έχει ξεκαθαριστεί αν θα φτάσει τα 3 δισ. που ζητάει η Τουρκία.
Σε ό,τι αφορά την διαδικασία για τη διευκόλυνση χορήγησης βίζας για 75 εκατ. Τούρκους πολίτες, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ θέλησε να υπογραμμίσει την Πέμπτη το βράδυ πως «η επιτάχυνση της διαδικασίας δεν σημαίνει ότι η απελευθέρωση των θεωρήσεων θα γίνει χωρίς να έχει πρώτα εκπληρώσει η Τουρκία τα κριτήρια που ορίζουν οι κανόνες». Ο ίδιος πρόσθεσε πως η αξιολόγηση για την πορεία της Τουρκίας προς την εκπλήρωση των κριτηρίων θα πραγματοποιηθεί την άνοιξη του 2016.
Στην ίδια γραμμή ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, τόνισε πως θα υπάρχει «ξεκάθαρη σύνδεση» μεταξύ των επιδόσεων της Τουρκίας στην ανάσχεση της ροής των προσφύγων και της απελευθέρωσης της βίζας. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, υπάρχουν σχεδόν 70 προαπαιτούμενα που πρέπει να εκπληρώσει η Τουρκία για να αξιολογηθεί θετικά το αίτημα για απελευθέρωση των θεωρήσεων.
Αυτά αφορούν διάφορους τομείς μεταξύ των οποίων είναι η ασφάλεια των ταξιδιωτικών εγγράφων, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, η δημόσια τάξη και ασφάλεια καθώς και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κατά την τελευταία αξιολόγηση, η οποία είχε γίνει το 2014, η Τουρκία είχε εκπληρώσει μόλις τα 13 από αυτά, ενώ 40 περίπου από αυτά ήταν σχεδόν ή τμηματικά ολοκληρωμένα.
«Δεν μπορεί να υπάρξει απελευθέρωση των θεωρήσεων χωρίς να υπάρχει ικανοποιητικός έλεγχος. Είναι παράλληλες κινήσεις» σημείωσε μετά τη λήξη της συνόδου ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ.
Επιπλέον, σύμφωνα με την απόφαση της συνόδου κορυφής, η εν λόγω διαδικασία συνδέεται και με την πλήρη εφαρμογή τη συμφωνίας της επανεισδοχής που ήδη υπάρχει μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας ώστε να δέχεται την επιστροφή μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα ασύλου και έχουν φτάσει στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Στο χρηματοδοτικό κομμάτι, το ακριβές ποσό με το οποίο θα συνδράμουν τα κράτη - μέλη αφέθηκε επιμελώς να αιωρείται (πέρα από τα 500 εκατ. του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και τη δέσμευσή των κρατών - μελών στις 23 Σεπτεμβρίου να συνδράμουν με ισόποση συνεισφορά), ενώ ο πρόεδρος Γιούνκερ δήλωσε πως θα τεθεί τις επόμενες ημέρες υπό διαπραγμάτευση.
Ωστόσο, οι πληροφορίες θέλουν να προσεγγίζει τα 3 δισ. ποσό το οποίο βρισκόταν εξαρχής στις απαιτήσεις της Τουρκίας και στο οποίο αναφέρθηκε και η Γερμανίδα καγκελάριος, Άνγκελα Μέρκελ κατά τη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε το βράδυ της Πέμπτης.
Αναφορικά τώρα με τη «νέα ώθηση» την οποία αναγνώρισε το συμβούλιο των αρχηγών ότι πρέπει να δοθεί στις διαπραγματεύσεις για τη διαδικασία προσχώρησης της Τουρκίας στην Ε.Ε., ευρωπαϊκές πηγές σημείωναν χθες πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι έτοιμη να προχωρήσει στο άνοιγμα κάποιων κεφαλαίων, αναφέροντας ωστόσο πως η θέση της Κύπρου σε αυτό το κομμάτι είναι σημαντική, καθώς οι αποφάσεις λαμβάνονται ομόφωνα. Επεσήμαναν δε πως η επανενεργοποίηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων αποφασίστηκε με τη σύμφωνη γνώμη της Κύπρου.
«Η ενταξιακή διαδικασία έχει κάποιες αρχές. Αυτές οι αρχές και οι όροι πρέπει να τηρηθούν στο ακέραιο» δήλωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός, ο οποίος εκπροσώπησε την Πέμπτη και την Κύπρο λόγω απουσίας του Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη. Πρόσθεσε, δε ότι η συνεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι μεγάλες ροές μεταναστών, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι θα υπάρξει οποιαδήποτε υποχώρηση σε θέματα εθνικής κυριαρχίας, και αυτή ήταν η κοινή θέση όλων των μελών του Συμβουλίου.
Επιπλέον, σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, ο Αλέξης Τσίπρας ξεκαθάρισε κατά τη διάρκεια της συνόδου πως συνεργασία με την Τουρκία δεν σημαίνει κοινές περιπολίες στο Αιγαίο, καθώς η κάθε χώρα είναι υπεύθυνη για τη φύλαξη των συνόρων της. Ως εκ τούτου, η διατύπωση του εν λόγω σημείου στο σχέδιο δράσης είναι προσεκτική, αναφέροντας συγκεκριμένα πως η Τουρκία δεσμεύεται σε «περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητας εντοπισμού της τουρκικής ακτοφυλακής, ιδίως με την αναβάθμιση του εξοπλισμού επιτήρησης, αυξάνοντας τις περιπολίες και τις δυνατότητες έρευνας και διάσωσης, μεταξύ άλλων και μέσω της εντατικοποίησης της συνεργασίας με τα κράτη - μέλη της Ε.Ε.».
Ενίσχυση της Frontex
Οι ηγέτες της Ε.Ε. συμφώνησαν επίσης την Πέμπτη να ενισχύσουν σημαντικά την υλικοτεχνική βοήθεια προς τα κράτη - μέλη της πρώτης γραμμής, αίτημα στο οποίο είχε επικεντρωθεί και η ελληνική πλευρά, καθώς δεν είχαν εκπληρωθεί οι υποσχέσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών για αποστολή προσωπικού. Επιπλέον αποφάσισαν να εργαστούν προς την κατεύθυνση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των συνόρων, που «υπερβαίνει την εντολή του Frontex».
«Τους επόμενους μήνες η υπηρεσία θα μετατραπεί σε ένα πιο επιχειρησιακό σώμα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ντ. Τουσκ σημειώνοντας πως στόχος είναι να δοθεί στη Frontex «το δικαίωμα επιστροφής των παράνομων μεταναστών με δική του πρωτοβουλία και να ενισχύσει την προληπτική του δράση όσον αφορά την προστασία των εξωτερικών συνόρων» της Ε.Ε.
Συζητήθηκε επίσης η δημιουργία ενός σώματος ευρωπαϊκής συνοροφυλακής. «Η ιδέα έχει προχωρήσει» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Φ. Ολάντ. «Δεν είναι πλέον μια πρόταση, είναι μια απόφαση". Τέλος, ο Ντ. Τουσκ ανέφερε την Πέμπτη πως οι «28» έκαναν μια πρώτη συζήτηση για την αναθεώρηση της Συνθήκης του Δουβλίνου.
Οικονομική ελάφρυνση για τις πληγείσες περιοχές
Εν μέσω της γενικότερης συζήτησης που έχει ανοίξει για το ενδεχόμενο να θεωρηθεί «έκτακτη συνθήκη» η προσφυγική πίεση σε ορισμένες χώρες η οποία δικαιολογεί κάποιου είδους χαλάρωση του δημοσιονομικού συμφώνου, η ελληνική πλευρά επεσήμανε στο πλαίσιο του συμβουλίου των 28 αρχηγών την ανάγκη περαιτέρω οικονομικής στήριξης των περιοχών που δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση από τις προσφυγικές ροές, «δείχνοντας» τα ελληνικά νησιά.
Δημοσίευμα μάλιστα του γερμανικού περιοδικού WirtschaftsWoche, το οποίο επικαλείται πηγές από τη γερμανική κυβέρνηση, σημείωνε χθες πως το Βερολίνο είναι διατεθειμένο να βοηθήσει οικονομικά την Ελλάδα αν συμφωνήσει να αυξήσει τη δέσμευσή της στην αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Ωστόσο, ο εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης Στέφεν Ζάιμπερτ διέψευσε το εν λόγω δημοσίευμα σημειώνοντας πως δεν πρέπει να γίνεται διασύνδεση της προσφυγικής κρίσης με την εφαρμογή της συμφωνίας για το τρίτο πρόγραμμα στήριξης.
