Βρυξέλλες. Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΑΡΑΤΟΥ
Ελάχιστα ήταν τα δημοσιεύματα στα ΜΜΕ για το συνέδριο της Συνομοσπονδίας των Εργατικών Συνδικάτων (ΣΕΣ) που έγινε την περασμένη εβδομάδα στο Παρίσι, ιδίως σε περίοδο που το κλίμα βάραιναν η απόλυτη επιβολή των θέσεων της τρόικας (κουαρτέτο, πια) στην Ελλάδα και οι νεκροί από τα κύματα των προσφύγων στη Μεσόγειο ήταν αμέτρητοι.
Υποτίθεται ότι τα συμφέροντα των εργαζομένων στις χώρες της Ένωσης υπερασπίζεται, στα θεσμικά όργανά της, η ΣΕΣ. Τι απέδωσε η υπεράσπιση αυτή τα τελευταία χρόνια, τα οποία σημαδεύτηκαν από τη δεκαετή προεδρία στην Κομισιόν του ανεκδιήγητου νεοφιλελεύθερου Πορτογάλου Μανουέλ Μπαρόζο και την επιβολή άγριας λιτότητας στους λαούς της Ευρώπης με πρώτους τους Έλληνες; Απολύτως τίποτα.
Από το 2011 φώναζε η ΣΕΣ, χωρίς να την ακούει κανείς, για τη συστηματική παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όχι μόνο από την τρόικα, αλλά και από δεξιές κυβερνήσεις, με νόμους όπως ο περιορισμός στο δικαίωμα της απεργίας στην Ισπανία και η προετοιμασία ανάλογου και χειρότερου νόμου από τον Ντέιβιντ Κάμερον στη Μ. Βρετανία.
Να θυμηθούμε επίσης ότι ναυτεργάτες τρίτων χωρών, οι οποίοι δουλεύουν σε πλοία Ευρωπαίων εφοπλιστών με αστείους μισθούς, εργάζονται επί έναν ολόκληρο χρόνο στο πλοίο χωρίς να πατήσουν στη γη, χωρίς διακοπές και χωρίς την πληρωμή υπερωριών. Οι οδηγοί «κοινοτικών» φορτηγών κοιμούνται μέσα στα καμιόνια τους για να τα φυλάνε, επειδή οι ιδιοκτήτες τους τούς χρέωσαν το εμπόρευμα που μεταφέρουν για να γλιτώσουν τα ασφάλιστρα.
Αναρίθμητες είναι οι ιδιωτικές εταιρείες που νοικιάζουν εργαζόμενους με χαμηλές αμοιβές σε άλλες, αλλά και σε κοινοτικά θεσμικά όργανα και τα κράτη - μέλη (σ.σ.: οι εταιρείες καθαρισμού των κτηρίων του υπουργείου Οικονομικών, μετά την απόλυση των 450 καθαριστριών του υπουργείου, επί Στουρνάρα).
Για να μην αναφερθούμε στη συστηματική μισθολογική, εργασιακή και ασφαλιστική εκμετάλλευση από τις εταιρείες τους του ιπτάμενου προσωπικού της Ryanair και της Finnair, που αρνούνται, με απειλή απόλυσης, κάθε ιδέα σύστασης συνδικάτων εργαζομένων και διαπραγματεύσεων μαζί τους.
Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ προσπαθεί να πείσει ότι η κοινωνική Ευρώπη μπορεί να ξαναξεκινήσει -το υποστήριξε στην παρέμβασή του στο συνέδριο της ΣΕΣ στο Παρίσι-, αλλά κοροϊδεύει τον κόσμο. Η πολιτική του ίδιου και της Ένωσης γενικότερα σημαδεύει τα κοινωνικά δικαιώματα κάθε χώρας - μέλους χωριστά και να τα κατεδαφίζει. Το είδαμε στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία, στην Ιρλανδία, στην Ισπανία και στην Ιταλία.
Και όλα αυτά γίνονται διότι, μεταξύ άλλων, η ΣΕΣ είναι ανίκανη να ασκήσει πίεση στα κοινοτικά θεσμικά όργανα, που αδιαφορούν για τις χλιαρές συστάσεις της επειδή ακριβώς γνωρίζουν ότι δεν έχουν τίποτε να φοβηθούν από μια συνδικαλιστική Βαβέλ που δεν είναι σε θέση να πάρει σοβαρές αποφάσεις προς το συμφέρον των Ευρωπαίων εργαζομένων. Και τούτο διότι η ΣΕΣ είναι μια οργάνωση που αποτελείται από 88 εθνικές εργατικές συνομοσπονδίες σε 37 χώρες, καθώς και από δέκα ευρωπαϊκές εργατικές ομοσπονδίες.
Το αποτέλεσμα είναι η αναδίπλωση όλων των συνδικαλιστικών οργανώσεων - μελών της σε μια, άνευ αποτελέσματος, δράση στις εθνικές τους επικράτειες. Λόγου χάρη, όλη τη δεκαετία κατά την οποία ηγείτο της Ένωσης ο Μπαρόζο, η ΣΕΣ, αφού μετά από πολύ κόπο και διαφωνίες κατάφερνε να υιοθετήσει κοινή θέση για κάποιο ζήτημα, το μόνο που τολμούσε να κάνει ήταν να υποβάλλει στην Κομισιόν κάποιες γενικόλογες συστάσεις, μια γενική κριτική -π.χ. κατά της λιτότητας-, την οποία κανείς δεν έπαιρνε στα σοβαρά.
Η αδυναμία σοβαρής παρουσίας στον κοινοτικό χώρο της ΣΕΣ οφείλεται κυρίως στο γεγονός των εσωτερικών διαιρέσεών της μεταξύ των συνδικάτων του πλούσιου Βορρά, που δεν θέλουν να θιγεί σε τίποτε το κοινωνικό μοντέλο στις χώρες τους, και των συνδικάτων του κοινοτικού Νότου, που απαιτούν ουσιαστική παρέμβαση σε κοινοτικό επίπεδο κατηγορώντας τους «βόρειους» συναδέλφους τους ότι έχουν προσχωρήσει στις νεοφιλελεύθερες επιλογές των χωρών τους και της Ένωσης.
Μέσα σ' αυτό το περιβάλλον είναι πολύ δύσκολο να μην φαντασθεί κάποιος ότι τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα στους κόλπους της ΣΕΣ έχουν οδηγήσει σε στρατηγικό αδιέξοδο διαρκείας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι σε θέση να παραγάγει ενιαίο κοινωνικό μοντέλο για ολόκληρη την Ευρώπη.
Έτσι η ΣΕΣ, που μετέχει τυπικά σε διάφορες ενδοκοινοτικές διαπραγματεύσεις, όπως π.χ. στις συζητήσεις για το λεγόμενο «ευρωπαϊκό εξάμηνο» (σ.σ.: οικονομικός και δημοσιονομικός συντονισμός για την ευθυγράμμιση του περιεχομένου των προϋπολογισμών των κρατών - μελών στους ισχύοντες σχετικούς κανόνες της Ένωσης, με ιδιαίτερη έμφαση στη διόρθωση των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων), οι παρεμβάσεις της δεν μπορούσαν, λόγω της κοινοτικής νομοθεσίας, παρά να είναι εντελώς περιθωριακές, χωρίς δυνατότητα τροποποίησης υπέρ των εργαζομένων των υπό συζήτηση κοινοτικών πολιτικών.
Αυτό επιδεινώθηκε με τον καιρό, αφού όλες τις σοβαρές και αναγκαστικά εφαρμόσιμες αποφάσεις την τελευταία πενταετία της κρίσης άρχισε να τις παίρνει, με τον πιο αδιαφανή τρόπο, ένα μη θεσμικό όργανο της Κοινότητας, το Eurogroup.
Η ανικανότητα της ΣΕΣ να παρέμβει στα κοινοτικά δρώμενα φαίνεται και από την αδυναμία της να ασκήσει πίεση στην ίδια την Κομισιόν, η οποία έχει το δικαίωμα να προτείνει σχέδια Οδηγιών κοινωνικού περιεχομένου για τα οποία χρειάζεται η προηγούμενη συμφωνία εργοδοτών και εργαζομένων.
Όπως δείχνουν τα πράγματα σήμερα, η Επιτροπή έχει, πλέον, εγκαταλείψει κάθε ιδέα νομοθέτησης στον κοινωνικό τομέα ευθυγραμμιζόμενη με τα θέσφατα του Eurogroup, χωρίς αυτό να έχει προκαλέσει κάποια, έστω και μικρή, αντίδραση της ΣΕΣ, που δέχεται αδιαμαρτύρητα τις πρωτοβουλίες απλοποίησης, αναμόρφωσης και επικαιροποίησης του «χτενίσματος», όπως λένε, των κωδίκων εργασίας χωρών όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, εις βάρος, φυσικά, των δικαιωμάτων των εργαζομένων τους.
Αλλά δεν έχει και το δικαίωμα που έχει η ΣΕΣ να ενεργοποιήσει τον «ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο» και να προτείνει σε «soft», έστω, τομείς διεπαγγελματικούς νομοθετικούς κανόνες, σε συμφωνία με τους εργοδότες, οι οποίοι θα μπορούσαν να ενταχθούν στις εθνικές εργατικές νομοθεσίες των κρατών - μελών. Βεβαίως ούτε λέξη για διαπραγματεύσεις γύρω από τους μισθούς, το δικαίωμα στην απεργία ή τη διάρκεια του χρόνου εργασίας.
Έτσι, λοιπόν, την περασμένη εβδομάδα στο Παρίσι, η ΣΕΣ, στο συνέδριό της, έκανε για ακόμη μια φορά έναν απολογισμό των επιδιώξεών της για πιο κοινωνική Ευρώπη, αλλά και της ανικανότητάς της να αναλάβει δράση για να το πετύχει.
Ο πρόεδρός της, ο Ιταλός συνδικαλιστής Λούκα Βισεντίνι, ο οποίος εξελέγη νέος γραμματέας της, είχε ήδη, μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, υποστεί μεγάλη συνδικαλιστική ήττα στην πατρίδα του με την επιβολή από τον πρωθυπουργό Ματέο Ρέντζι του νέου νόμου για την εργασία, με πολλούς περιορισμούς στα συνδικαλιστικά δικαιώματα των συμπατριωτών του εργαζομένων. Η κοινή συνδικαλιστική δράση στην Ευρώπη εξακολουθεί να είναι, εδώ και είκοσι χρόνια, κυριολεκτικά ανύπαρκτη.
