Βρυξέλλες. Της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Στην καλύτερη συνεργασία με την Τουρκία στρέφονται οι διπλωματικές προσπάθειες της Ε.Ε. ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξανόμενες πιέσεις από τις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές. Στόχος της ευρωπαϊκής ηγεσίας είναι να "πείσει" την Τουρκία να κρατήσει στο έδαφός της τουλάχιστον δύο εκατομμύρια αιτούντες άσυλο και οικονομικούς μετανάστες.
Το σχέδιο δράσης που παρέδωσε τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιούνκερ στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έγινε δεκτό με επιφυλάξεις από τη γείτονα, η οποία φαίνεται να έχει αντιληφθεί την αδύναμη θέση στην οποία έχει περιέλθει η Ένωση ως προς τη διαχείριση της κρίσης και υπολογίζει σε αυτή για να αδράξει οφέλη.
Από την πλευρά της η Ελλάδας, εμφανίζεται ικανοποιημένη, καθώς ως άμεσα ενδιαφερόμενη παρακολουθεί τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς θεσμούς να αναλαμβάνουν δράση μετά από χρόνιες πιέσεις προς αυτήν την κατεύθυνση, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως όποια συμφωνία τελικά επιτευχθεί πρέπει να σχεδιαστεί με προσοχή προλαμβάνοντας πιθανές... παρεξηγήσεις.
Το σχέδιο του προγράμματος δράσης επιχειρεί να αντιμετωπίσει την τρέχουσα κρίση με δύο τρόπους. Αφενός, με την υποστήριξη των προσφύγων και των κοινοτήτων υποδοχής στην Τουρκία και αφετέρου με την ενίσχυση της συνεργασίας για την πρόληψη παράνομων μεταναστευτικών ροών προς την Ε.Ε.
Από το προσχέδιο της συμφωνίας μεταξύ Ε.Ε. - Τουρκίας προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η "ενίσχυση της ικανότητας επιτήρησης της τουρκικής ακτοφυλακής, κυρίως με την αναβάθμιση του εξοπλισμού επιτήρησής της, αυξάνοντας τις περιπολίες και τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, καθώς και εντατικοποίηση της συνεργασίας της με το ελληνικό Λιμενικό Σώμα".
Συνεργασία ναι, εκμετάλλευση όχι
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η διάσταση της ενίσχυσης της ελληνοτουρκικής συνεργασίας όσον αφορά τα σύνορα αποτελεί πάγια επιδίωξη της ελληνικής πλευράς, καθώς αναζητείται τρόπος να αναλάβει η Τουρκία ενεργό δράση στη φύλαξη των δυτικών της συνόρων, ώστε να περιοριστεί η εισροή στην Ελλάδα. Αποτελεί, άλλωστε, κοινή παραδοχή πως τα κυκλώματα διακινητών είναι ζήτημα τουρκικής βούλησης να εξαρθρωθούν. Ωστόσο, η ελληνική διπλωματία επιθυμεί να διασφαλίσει πώς η εν λόγω συνεργασία στη θάλασσα θα γίνει με τέτοιον τρόπο ώστε να μην γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από την Τουρκία για να προωθήσει τις αμφισβητήσεις και τις δικές της επιδιώξεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, πολύς λόγος έγινε την περασμένη εβδομάδα για κοινές περιπολίες με την ελληνική ακτοφυλακή στο ανατολικό τμήμα του Αιγαίου, κάτι που την Πέμπτη απέκλεισαν κατηγορηματικά ελληνικές διπλωματικές πηγές. Όμως και οι Βρυξέλλες αρνούνται πως τίθεται τέτοιο ενδεχόμενο. Ευρωπαίος αξιωματούχος σημείωνε την Παρασκευή πως δεν περιλαμβάνεται σε κανένα σημείο του σχεδίου δράσης της Κομισιόν η αναφορά σε κοινές περιπολίες.
Ζητάμε από την Τουρκία να κάνει αυτό που δεν έκανε τόσα χρόνια και αυτό στο οποίο βοηθάμε και την Ελλάδα να βελτιώσει τις αδυναμίες της, ξεκαθαρίζει ο ίδιος αξιωματούχος και εξηγεί πως εννοεί την ανάληψη της ευθύνης για τη διαχείριση των συνόρων, αλλά με σαφή όρια.
Επώδυνες καθυστερήσεις
Σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές, το διακύβευμα για Ελλάδα και Κομισιόν σε αυτό το ζήτημα είναι κοινό, όπως κοινή είναι η παραδοχή ότι η Τουρκία δεν είναι ποτέ εύκολος συνομιλητής. Οι μέχρι τώρα διμερείς συμφωνίες Ελλάδας - Τουρκίας δεν έχουν επιφέρει δραματική αλλαγή, ενώ η συμφωνία για επανεισδοχή δεν θα τεθεί σε ισχύ πριν από το τέλος του 2017. Οι δύο πλευρές λοιπόν αναζητούν γρήγορες και αποτελεσματικές λύσεις.
Το «γρήγορες» ωστόσο είναι σχετικό, καθώς οι Βρυξέλλες αλλά και οι Ευρωπαίοι ηγέτες καθυστέρησαν σημαντικά να συνειδητοποιήσουν το μέγεθος της κρίσης και των επιπτώσεών της, όπως παραδέχτηκε άλλωστε και ο πρόεδρος της Γαλλίας, Φρανσουά Ολάντ, μιλώντας ενώπιον του Ευρωκοινοβουλίου. Ως αποτέλεσμα, η Ε.Ε. είναι σε πολύ δεινή θέση, έναντι της Τουρκίας, από την οποία προσδοκά να παίξει ενεργό ρόλο στον μετριασμό αυτών των επιπτώσεων. Αυτό δεν θα γίνει χωρίς ανταλλάγματα και όσο δεινότερη είναι η θέση της Ε.Ε. τόσο περισσότερα θα είναι τα ανταλλάγματα που θα ζητάει η Τουρκία.
Βίζα και λεφτά
«Την ώρα που εμείς φιλοξενούμε 2,2 εκατομμύρια πρόσφυγες, η Ευρώπη στο σύνολό της φιλοξενεί λιγότερους από 250.000» τόνισε από το Βέλγιο ο Ερντογάν δίνοντας σαφή εικόνα για το πώς βλέπει την ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση. Σύμφωνα με την Επιτροπή, επίκεντρο της διαπραγματευτικής πολιτικής της Τουρκίας είναι αφενός η χορήγηση βίζας στους Τούρκους πολίτες, αφετέρου η απόσπαση επιπλέον ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, πέρα από τα κονδύλια που δικαιούται ως χώρα υποψήφια για ένταξη.
Το ένα δισεκατομμύριο ευρώ που προτείνει η Επιτροπή δεν θα είναι αρκετό για την Τουρκία, η οποία συχνά αναφέρει πως έχει ήδη επιβαρυνθεί με περισσότερα από έξι δισεκατομμύρια για τη φιλοξενία των προσφύγων. Επιπλέον η Επιτροπή εμφανίζεται ανοιχτή στη συζήτηση για τη βίζα, ωστόσο, σύμφωνα με την επίσημη θέση της, δεν θεωρεί πως πληροί η Τουρκία ακόμα τις προϋποθέσεις. Σύμφωνα, όμως, με ευρωπαϊκές πηγές, υπό την πίεση της ανάγκης για μια συμφωνία προσανατολίζεται σε μια λύση που θα αφορά κυρίως την τουρκική «ελίτ» και όχι συνολικά τον τουρκικό πληθυσμό.
Σημειώνεται πως στην Άγκυρα βρίσκονται ήδη υψηλόβαθμα στελέχη της Επιτροπής για να προχωρήσουν σε τεχνικό επίπεδο το σχέδιο για συνεργασία με την Τουρκία στο προσφυγικό, ενώ με σκοπό την πολιτική διαπραγμάτευση αναμένεται να επισκεφθούν την Τουρκία οσονούπω ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς και άλλοι αρμόδιοι επίτροποι. Τέλος, το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει τους "28" στην επικείμενη σύνοδο κορυφής.
