Του Γ. Τριποταμιανού
Τελικά, το "καλούπι" που έχει φτιάξει το Βερολίνο για την Ευρώπη μπορεί να αποδειχθεί πολυ σύντομα ακατάλληλο. Αν μελετήσει κανείς με προσοχή τα μοντέλα ανάκαμψης των υπερχρεωμένων, θα διαπιστώσει ότι τελικά όλο το οικοδόμημα μπορεί να καταρρεύσει αφού βασίζεται στο σύνολό του σε λάθος παραδοχές. Τυπικό παράδειγμα θα πρέπει να θεωρηθεί η Ιρλανδία. Μπορεί οι αριθμοί να εμφανίζουν θεαματική βελτίωση, αλλά ο πραγματικός εχθρός, το χρέος, απλώς βρίσκεται σε ύπνωση και περιμένει τις κατάλληλες συνθήκες για να ξυπνήσει.
Η κρίση χρέους που βίωσε η Ιρλανδία ουσιαστικά αποδόμησε την εικόνα της δυναμικής οικονομίας που με τόση επιμέλεια είχε χτιστεί ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του '90. Ακολούθησε ένα σκληρό πρόγραμμα λιτότητας, το οποίο σύμφωνα με τις στατιστικές απέδωσε. Πλέον καταγράφει μερικούς από τους ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωζώνη. Η ανεργία μειώνεται κάτω από διψήφιους αριθμούς, οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων ανακάμπτουν και οι επενδύσεις αυξάνονται και πάλι καθώς οι διεθνείς επενδυτές, πεινασμένοι για αποδόσεις σε ένα περιβάλλον χαμηλού πληθωρισμού και χαμηλών επιτοκίων, καταβροχθίζουν αξιόγραφα και άλλα στοιχεία ενεργητικού. Η καθημερινότητα για πολλούς μοιάζει πολύ με εκείνη του 2006: Είναι αδύνατον να κάνετε κράτηση σε εστιατόριο αυτές τις μέρες και η κυκλοφοριακή συμφόρηση είναι πάλι συνηθισμένη. Παρ' ότι περισσότερο από το 20% των δανείων των τραπεζών είναι μη εξυπηρετούμενα, δεν υπάρχει πλέον ερωτηματικό για την επιβίωση των τραπεζών.
Η διαφορά μεταξύ της Ιρλανδίας και της Ελλάδας εστιάζεται και στην διάρθρωση των οικονομιών τους. Η εξωστρέφεια στην Ιρλανδία, είναι πολύ υψηλότερη από ό,τι στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι οι Ιρλανδοί μπορούν να κερδίσουν ευρώ από τον υπόλοιπο κόσμο, όχι μόνο μεταξύ τους. Σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, οι Έλληνες κερδίζουν ευρώ μόνο μεταξύ τους. Έτσι, όταν έρχεται ένα μεγάλο σοκ, η Ιρλανδία είναι καλύτερα εξοπλισμένη για να αντεπεξέλθει από όσο η Ελλάδα.
Και όμως το πρόβλημα του χρέους εξακολουθεί να υφίσταται. Τον Ιούνιο του 2012, ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Enda Kenny άρχισε να πιέζει για το χρέος. Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι είχε δώσει μια υπόσχεση από κοινού με τους Ευρωπαίους ηγέτες, να «σπάσει ο δεσμός μεταξύ του τοξικού τραπεζικού χρέους και του δημόσιου χρέους» μέσω της αναδιάρθρωσης του χρέους, που θα περιλαμβάνει έναν συνδυασμό μείωσης των επιτοκίων και επιμήκυνσης των περιόδων αποπληρωμής, σε ορισμένο τμήμα του χρέους, ίσως εις το διηνεκές, καθώς και την αποζημίωση του ιρλανδικού κράτους για το κόστος της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών της Ιρλανδίας. Κατά τη διάρκεια του επόμενου έτους, συνέχισε να υποστηρίζει σθεναρά και δημοσίως ότι αυτή η αναδιάρθρωση χρέους «δεν θα μπορούσε να ανακληθεί». Εξήγησε ότι «είμαι πολύ σαφής σε αυτό: Θα πετύχουμε μια συμφωνία για το χρέος. Η φύση και η έκταση της συμφωνίας μέλλει ακόμη να επιλυθούν, αλλά η απόφαση έχει ληφθεί». Η Ιρλανδία πήρε την ελάφρυνση του χρέους υπό την μορφή εξαιρετικά μακροπρόθεσμων ομολόγων, τα οποία αντικαθιστούσαν τα τιμωρητικά υψηλά επιτόκια των «γραμματίων εις διαταγήν» που η ιρλανδική κυβέρνηση εξέδωσε το 2010, για να αποτρέψει την αφερεγγυότητα των δύο μεγαλύτερων τραπεζών της. Μέχρι σήμερα, η Ιρλανδία διατηρεί τη δέσμευση, τουλάχιστον στα χαρτιά, μιας αναδιάρθρωσης χρέους που θα επιστρέψει στους φορολογούμενους τα χρήματα που διοχέτευσαν στις τράπεζες, παρ' ότι, μιλώντας ιδιωτικά, πολλοί φοβούνται ότι μια τέτοια ρύθμιση δεν θα πραγματοποιηθεί, τουλάχιστον όχι φέτος.
Κοντολογίς, όλο το σενάριο της επιτυχίας ουσιαστικά βρίσκεται μετέωρο, καθώς η γενεσιουργός αιτία της κρίσης εξακολουθεί να υπάρχει. Αν το καλοσκεφτούμε, η Ιρλανδία -όπως και η Ελλάδα και οι υπόλοιποι υπερχρεωμένοι- εξακολουθεί να βρίσκεται σε διαρκή ομηρία, αφού κάθε επιδείνωση στην αγορά χρέους μπορεί να διαγράψει τα υποτιθέμενα οφέλη από την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης.
Γι' αυτούς μάλιστα που υποστηρίζουν στην αποδοτικότητα του ιρλανδικού μοντέλου η απάντηση είναι απλή: δεν μπορεί να υπάρξει σύγκριση των δύο οικονομιών. Και αυτό διότι μπορεί η εξωστρέφεια της Ιρλανδίας να είναι παράγοντας που της επέτρεψε να ανακάμψει γρηγορότερα από την Ελλάδα, αλλά η διάρκεια και η ένταση της κρίσης διαφέρει στις δύο χώρες. Η Ελλάδα έχει υποφέρει περισσότερη από τη διπλάσια λιτότητα από εκείνη που επιβλήθηκε στην Ιρλανδία. Αυτό όμως που είναι κοινό και στις δύο χώρες αφορά στο χρέος, αφού, κατά τη διάρκεια της δικής της κρίσης, η Ιρλανδία όπως και η Ελλάδα, πίεσε σε μεγάλο βαθμό για την ελάφρυνσή του. Υπό την έννοια αυτή, αργά η γρήγορα το χρέος θα εξακολουθήσει να ενώνει τους υπερχρεωμένους, οι οποίοι τελικά θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι οι παρίες οι Ευρώπης.
