Της Νίκης Θεσσαλού
Ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί δεν θα συγχωρήσει ποτέ τον Γιώργο Παπανδρέου. Τον Νοέμβριο του 2011 ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας τού κατέστρεψε το όνειρο να διοργανώσει ως λαμπερός οικοδεσπότης μια σύνοδο κορυφής των G8 που θα έμενε στην Ιστορία. Αντ' αυτού το μόνο που έμεινε στην ιστορική μνήμη από τη σύνοδο των Καννών είναι το ελληνικό δράμα τού παραλίγο δημοψηφίσματος.
Σήμερα, σε ένα αντίστοιχο γερμανικό θέρετρο, στον πύργο Έλμαου των βαυαρικών Άλπεων, η νυν οικοδέσποινα Άνγκελα Μέρκελ δεν έχει ούτε τις μεγάλες προσδοκίες ούτε τις ψευδαισθήσεις του Γάλλου προκατόχου της. Ξέρει καλά, όσο κι αν την ενοχλεί, ότι και πάλι το ελληνικό θρίλερ θα κυριαρχήσει στους διαδρόμους της συνόδου, όπως άλλωστε κυριάρχησε και το 2012 στο Καμπ Ντέιβιντ - πλάι στο άλλο μεγάλο «αγκάθι», τη δύσκολη σχέση με τη μεγάλη απούσα Ρωσία. Οι G8 του 2011 έχουν γίνει και πάλι G7, η Ρωσία εξεδιώχθη προσωρινά (;) από το κλαμπ των ισχυρότερων βιομηχανικών κρατών λόγω Κριμαίας και η απουσία της θα βαρύνει πολύ περισσότερο από τις παλαιότερες παρουσίες της.
Η επίσημη ατζέντα και οι διαδηλωτές
Όσο για τα επίσημα θέματα της συνόδου, είναι από αυτά που, είτε για την ώρα είτε... αέναα, δεν είναι «ώριμα» για αποφάσεις. Η ατζέντα των G7 (ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία) είναι γεμάτη με κρίσεις, οικονομικές και γεωπολιτικές, με τρομοκρατία, με κλίμα, με φυσικές καταστροφές. Οι ηγέτες των «7» έχουν σκοπό σήμερα και αύριο να συζητήσουν για τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, που κοντεύουν να φτάσουν στη Δαμασκό, για το αν τηρείται η συμφωνία εκεχειρίας του Μινσκ στην ανατολική Ουκρανία, για τα αντιβιοτικά και τα δικαιώματα των γυναικών, για τις πληγές της Αφρικής, από τον ιό Έμπολα μέχρι την ξηρασία, την πείνα και τους ακήρυχτους πολέμους, για το πώς θα χειριστούν την παγκόσμια σύσκεψη για το κλίμα τον Δεκέμβριο στο Παρίσι, για το πώς θα μειωθούν οι πλαστικές σακούλες στις θάλασσες του πλανήτη - και ίσως για τη διατλαντική συμφωνία για το εμπόριο, το περιβόητο ΤΤΙΡ.
Είναι προφανές, λοιπόν, κι από την επίσημη ατζέντα κι από τη βαριά σκιά της μικρής Ελλάδας πάνω από τον ειδυλλιακό πύργο, ότι η σύνοδος του Έλμαου δεν πρόκειται να αλλάξει τον ρου της ιστορίας. Ίσως η σύνοδος σφραγιστεί από τη δυναμική παρουσία δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών που έχουν μαζευτεί στο Γκάρμις Πάτερνκιρχεν, αρκετά μακριά από τον εξαιρετικά αυστηρά φυλασσόμενο πύργο, και δηλώνουν αποφασισμένοι να βάλουν έστω για λίγες ώρες τη δική τους ατζέντα στη δημόσια σφαίρα, για μια άλλη μεταναστευτική πολιτική, για μια άλλη πολιτική για το κλίμα, για ένα ελεύθερο εμπόριο που να μην ελέγχεται από τα συμφέροντα των πολυεθνικών.
Η ελληνική σκιά...
Για την οικοδέσποινα Μέρκελ η σύνοδος θα έχει πολλαπλές δυσκολίες, με πρώτη και καλύτερη την... άτυπη ελληνική. Η συμφωνία με την ελληνική κυβέρνηση ακροβατεί επί ξυρού ακμής. Στο εσωτερικό του κόμματός της για πρώτη φορά κορυφαία στελέχη απαιτούν συντεταγμένα «το τέλος του ελληνικού πειράματος» και επιμένουν ότι η εκδίωξη της Ελλάδας από το ευρώ «θα επαναφέρει την αξιοπιστία και την αξιοπρέπεια του κοινού νομίσματος» και «θα καταστήσει σαφές σε όλους ότι στο μέλλον θα πρέπει να τηρούν τους κανόνες». Ο υπουργός της των Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, τα θέλει όλα από την Αθήνα και θέλει να του τα προσφέρει η κυβέρνηση Τσίπρα στα γόνατα. Κι οι άνθρωποί του άφησαν να... διαρρεύσει στην εφημερίδα "Bild", ότι η καγκελάριος τείνει υπερβολικά ευήκοον ους στον Έλληνα πρωθυπουργό - κάτι που εκ των πραγμάτων δεν ισχύει.
Αυτό που ισχύει, πάντως, είναι ότι η καγκελάριος που έστησε την καριέρα της στο πολιτικό θάρρος να αποκαθηλώσει τον Χέλμουτ Κολ, όταν είχε αποκαλυφθεί η εμπλοκή του στο σκάνδαλο παράνομης κομματικής χρηματοδότησης, δεν θέλει να περάσει στην ιστορία ως αυτή που στα χέρια της άρχισε να ξηλώνεται το έργο του προκατόχου και μέντορά της, η νομισματική ενοποίηση.
...και η αμερικανική παρέμβαση
Την ίδια ώρα, η Μέρκελ δέχεται πιέσεις και από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Τέσσερις μέρες πριν πάρει το αεροπλάνο για την πρωτεύουσα της Βαυαρίας, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα ενημερώθηκε από τον υπουργό του των Οικονομικών Τζακ Λιου για τις ραγδαίες εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις της Ευρωζώνης με την Ελλάδα. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει καμία διάθεση να αντιμετωπίσει μια ακόμη αναθέρμανση της κρίσης, στην περίπτωση που επέλθει οριστική ρήξη μεταξύ Αθήνας και εταίρων, πόσο μάλλον να δει την Ελλάδα να στρέφεται στη Μόσχα, ελλείψει άλλης εναλλακτικής, ή να αποσταθεροποιείται σε μια φάση που η γειτονιά της είναι απόλυτα εκρηκτική. Πλην, όμως, η όποια πίεση του Ομπάμα για επίτευξη συμφωνίας δεν θα ασκηθεί μόνο στους Γερμανούς και σία, αλλά και στην Αθήνα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες η συνταγή της λιτότητας θεωρείται μεν αποτυχημένη, καθώς η Ουάσιγκτον αντιμετώπισε ακριβώς με τον αντίθετο τρόπο την κρίση το 2008 -και εκ του αποτελέσματος με πολύ περισσότερη επιτυχία απ' ό,τι η Ευρώπη-, ωστόσο δεν είναι διατεθειμένη να κοντράρει μετωπικά τους Ευρωπαίους και ειδικά τους Γερμανούς στο G7. Ήδη τους έχει πιέσει αφόρητα στο θέμα της Ουκρανίας, ήδη τους έχει ταπεινώσει με τα σκάνδαλα των παρακολουθήσεων από την NSA, ενώ παράλληλα θέλει να κλείσει όσο γίνεται πιο γρήγορα τη συμφωνία για το διατλαντικό εμπόριο (ΤΤΙΡ), συμφωνία που προκαλεί προβλήματα σε πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, τόσο εξαιτίας της ρήτρας προστασίας των επενδυτών από μια μάλλον σκοτεινή διαιτησία, όσο και εξαιτίας του φόβου των Ευρωπαίων παραγωγών και καταναλωτών ότι θα χαθούν αίφνης όλα όσα με πολύ κόπο πέτυχαν τα τελευταία χρόνια σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η αμερικανή πίεση, λοιπόν, για το ελληνικό ζήτημα θα είναι κομψή. Αλλά θα υπάρξει. Κι ίσως, όπως εκτιμούν πολλοί Γερμανοί αναλυτές, να αποτυπωθεί και πάλι το ελληνικό ζήτημα στο τελικό ανακοινωθέν της συνόδου.
