του Στρατή Μπουρνάζου
Ένα πρωτότυπο πρωτοσέλιδο…
Παρασκευή πρωί, την ώρα που κλείναμε τα «Ενθέματα», τα media είχαν βουίξει από το πρωτοσέλιδο των Νέων. Προς στιγμήν, νoμίσαμε πως είχε ημερομηνία «1η Απριλίου». Και όμως, το πρωτοσέλιδο έγραφε «3 Απριλίου 2015» και ολόκληρο σχεδόν το καταλάμβανε το άρθρο του Γιάννη Πανούση «Νοείται Αριστερά του Τίποτα;», με την επισήμανση της --συναγωνιώσας και συγκραυγάζουσας, βεβαίως-- εφημερίδας «Κραυγή αγωνίας από τον υπουργό». Παραθέτω από το άρθρο: «Αριστερά, και μάλιστα Κυβερνώσα Αριστερά, σημαίνει ισοελευθερία, δικαιώματα, κοινωνική πολιτική, δημόσιο έλεγχο, δικαιοσύνη. Όποιος θεωρεί ότι […] Αριστερή Διακυβέρνηση σημαίνει ανοχύρωτη χώρα και πόλη (δίχως προσωπική, κοινωνική, εθνική ασφάλεια, δίχως στρατό και δίχως αστυνόμευση, ίσως και χωρίς δικαστές ή φυλακές), όποιος πιστεύει ότι τα διδάγματα της Ιστορίας μας είναι περιττά (αφού όλοι οι λαοί είναι "αδελφωμένοι" -- sic) και ότι η Παιδεία μας επιτρέπει κάθε ανομική δράση (sic), τότε όχι μόνο δεν έχει σχέση με την Αριστερά αλλά ούτε με τη Δημοκρατία. Αυτή την Αριστερά του Τίποτα δεν τη χρειάζονται ο τόπος και ο λαός». [τα sic είναι του άρθρου].
Το πρόβλημα, ασφαλώς, δεν είναι ότι ο Γ. Πανούσης έγραψε την άποψή του. Σαφέστατα δικαιούται (αρκεί να συνυπολογίσει κανείς --και κυρίως ο ίδιος-- ότι δεν είναι «σχολιαστής», όπως επισήμανε ο Νίκος Φίλης). Το πρόβλημα, και μάλιστα σοβαρό, βρίσκεται σε τρία άλλα σημεία.
Πρώτον, στα συστατικά της «κραυγής», που αναπαράγουν δημαγωγικούς κοινούς τόπους της λαϊκιστικής δεξιάς --και ακροδεξιάς-- ρητορείας. Γιατί πού αλλού παραπέμπει ο κώδων του κινδύνου εναντίον όσων θέλουν τη χώρα «ανοχύρωτη», όσων πρεσβεύουν ότι η Παιδεία (πρέπει) να επιτρέπει κάθε ανομική δράση κλπ. κλπ. Όπως σημείωσε ο Αλέξης Οικονομίδης, «από έναν υπουργό, και μάλιστα καθηγητή πανεπιστημίου, περιμένει κανείς διαφορετικά πράγματα από ό,τι από έναν ρήτορα του καφενείου: όχι κραυγές αγωνίας και ηθικού πανικού, αλλά ακριβή περιγραφή των προβλημάτων και ορθολογικές προτάσεις για την αντιμετώπισή τους».
Δεύτερον, στον τρόπο με τον οποίο αρθρώνεται η επιχειρηματολογία και περιγράφονται οι «εχθροί». Έναν τρόπο-ακορντεόν. Ποιοι είναι όλοι τούτοι οι πρέσβεις των απόψεων του «Τίποτα», οι «άνθρωποι χωρίς πρόσωπο»; Άγνωστο. Μπορεί να είναι μια χούφτα «περιθωριακοί» ή λίγα στελέχη ή πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ ή αριστεροί εκτός ΣΥΡΙΖΑ κ.ο.κ. Με λίγα λόγια, ανάλογα με την ανάγνωση, μπορεί να είναι από ελάχιστοι μέχρι πάμπολλοι. Τα κανάλια ήδη ψάχνουν να βρουν ποιους «φωτογραφίζει». Κατά τη γνώμη μου, επί ματαίω: η φωτογραφία είναι επίτηδες φλουταρισμένη, ώστε ο καθένας να καταλαβαίνει ό,τι θέλει. Το άρθρο ορθώνει φαντάσματα και σκιαμαχεί μαζί τους.
Τρίτον, το πλαίσιο στο οποίο εκφράζονται αυτά. Γράφονται στο πρωτοσέλιδο των Νέων· για την ακρίβεια είναι το πρωτοσέλιδο των Νέων -- και αυτό συνιστά μήνυμα προς την κυβέρνηση (επισήμανση του Γιώργου Κυρίτση). Γιατί γίνονται, έτσι, κομμάτι της επίθεσης των Νέων κατά της κυβέρνησης, που κραυγάζουν ότι απειλείται η νομιμότητα και ότι «τις τελευταίες μέρες το κράτος δικαίoυ δέχεται απανωτά πλήγματα» (ακριβώς δίπλα, στο κύριο άρθρο).
Το θέμα, προφανώς, δεν είναι η έκφραση άποψης. Είναι ο τρόπος που εκφέρεται, η κατασκευή εχθρών, τα αντανακλαστικά που διεγείρει, το να γίνεσαι (πρωτοκλασάτο έστω) πιόνι στο παιχνίδι των Νέων. «Η ώρα της Αριστεράς στην Ελλάδα δεν είναι η ώρα των ιδεολογημάτων και των ανούσιων τσιτάτων», καταλήγει ο Γ. Πανούσης. Ασφαλώς. Ούτε και η ώρα των κραυγών, επίσης.
