ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ*
Ο χρόνος είναι πυκνός. Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ καλείται άμεσα να ανασυγκροτήσει το κράτος και να αναχαιτίσει την κοινωνική καταστροφή σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας. Τίποτε δεν έχει κριθεί ακόμη, σε πείσμα όσων έχουν επενδύσει σε μια επερχόμενη διαπραγματευτική αποτυχία. Το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, παρά την οικονομική δυσφορία, είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία ώστε να δείξει ο ΣΥΡΙΖΑ πώς εννοεί την Αριστερά στην κυβέρνηση σε συνθήκες εθνικής, κοινωνικής και υπαρξιακής κρίσης.
Υπάρχει χρόνος για να πραγματοποιηθούν πολλές δραστικές θεσμικές και πολιτικές αλλαγές που αρμόζουν στις ανάγκες μιας μετα-μνημονιακής πραγματικότητας, δίνουν έναν διαφορετικό, αριστερό, τόνο και δεν εξαρτώνται ευθέως από τη διαπραγμάτευση.
Η οικονομική καταστροφή των Μνημονίων δημιούργησε ένα πλούσιο ρεπερτόριο κοινωνικών αντιστάσεων και δομών αλληλεγγύης «από τα κάτω». Είναι λοιπόν κρίσιμο οι μεταρρυθμίσεις σε χώρους κοινωνικά ευαίσθητους να συνδεθούν με τις επιμέρους εμπειρίες αντίστασης και αυτο-οργάνωσης. Η προώθηση λογικών κοινωνικής αυτο-οργάνωσης αποτελεί το αναγκαίο συμπλήρωμα των πολιτικών ανάσχεσης της ανθρωπιστικής κρίσης.
Έτσι θα γίνει πράξη η διαφορετική, ενεργητική και συνεργατική σχέση που ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνηση της Aριστεράς θέλει να έχει με τους πολίτες. Ταυτόχρονα, πρέπει να αναζητηθούν νέοι τρόποι αμφίδρομης διασύνδεσης των μικρής κλίμακας δομών αλληλεγγύης με κεντρικότερους θεσμούς. Μια τέτοια λογική απαιτεί τη στελέχωση δημόσιων αξιωμάτων με όρους ριζικής ασυνέχειας με το μνημονιακό και πελατειακό παρελθόν.
Επιπλέον, η ενεργοποίηση του κοινωνικού ριζοσπαστισμού θα μπορούσε να επιφέρει και θετικές αλλαγές στον χώρο της εκπροσώπησης του κόσμου της εργασίας. Για παράδειγμα, ο επανασχεδιασμός της Δημόσιας Τηλεόρασης έχει πολλά περισσότερα να μάθει από την αξιοποίηση της έκρηξης των νέων πληροφοριακών δικτύων και την ανάδυση αντι-ιεραρχικών δομών πληροφόρησης στην Ελλάδα της κρίσης, παρά από τον παλαιοκομματισμό ορισμένων συνδικαλιστικών εκπροσώπων της ΕΡΤ. Ομοίως, το κοινωνικό πρόσημο μιας νέας δημόσιας επιχείρησης ηλεκτρισμού είναι ανεπίτρεπτο να εξαντλείται στο ύψος του χαρτζιλικιού ή των... "τροφείων" των εργαζομένων της.
Αυτο-οργάνωση και συνεργατισμός μπορούν να αποτελέσουν τις αφετηρίες μιας άλλης εναλλακτικής λίστας μεταρρυθμίσεων που είναι ικανές να μπολιάσουν τη ριζοσπαστικότητα του καιρού της κρίσης με μια διαφορετική λογική παραγωγής πολιτικής μέσα από τους θεσμούς. Στις σελίδες της Αυγής έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ένας πλούσιος προβληματισμός, μεταξύ άλλων, για τη διαχείριση των κοινωνικών αναγκών (/article/5315755/domes-ugeias-i-simasia-tis-summetoxikotitas) και τη λειτουργία των πολιτιστικών θεσμών. (http://avgi-anagnoseis.blogspot.co.uk/2015/03/blog-post_38.html). Μένει να επεκταθεί και να συμπληρωθεί.
Η ροπή προς τη συμμετοχικότητα και τη συνεργατικότητα σε κοινωνικό και πολιτισμικό επίπεδο συμπληρώνεται από θεσμικές πρωτοβουλίες για μια πιο ανοικτή, πλουραλιστική και εν τέλει δημοκρατική κοινωνία. Εδώ εγγράφεται η επιβεβλημένη αναθεώρηση του νόμου για την ιθαγένεια και η δημιουργία δομών αλληλεγγύης για πρόσφυγες και μετανάστες μέσω πρωτοβουλιών απογκετοποίησης και ουσιαστικής ένταξης. Έχει γίνει πλέον σαφές ότι το αίτημα για ασφάλεια δεν ικανοποιείται με τη διατήρηση στρατοπέδων συγκέντρωσης μεταναστών, αλλά με μια εκ βάθρων ανασυγκρότηση της αστυνομίας ως θεσμού.
Ο ριζικός επαναπροσδιορισμός της αποστολής και του modus operandi της αστυνομίας δεν μπορεί να γίνει ερήμην των κοινωνικών αναγκών. Κατ' αντιστοιχία οι πολιτικές της εθνικής και συλλογικής ασφάλειας πρέπει να ξεφύγουν από τη μονοκρατορία των «εθνικών θεμάτων». Επιπλέον η ανάκτηση της εθνικής αξιοπρέπειας δεν μπορεί να εξαντλείται σε αντιγερμανικές κορώνες ή βλαχομπαρόκ εορτασμούς της κάθε εθνικής εορτής, σαν αυτό που φαίνεται να ετοιμάζεται για την 25η Μαρτίου. Είναι αυτονόητο ότι οι σχολικές παρελάσεις διαστρεβλώνουν κάθε έννοια συμμετοχής και αναπαράγουν τα πιο σκληρά και ανούσια μιλιταριστικά στερεότυπα.
Συμπερασματικά η σταδιακή μετάβαση από την υποτιθέμενη «ασφάλεια» των Μνημονίων στη μεταμνημονιακή πραγματικότητα, παρά τους ασφυκτικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, αποτελεί πρώτης τάξης ευκαιρία για την εδραίωση ενός διαφορετικού θεσμικού και πολιτικού ήθους που θέλει τους πολίτες στο προσκήνιο, ενεργούς συνδιαμορφωτές των εξελίξεων. Η αυτο-οργάνωση και η συνεργατικότητα είναι κάτι παραπάνω από λέξεις - κλειδιά. Αποτελούν επείγοντα διακυβεύματα.
* Ο Γιώργος Γιαννακόπουλος είναι υποψήφιος διδάκτωρ Ιστορίας στο Queen Mary του Λονδίνου
