ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ ΓΕΩΡΓΑΤΟΥ
Πριν από μερικές μέρες παραδόθηκε στον υπουργό Παιδείας επιστολή την οποία υπογράφουν 1.027 πανεπιστημιακοί (εκ των οποίων 739 από την Ελλάδα και 288 από το εξωτερικό) και 254 «προσωπικότητες». Στην επιστολή εκφράζεται η αντίθεσή τους στην κατάργηση των Συμβουλίων Ιδρύματος στα ΑΕΙ που έχει αναγγελθεί από το βήμα της Βουλής στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης.
Οι 1.281 δεν είναι «γυμνά ονόματα». Ανάμεσά τους υπάρχουν διακεκριμένοι επιστήμονες που έχουν τιμήσει τον τόπο με τη δουλειά τους και έχουν εκπαιδεύσει χιλιάδες νέους στα εργαστήρια και στις τάξεις τους. Άρα θα πρέπει να λάβει κανείς σοβαρά υπόψη τα επιχειρήματά τους. Αυτό όμως που προκαλεί μια καταρχήν απορία είναι οι σχέσεις που έχουν πολλοί από αυτούς τους άξιους συναδέλφους μεταξύ τους και η πολιτικοϊδεολογική «καταγωγή» τους. Εξηγούμαι λοιπόν αμέσως και ελπίζω να μην παρεξηγηθώ.
Πρώτον, μεγάλο ποσοστό εκείνων που τώρα διαμαρτύρονται για την κατάργηση των Συμβουλίων Ιδρύματος -θεσμού που εισήγαγε ο νόμος 4009/11 της Άννας Διαμαντοπούλου- είναι ακριβώς οι ίδιοι με τους «χιλίους» που είχαν φανατικά υποστηρίξει την κατάργηση του άρθρου 16 του Συντάγματος (το οποίο απαγορεύει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων) το 2006. Επιλήψιμο; Καθόλου, αλλά ας το σημειώσουμε γιατί έχει σχέση με τις αφετηρίες τους και εξηγεί το γεγονός ότι οι 739 που υπογράφουν από την Ελλάδα αποτελούν μόνο το 10% των ενεργών πανεπιστημιακών. Δεύτερον, οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ αναγνωρίζουν εύκολα ανάμεσα στις χίλιες τόσες υπογραφές «συνάφειες» που κάθε άλλο παρά ακαδημαϊκές είναι. Οι ίδιοι άνθρωποι πρωτοστάτησαν και πρωτοστατούν στα εγχειρήματα των «58», της Ελιάς, της Δράσης και του Ποταμιού. Αθέμιτο; Προς Θεού, όλες οι απόψεις είναι σεβαστές στη Δημοκρατία, αλλά ας το κρατήσουμε γιατί αποκαλύπτει ότι η κίνηση αυτή δεν έχει ουδέτερο πολιτικό πρόσημο και δεν χαρακτηρίζεται από «πολιτική αχρωματοψία». Τρίτον -και κυριότερον- αρκετοί από τους υπογράφοντες είναι οι ίδιοι μέλη των Συμβουλίων Ιδρύματος και «φίλοι» ο ένας του άλλου στα κοινωνικά δίκτυα. Ασύνηθες; Όχι, αλλά να μην περάσει απαρατήρητο, γιατί -πώς να το κάνουμε- έχει ένα άρωμα lobbying και δικτύωσης η όλη υπόθεση, δεν έχει;
Ας μιλήσουμε όμως σοβαρά. Οι πρωτοβουλίες των «χιλίων» -τέως και νυν- θα ήταν ίσως μια θετική συμβολή στον δημόσιο διάλογο για μια προ πολλού απαραίτητη μεταρρύθμιση στον χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης, αν οι πρωτεργάτες ανελάμβαναν την πολιτική ευθύνη να μιλήσουν ως εκπρόσωποι αυτού που είναι στην πραγματικότητα: ένα think tank του «νεοφιλελεύθερου Κέντρου», με συμπαγείς και οργανωμένες απόψεις επί του συνόλου των θεμάτων που τίθενται στην πολιτική ατζέντα. Το να προωθούν τις ιδέες τους με το πραγματικό τους όνομα -και όχι ως «λίστα χιλιαστών»- δεν θα ήταν, κατά την άποψή μου, καθόλου κακό. Υπάρχουν ανάλογα think tanks στη ριζοσπαστική και την πέραν αυτής Αριστερά. Είναι εντελώς φυσιολογικό οι «ακαδημαϊκές» απόψεις να αντανακλούν γενικότερες πολιτικοϊδεολογικές επιλογές. Καθαρά «τεχνοκρατικές» αντιλήψεις, αμιγώς «επιστημονικές» ή «ορθολογικές» προτάσεις στον διάλογο για τα ΑΕΙ δεν υπάρχουν. Το κάθε τι έχει ένα πρόσημο. Γι' αυτό και οι «τίτλοι σπουδών» ή το «επιστημονικό βεληνεκές» όσων διαγωνίζονται στη δημόσια αρένα δεν αφορά το περιεχόμενο των προτάσεών τους, δεν καθιστά αυτές τις προτάσεις λιγότερο ή περισσότερο ορθές, αλλά χαρακτηρίζει τη σοβαρότητα και την ποιότητα της διαδικασίας. Ο διάλογος ανάμεσα σε σοβαρούς νεοφιλεύθερους και σοβαρούς αριστερούς είναι ή μπορεί να είναι σοβαρός -κι αυτό μου φαίνεται, το ξαναλέω, πολύ υγιές. Με μια προϋπόθεση: να αφήσουμε στην άκρη τα προσχήματα.
Η Αριστερά λοιπόν -κι όχι οι «διάσημοι επιστήμονες» και οι «προσωπικότητες» που περιλαμβάνει στις τάξεις της- λέει ότι τα Συμβούλια Ιδρύματος πρέπει να καταργηθούν άμεσα για δύο πολύ συγκεκριμένους λόγους. Πρώτον, επειδή δεν παρήγαγαν μέχρι τώρα κανένα ουσιαστικό έργο, αλλά, αντίθετα, υπονόμευσαν τις δημοκρατικές διαδικασίες και προκάλεσαν περαιτέρω τριβές και διαμάχες μέσα στο τεταμένο κλίμα που υπήρχε ήδη από το 2006 στα ελληνικά πανεπιστήμια. Δεύτερον, επειδή «εκ κατασκευής» τα συγκεκριμένα όργανα διοίκησης επινοήθηκαν για να εξυπηρετήσουν και να εμπεδώσουν τον Ν. 4009/11, έναν νόμο ο οποίος συστηματικά και με βίαιο τρόπο καταργεί το αυτοδιοίκητο και προετοιμάζει το έδαφος για την παράδοση του δημόσιου πανεπιστημίου σε ιδιώτες. Αυτά λέει η Αριστερά. Το άλλο μέρος τι λέει, αλήθεια, για την «ταμπακέρα»;
* Ο Σπύρος Γεωργάτος διδάσκει στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
