Της Κάκης Μπαλή
Έναν αιώνα κράτησαν οι τελευταίες δέκα μέρες, από το πρώτο Eurogroup, στο οποίο εμφανίστηκε ο υπουργός Οικονομικών της νέας ελληνικής κυβέρνησης, μέχρι τη νύχτα της Παρασκευής, όταν αναπάντεχα γρήγορα τελείωσε η τρίτη κατά σειρά συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, με ένα είδος συμφωνίας στο τραπέζι - και όχι με μια ρήξη, η οποία κάθε μέρα που περνούσε έμοιαζε και πιο πιθανή.
Ένα είδος συμφωνίας -και όχι μια συμφωνία-, διότι αποτελεί ουσιαστικά το πλαίσιο καλής θέλησης από τις δύο πλευρές, την ελληνική και την πλευρά της Ευρωζώνης, να γίνουν αποδεκτές οι προτάσεις της ελληνικής κυβέρνησης για το ποιες ακριβώς μεταρρυθμίσεις θέλει να κάνει και ποιες αποφάσεις δεν θα της επιτραπεί να πάρει τους επόμενους τέσσερις μήνες. Συνεπώς, το ποια ακριβώς θα είναι η συμφωνία θα το μάθουμε αύριο, όταν η ελληνική πλευρά θα καταθέσει τις προτάσεις της και υπό την προϋπόθεση ότι οι εταίροι της θα τις αποδεχτούν. Προφανώς, για τον υπουργό Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη και το επιτελείο του το Σαββατοκύριακο ήταν 48 ώρες σκληρής δουλειάς.
Βέβαια, υπάρχει πάντα η πιθανότητα το θρίλερ να ξαναρχίσει την ώρα που οι παραδοσιακοί από εσάς θα πετάτε τον χαρταετό σας, ωστόσο, αν πιστέψει κανείς τον Γιάνη Βαρουφάκη, η κυβέρνηση είναι ικανοποιημένη ώς ένα βαθμό από το πλαίσιο -θεωρεί τη συμφωνία έναν έντιμο συμβιβασμό- και αποφασισμένη να πλασάρει επιτυχώς τις δικές της ιδέες για μεταρρυθμίσεις στους εταίρους.
Τι κέρδισε η χώρα από αυτή τη συμφωνία; Με βεβαιότητα θα μπορούμε να το ξέρουμε την Τρίτη, ωστόσο, κατ' αρχάς φαίνεται να γλιτώνει από την αγωνία τού να κλείσουν οι κρουνοί της ρευστότητας, πόσο μάλλον να επιβληθούν έλεγχοι στις κινήσεις κεφαλαίων στις τράπεζες, όπως έσπευσε να αποκλείσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αμέσως μετά το επιτυχές τέλος του τρίτου Eurogroup τη νύχτα της Παρασκευής. Επίσης, διατηρεί το «μαξιλάρι» των 10 και κάτι δισεκατομμυρίων ευρώ για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, γεγονός που της δίνει κάποια περιθώρια κίνησης και ταυτόχρονα απομακρύνει τον κίνδυνο να συνεχιστεί η εκροή καταθέσεων λόγω φόβου. Επιπλέον, γλιτώνει η ελληνική οικονομία από τον «βραχνά» του υπερβολικού πρωτογενούς πλεονάσματος - χωρίς να καθορίζεται πόσο ακριβώς θα πρέπει να είναι το 2015, αφού «θα εξαρτάται από τις οικονομικές εξελίξεις», όπως είπε ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ. Και κυρίως, σύμφωνα με τον Γ. Βαρουφάκη, κερδίζει το δικαίωμα να συναποφασίζει τι θέλει να αλλάξει στη βαλτωμένη ελληνική οικονομία. Το καλοκαίρι δε θα αρχίσει η πραγματικά δύσκολη διαπραγμάτευση, γι' αυτό το «νέο συμβόλαιο» με την Ευρώπη που επιδιώκει η ελληνική κυβέρνηση, με ανοιχτό στο τραπέζι και το ενδεχόμενο να γίνει κάτι με το χρέος, αφού ο Ντάισελμπλουμ ξαναθυμήθηκε έπειτα από καιρό τη σχετική απόφαση του Eurogroup τον Νοέμβριο του 2012.
Ποιος ήταν ο συμβιβασμός, αυτά τα «τέσσερα πέμπτα του δρόμου» -κατά Βαρουφάκη- που κάλυψε η Ελλάδα για να πλησιάσει τους εταίρους; Το πρόγραμμα, «με ευελιξία», θα συνεχιστεί μέχρι το καλοκαίρι και μαζί του η επιτήρηση της υλοποίησης των μέτρων που θα αποφασίσει η ελληνική κυβέρνηση - τα οποία θα πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να μην εκτροχιάσουν τους δημοσιονομικούς στόχους.
Ο Σόιμπλε καραδοκεί...
Άλλωστε, όπως είπε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, αυτός που ανέβασε το βαθμό δυσκολίας της διαπραγμάτευσης για την ελληνική πλευρά σε δυσθεώρητα ύψη -σε βαθμό που να διχάσει ακόμη και τη γερμανική κυβέρνηση και «να παίξει με το πείσμα και την αλαζονεία του στα ζάρια το μέλλον της Ευρώπης», όπως είπαν πολλοί στη Γερμανία-, «δεν θα εκταμιευτεί καμία δόση στην Ελλάδα εάν δεν ολοκληρωθεί με επιτυχία το πρόγραμμα».
Στη συνέντευξη Τύπου μετά το Eurogroup, ο Σόιμπλε δεν έκρυψε το ότι δεν... εμπιστεύεται την ελληνική κυβέρνηση - αυτή που τις προηγούμενες μέρες είχε χαρακτηρίσει «εξαιρετικά ανεύθυνη» και γι' αυτό είχε εκφράσει τη... λύπη του για τους Έλληνες. Με περισσή ειρωνεία τόνισε ότι «το να κυβερνάς είναι το ραντεβού με την πραγματικότητα», ενώ πρόσθεσε ότι «οι Έλληνες αναμφίβολα θα δυσκολευτούν να εξηγήσουν τη συμφωνία στους ψηφοφόρους τους».
Ο βασικός λόγος που ο Σόιμπλε διατηρεί τους τόνους εχθρικούς -πέρα ίσως από την... κακή χημεία του με τον Βαρουφάκη- είναι ότι θα πρέπει να πάει τη συμφωνία στο γερμανικό κοινοβούλιο και να πάρει την έγκρισή του, οπότε πρέπει να πάει ως ο μεγάλος νικητής. Μετά την -ασυνήθιστη ακόμη και για τα δικά του δεδομένα- σκληρή στάση του το τελευταίο δεκαήμερο, πρέπει να δείξει μέχρι τέλους ότι αυτός ήταν που έβαλε τη σφραγίδα του στη συμφωνία.
Κάτι ανάλογο πρέπει να κάνουν και οι άλλοι ομόλογοί του -της Φινλανδίας, της Ολλανδίας κ.ά.- που επίσης πρέπει να περάσουν τη συμφωνία από τα δικά τους κοινοβούλια, εφόσον βεβαίως υπάρξει την Τρίτη.
Κι αν όλα πάνε καλά, για λίγες μέρες θα χαλαρώσουν όλοι αυτοί, οι λυτοί και δεμένοι που έσπευσαν να ρίξουν γέφυρες ανάμεσα σε Αθήνα και Βερολίνο τις τελευταίες μέρες - πάνω από όλα οι άνθρωποι της Κομισιόν, αλλά και ο Γάλλος πρόεδρος Ολάντ, που τα είπε με την καγκελάριο Μέρκελ λίγο πριν από το τρίτο Eurogroup, o Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Τζακ Λιου, ο Αυστριακός καγκελάριος, Βέρνερ Φάινμαν, ο πρόεδρος της Ευρωβουλής Μάρτιν Σουλτς και άλλοι, ων ουκ έστιν αριθμός.
Δικό τους επίτευγμα ήταν σε μεγάλο βαθμό το ότι το βράδυ της Παρασκευής, αντί για ρήξη, η Ευρωζώνη κατέληξε σε μια πρώτη συμφωνία.
Τα μέτωπα
Θυμίζουμε ότι αν και το «18-1» που παρουσίασαν κατά κόρον οι Γερμανοί μπορεί να μην ισχύει κι ο Βαρουφάκης μπορεί να μην ήταν απελπιστικά μόνος στα δύο πρώτα Eurogroup του αγχωτικού δεκαήμερου που πέρασε, ωστόσο, πράγματι οι περισσότεροι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης ήταν εξ αρχής αποφασισμένοι να του κάνουν τη ζωή δύσκολη. Για διαφορετικούς λόγους ο καθένας.
Οι σκληροί...
Η μια κατηγορία -ίσως επί της ουσίας η σκληρότερη- είναι αυτή των υπουργών των πρώην μνημονιακών χωρών, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας. Αυτοί προσπάθησαν τα τελευταία χρόνια να πουλήσουν στο εσωτερικό τους ως μονόδρομο την πολιτική των περικοπών και ως μείζονα επιτυχία την ολοκλήρωση των προγραμμάτων και την έξοδο στις αγορές. Ωστόσο, τόσο η Πορτογαλία όσο και κυρίως η Ισπανία έχουν ακόμη πολύ μεγάλη ανεργία, οι πολίτες τους έχουν δει το βιοτικό τους επίπεδο να χειροτερεύει, ενώ ένα μέρος από τα καλά καταρτισμένα νιάτα τους έχει πάρει τον δρόμο της μετανάστευσης. Επιπλέον, ειδικά στην Ισπανία, το Podemos, που μόλις συμπλήρωσε ένα χρόνο ζωής, «απειλεί» να μιμηθεί την επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ στις βουλευτικές εκλογές του φθινοπώρου. Εκλογές έχει το φθινόπωρο και η Πορτογαλία, ενώ του χρόνου την άνοιξη καλούνται στις κάλπες και οι Ιρλανδοί, που έσωσαν με τα δάνεια που πήραν τις τράπεζες - φούσκες τους. Για τις τρεις αυτές κυβερνήσεις είναι ζωτικής σημασίας η αποτυχία μιας αριστερής κυβέρνησης να δείξει ότι υπάρχει και άλλος δρόμος. Κι ο καλύτερος τρόπος να τη διασφαλίσουν είναι να μην της επιτρέψουν καν να τον δοκιμάσει.
...οι φτωχοί...
Η δεύτερη κατηγορία είναι αυτή των υπουργών Οικονομικών των περισσότερων ανατολικών χωρών, που έφτυσαν αίμα για να βάλουν τις χώρες τους στην Ευρωζώνη, με περικοπές, νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις ή μάλλον απορρυθμίσεις των πάντων, ενώ ταυτόχρονα το κατά κεφαλήν εισόδημά τους είναι πολύ χαμηλότερο του ελληνικού. Για τους ομολόγους του της Εσθονίας, της Λετονίας ή της Σλοβακίας ήταν αδιανόητη η τοποθέτηση του Βαρουφάκη περί ανθρωπιστικής κρίσης στην Ελλάδα και η πρόθεση της ελληνικής κυβέρνησης να την αντιμετωπίσει. Το αντεπιχείρημά τους ήταν «δεν θα κάνετε κοινωνική πολιτική με τα δικά μας λιγότερα λεφτά».
...και οι «δορυφόροι» του Βερολίνου
Η τρίτη κατηγορία είναι οι «δορυφόροι» των Γερμανών, για την ακρίβεια εκείνοι οι υπουργοί Οικονομικών - της Αυστρίας, της Ολλανδίας και της Φινλανδίας- που συμμερίζονται, ίσως όχι σε τόσο έντονο βαθμό, την εμμονή του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ότι «οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται». Αυτό που τους «καίει» -με εξαίρεση ίσως τον Σόιμπλε, που φαίνεται να κρατάει κι ένα... μανιάτικο στη νέα ελληνική κυβέρνηση και τον Έλληνα ομόλογό του- είναι μήπως, εάν αφήσουν να χαλαρώσει η δημοσιονομική πειθαρχία στην Ελλάδα, θα πάρουν αέρα κι άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμά της.
Αυτές οι άλλες χώρες έχουν όνομα - κ είναι πολύ ισχυρότερες από την Ελλάδα, ενώ ήδη λόγω μεγέθους και ισχύος έχουν πετύχει μια κάποια χαλάρωση και θα ήθελαν περισσότερη. Πρόκειται για τη Γαλλία και την Ιταλία, που ήταν και οι στενότεροι σύμμαχοι της Ελλάδας σ' αυτή την ασφυκτική διαπραγμάτευση.
