Ένας εύκολος τρόπος να διαβάζεις τις εξελίξεις είναι να μένεις στην επιφάνεια. Να αξιολογείς τις δηλώσεις ψυχρά, αφυδατωμένες από τη σημασία τους, ιδιαίτερα σήμερα που πολλές από τις "υποσημειώσεις" αποτελούν "κλίμα" της διαπραγμάτευσης. Για παράδειγμα, προ ημερών η Κριστίν Λαγκάρντ εμφανιζόταν να απορρίπτει το ενδεχόμενο νέας αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους, κάνοντας πολλούς να αναρωτιούνται αν το ΔΝΤ άλλαξε γραμμή. Στην ίδια δήλωση, όμως, χαρακτήριζε καλοδεχούμενες "συλλογικές προσεγγίσεις", ανοίγοντας και πάλι "παράθυρο" για νέα ρύθμιση. Αν, επομένως, είναι σωστή η ρήση του Γκαίτε ότι η αλήθεια δεν βρίσκεται στην επιφάνεια, όπου συχνά εμφυλοχωρεί η πλάνη, αλλά κρύβεται βαθιά, τότε οφείλουμε να διαβάζουμε πίσω από τις λέξεις.
Η δυσαρέσκεια της νέας ελληνικής κυβέρνησης προς τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. για το ενδεχόμενο κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας θεωρήθηκε από ορισμένους ως αλλαγή στρατηγικής, ακόμη και ως σύγκρουση με την Ευρώπη. Το ίδιο και ο επανακαθορισμός της συμφωνίας με την Cosco. Κατά περίεργο τρόπο, όμως, δεν προσμετρήθηκε στην αξιολόγηση η σημασία της συνάντησης του νέου πρωθυπουργού με τον Κινέζο πρέσβη. Αν ήταν να επέλθει ρήξη στις ελληνοκινεζικές σχέσεις με αιχμή την Cosco, θα είχε διαφανεί μια ψυχρότητα στις σχέσεις Αθήνας - Πεκίνου. Το πιθανότερο, λοιπόν, είναι η Αθήνα να επιθυμεί ορισμένες αλλαγές της συμφωνίας, με όρους αμοιβαιότητας. Οι αλλαγές αυτές δεν σημαίνουν ρήξη, αλλά νέα, αμοιβαία αποδεκτή συμφωνία, η οποία μπορεί τελικά να ενισχύσει τις διμερείς σχέσεις.
Το επίμαχο θέμα της Ρωσίας εκλαμβάνεται από ορισμένους ως αλλαγή στρατηγικής. Αυτή όμως είναι εύκολη ανάγνωση. Πιθανότερο είναι να σηματοδοτεί ενεργότερη παρουσία της Αθήνας στις διπλωματικές εξελίξεις της Ε.Ε., με την οποία επιθυμεί να αξιοποιήσει πρόσθετα χαρτιά ώστε να παίξει ρόλο "γέφυρας" μεταξύ Ε.Ε. - Ρωσίας. Άλλωστε η νέα κυβέρνηση στην Αθήνα πρεσβεύει ότι δεν μπορεί να υπάρξει ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας χωρίς συμμετοχή της Μόσχας. Η περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων με σημαντικούς διεθνείς πρωταγωνιστές, όπως η Ρωσία, η Κίνα, γενικότερα οι χώρες των BRICS, αναβαθμίζει τον διεθνή ρόλο της χώρας, συμπληρώνει και ενισχύει, και σε κάθε περίπτωση δεν αναιρεί την ευρωπαϊκή της στρατηγική. Αυτή ήταν η δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ και προφανώς θα υλοποιηθεί με προσεκτικά βήματα για να μην ανοίξουν περιττά μέτωπα εν όψει της επαναδιαπραγμάτευσης για τη νέα δανειακή σύμβαση.
Επομένως, αν διαβάζουμε προσεκτικά, πέραν των εντυπώσεων, την πολυεπίπεδη, σύνθετη και μεταβαλλόμενη διεθνή (αν)ισορροπία ισχύος, η αλήθεια κρύβεται βαθιά. Αρκεί να τη βλέπουμε στις πραγματικές της διαστάσεις...
Σταύρος Καπάκος
