Βρυξέλλες. Γ. ΔΑΡΑΤΟΣ
Ασυμβίβαστη θεωρεί ο γενικός εισαγγελέας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην τρόικα με τον ρόλο της να αγοράζει κρατικά ομόλογα χώρας η οποία είναι σε κοινοτικό πρόγραμμα στήριξης.
Ο γενικός εισαγγελέας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Κρουζ Βιγιαλόν, σε σχετική γνωμοδότησή του την οποία δημοσίευσε χθες, διαπιστώνει πως είναι ασυμβίβαστο το να συμμετέχει άμεσα η ΕΚΤ στον σχεδιασμό και την εποπτεία προγράμματος στήριξης μιας χώρας, όπως λ.χ. η Ελλάδα, και ταυτοχρόνως να επαναγοράζει κρατικά ομόλογα αυτής της χώρας στη δευτερογενή αγορά.
Η γνωμοδότηση αυτή του γενικού εισαγγελέα διατυπώθηκε με αφορμή την εξέταση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ερωτήματος του γερμανικού συνταγματικού δικαστηρίου της Καρλσρούης, το οποίο αμφισβητεί το πρόγραμμα επαναγοράς κρατικών ομολόγων που ανακοίνωσε η ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο του 2012. Ο Κρουζ Βιγιαλόν, στη ίδια εισήγησή του, υποστηρίζει πως η αγορά κρατικών ομολόγων από την ΕΚΤ είναι συμβατή με τη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εάν τελικά η εισήγηση του γενικού εισαγγελέα γίνει δεκτή από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπως συμβαίνει κατά πάγια πρακτική, διευκολύνει σημαντικά την ΕΚΤ στη δράση της, ενόψει μάλιστα της πρόθεσης που έχει διατυπώσει η ίδια για την εφαρμογή του νέου προγράμματος της ποσοτικής χαλάρωσης και της αγοράς κρατικών ομολόγων που αναμένεται να ανακοινώσει στις 22 Ιανουαρίου.
Σύμφωνα με το κείμενο της γνωμοδότησης του γενικού εισαγγελέα, το καλοκαίρι του 2012 οι αμφιβολίες των αγορών - επενδυτών, ως προς τη βιωσιμότητα του ενιαίου νομίσματος, του ευρώ, είχαν άμεση συνέπεια την κάθετη αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου (CDS) που επιβάρυναν τα ομόλογα αυτών των κρατών -μεταξύ των οποίων η Ελλάδα-, με περαιτέρω συνέπεια τη διαμόρφωση επισφαλούς χρηματοπιστωτικού τοπίου. Αυτή η έκτακτη εξέλιξη απειλούσε ευθέως την άσκηση ομαλής νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ.
Με το πρόγραμμα που έχει σχεδιάσει η ΕΚΤ δηλώνει την πρόθεσή της να αγοράσει ομόλογα των κρατών της Ευρωζώνης στη δευτερογενή αγορά, με τους εξής όρους και προϋποθέσεις: 1. Τα κράτη αυτά θα πρέπει να έχουν υπαχθεί σε πρόγραμμα χρηματοδοτικής βοήθειας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) ή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), σ' αυτό δε το πρόγραμμα πρέπει να προβλέπεται η δυνατότητα αγορών ομολόγων από το EFSF ή το ESM στην πρωτογενή αγορά. 2. Οι πράξεις θα επικεντρώνονται στο βραχυπρόθεσμο τμήμα της καμπύλης αποδόσεων. 3. Δεν θα θεσπίζονται προηγούμενοι ποσοτικοί περιορισμοί. 4. Η ΕΚΤ θα έχει την ίδια μεταχείριση με τους ιδιώτες πιστωτές και 5. Η ΕΚΤ δεσμεύεται να «αποστειρώσει» πλήρως τη δημιουργούμενη ρευστότητα.
Στην ίδια, χθεσινή, εισήγησή του, ο γενικός εισαγγελέας υπογραμμίζει πως ο σχεδιασμός και η εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΚΤ. Αυτή διαθέτει και τεχνικές γνώσεις και πολύτιμες πληροφορίες για την εκπλήρωση του έργου της, οι οποίες, σε συνδυασμό με το κύρος και τις επικοινωνιακές ικανότητές της, της επιτρέπουν να χειρίζεται τις προσδοκίες με τέτοιο τρόπο ώστε τα μηνύματα της νομισματικής πολιτικής, που η ίδια εκπέμπει, να φθάνουν πράγματι στην οικονομία.
Για τους λόγους αυτούς, ο ίδιος θεωρεί πως η ΕΚΤ πρέπει να απολαμβάνει ενός ευρέος περιθωρίου εκτίμησης κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ τα δικαστήρια οφείλουν να δείχνουν κάποια αυτοσυγκράτηση στον έλεγχο της δραστηριότητας της ΕΚΤ, επειδή ακριβώς τα ίδια στερούνται της εξειδίκευσης και της πείρας της ΕΚΤ σ' αυτόν τον τομέα.
Όχι η ΕΚΤ στην τρόικα
Ως προς το εάν το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων (ΟΜΤ) συνιστά, στην πραγματικότητα, μέτρο οικονομικής και όχι νομισματικής πολιτικής, ο γενικός εισαγγελέας υποστηρίζει, στην ίδια γνωμοδότησή του, ότι οι στόχοι του προγράμματος ΟΜΤ είναι, κατ' αρχάς, θεμιτοί και σύμφωνοι με τη νομισματική πολιτική. Όμως, λαμβανομένου υπόψη του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζει η ΕΚΤ στα προγράμματα χρηματοδοτικής βοήθειας - στήριξης (σχεδιασμός, έγκριση και περιοδική εποπτεία εφαρμογής τους), κάτω από συγκεκριμένες περιστάσεις, θα μπορούσε να θεωρηθεί πως η δράση της υπερβαίνει την απλή «υποστήριξη» της οικονομικής πολιτικής. Έτσι -γράφει ο γενικός εισαγγελέας-, σε περίπτωση εφαρμογής προγράμματος ΟΜΤ (επαναγορά ομολόγων) απαιτείται η ΕΚΤ να απέχει από κάθε άμεση συμμετοχή στο πρόγραμμα χρηματοδοτικής βοήθειας - στήριξης που εφαρμόζεται σε κράτος - μέλος προκειμένου αυτό το πρόγραμμα να διατηρήσει τον χαρακτήρα του ως μέτρο νομισματικής πολιτικής.
Η εκπρόσωπος Τύπου του αρμοδίου για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις επιτρόπου Πιέρ Μοσκοβισί αρνήθηκε χθες να σχολιάσει τη γνωμοδότηση του γενικού εισαγγελέα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου με τη δικαιολογία ότι πρόκειται για εισήγηση και όχι για απόφαση του Ευρωδικαστηρίου. «Θα περιμένουμε την απόφαση του Δικαστηρίου», είπε η ίδια.
