Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Στο επόμενο στάδιο πέρασε πλέον η δημόσια συζήτηση για την επόμενη μέρα στην Ελλάδα, μέσω τοποθετήσεων των πρωταγωνιστών και αναλύσεων των τραπεζών και του διεθνούς Τύπου, μετά και τις προσπάθειες που κατέβαλαν ακόμη και όσοι επανέφεραν αρχικά στο προσκήνιο τα σενάρια περί Grexit να τα μαζέψουν. Τώρα το κλίμα μπορεί να περιγραφεί ως εξής: ξεχάστε το Grexit, ξεχάστε τον μπαμπούλα του ΣΥΡΙΖΑ, θα βρεθεί ένα modus Vivendi μαζί του, ας δούμε σε ποια βάση, πόσο μπορούμε να υποχωρήσουμε και πού αποκλείεται να κάνουμε πίσω.
Γι' αυτό και πληθαίνουν αφενός οι δηλώσεις διαφόρων αρμοδίων περί της ετοιμότητας να συνεργαστούν με την οποιαδήποτε επόμενη κυβέρνηση στην Ελλάδα, αφετέρου οι παρεμβάσεις αρμοδίων και αναρμόδιων για το τι πρέπει να γίνει με το ελληνικό χρέος.
Χθες ήταν η σειρά του πρόεδρου του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ να δηλώσει ότι βεβαίως και θα συνεργαστεί με τον νικητή των επικείμενων εκλογών στην Ελλάδα, όποιος κι αν είναι αυτός, «και θα διατηρήσουμε την Ευρωζώνη ακέραιη». Φυσικά, ο Ντάισελμπλουμ καλεί την Ελλάδα να τηρήσει τα συμφωνηθέντα και μάλιστα τάζει και... ανταλλάγματα: «Δεν προκαλείται αναστάτωση στις πολιτικές μας, δεν προκαλείται αναστάτωση στη συνεργασία μας με τους Έλληνες. Εάν οι Έλληνες τηρήσουν τα όσα έχουν συμφωνηθεί από την πλευρά τους..., εάν χρειαστεί είμαστε έτοιμοι να κάνουμε περισσότερα» δήλωσε μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Τόκιο, ενώ πρόσθεσε ότι ήδη έχουν γίνει πολλά για να σωθεί η χώρα, κυρίως από τους Έλληνες, και θα ήταν κρίμα να πάνε χαμένα.
Να σημειωθεί ότι η... χρωματισμένη παρέμβαση του προέδρου του Eurogroup στις επικείμενες εκλογές δεν ξεπέρασε τα όρια: «Όλοι οι πολιτικοί, όλες οι κυβερνήσεις εργάζονται εντός των περιορισμών που διαθέτουν. Εάν δεν έχεις αρκετά λεφτά, δεν μπορείς να δαπανήσεις. Εάν δεν μπορείς να βρεις πιστωτές για να χρηματοδοτήσεις τον προϋπολογισμό σου, τότε δεν μπορείς να ξοδέψεις τον προϋπολογισμό σου» δήλωσε.
Τέλος, ο Ντάισελμπλουμ υπενθύμισε ότι υπάρχει η εκκρεμότητα του τρέχοντος προγράμματος, το οποίο πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου, «προτού η Ελλάδα διαπραγματευτεί τη μελλοντική χρηματοοικονομική της κατεύθυνση».
Η προσεκτική EKT
Την ίδια ώρα, στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με συνεντεύξεις τους στον γερμανικό Τύπο, βγαίνουν να ξεκαθαρίσουν ότι οι ελληνικές εκλογές δεν πρόκειται να μεταβάλουν τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ - όπως άλλωστε και οι όποιες εκλογές. Και επιμένουν ότι οι ελληνικές κάλπες δεν θα παίζουν ρόλο στην απόφασή τους για έναρξη ή όχι του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης στη συνεδρίαση του διευθυντηρίου της ΕΚΤ στις 22 Ιανουαρίου. Όπως αποφεύγουν -ίσως επειδή πράγματι δεν έχει αποφασιστεί ακόμη- να ξεκαθαρίσουν ποια κρατικά ομόλογα θα αγοράζει στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος η ΕΚΤ. Το ερώτημα είναι: θα είναι μέσα τα ελληνικά ή όχι; Κι οι «διαρρέουσες» απαντήσεις -επίσημες δεν υπάρχουν- είναι θολές.
Αυτό που δεν είναι καθόλου θολό είναι το καταστατικό της ΕΚΤ, το οποίο επικαλείται για πολλοστή φορά ο τρόπον τινά διευθυντής της ΕΚΤ Μπενουά Κερέ για να τονίσει ότι σε ενδεχόμενο νέο κούρεμα του ελληνικού χρέους «δεν πρόκειται να συμπεριληφθούν τα ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ από το 2010». Μάλιστα, ο Κερέ αποκλείει «την όποια πιθανή επιχείρηση αναδιάρθρωσης» του χρέους που είναι στα χέρια της ΕΚΤ.
Αντίθετα, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Γαλλίας -και επίσης μέλος του διευθυντηρίου της ΕΚΤ - Κριστιάν Νουαγιέ, σε χθεσινή του συνέντευξη στη γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, τοποθετείται υπέρ της «ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους». Συγκεκριμένα, ο Νουαγιέ λέει ότι «κάθε αναδιάρθρωση χρέους κοστίζει σε επίπεδο εμπιστοσύνης. Πρόκειται για την έσχατη λύση, στην οποία καταφεύγουμε όταν οι σχέσεις ανάμεσα σε πιστωτές και δανειζόμενους είναι καλές. Στην προκειμένη περίπτωση, μπορούμε να θέσουμε το ζήτημα του χρονοδιαγράμματος των εξοφλήσεων».
Παράταση του χρόνου αποπληρωμής, δηλαδή, βλέπει με θετικό μάτι ο Νουαγιέ, εννοώντας ωστόσο τα διμερή δάνεια και το ελληνικό χρέος στον Προσωρινό Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (EFSF).
Κουρέματος το ανάγνωσμα
Από το Σαββατοκύριακο εμφανίζονται όλο και συχνότερα δημοσιεύματα στον ευρωπαϊκό Τύπο, επικαλούμενα υψηλούς αξιωματούχους των Βρυξελλών, σύμφωνα με τα οποία οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να συζητήσουν την «ελάφρυνση» του ελληνικού χρέους. Μάλιστα, η επισήμανση που γίνεται είναι ότι «οι γνώμες διίστανται για το πότε πρέπει να γίνει αυτό», τώρα ή σε λίγα χρόνια, ενώ η τάξη μεγέθους που αναφέρεται είναι «από το ένα τρίτο μέχρι το μισό του δημοσίου χρέους».
Την ίδια ώρα, μια πλειάδα Γερμανών αναλυτών, τις απόψεις των οποίων φιλοξενεί η ιστοσελίδα της γερμανικής ΖΕΙΤ, υποστηρίζουν ότι «ένα κούρεμα του χρέους το ταχύτερο δυνατό θα συμφέρει όλους». Και προβάλλεται συνεχώς η πρόταση του διευθυντή του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW) και συμβούλου της γερμανικής κυβέρνησης Μαρσέλ Φράτσερ ότι «το ελληνικό χρέος πρέπει να κουρευτεί στο μισό και σε αντάλλαγμα η ελληνική πλευρά να δεσμευτεί για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις».
Πάντως, τα επίσημα δεδομένα αυτή τη στιγμή είναι δύο: Για την ΕΚΤ ισχύει η δήλωση του διοικητή της Μάριο Ντράγκι από τον Δεκέμβριο, ότι «η κεντρική τράπεζα θα δέχεται ως ενέχυρα τα ομόλογα των ελληνικών τραπεζών, όσο υπάρχει πρόγραμμα». Και για τη γερμανική κυβέρνηση ότι δεν θέλει επ' ουδενί λόγω να ανοίξει τώρα τη συζήτηση περί κουρέματος.
Merrill Lynch: Μπορεί να τα καταφέρει η Ελλάδα
Στο μεταξύ, συνεχίζονται και οι αναλύσεις των επενδυτικών οίκων για την Ελλάδα μετά τις 25 Ιανουαρίου, με τη Merrill Lynch να περιγράφει το «ιδανικό σενάριο» για την Ελλάδα και τους εταίρους της. Σύμφωνα με αυτό, η Ελλάδα, υπό την επόμενη κυβέρνησή της, θα συνεχίσει με λιγότερη λιτότητα και περισσότερες μεταρρυθμίσεις και οι εταίροι θα φροντίσουν για την περαιτέρω οικονομική στήριξη μέσω του ESM, για την υποστήριξη της τραπεζικής ρευστότητας μέσω της ΕΚΤ, για τη συμμετοχή και των ελληνικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης και ίσως σύντομα για ένα κούρεμα του χρέους. Οι αναλυτές του επενδυτικού οίκου εκτιμούν ότι στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων θα είναι ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος, ενώ δεν αποκλείουν μια ευχάριστη έκπληξη από τον Αλέξη Τσίπρα: «Συζητάμε την περίπτωση του προέδρου Λούλα της Βραζιλίας, ενός ηγέτη της Αριστεράς, ο οποίος απέδειξε ότι οι ανησυχίες της αγοράς δεν ευσταθούσαν και πιστώθηκε πολύ εντυπωσιακές οικονομικές επιδόσεις. Η περίπτωση του Λούλα υποδηλώνει ότι ο Τσίπρας θα μπορούσε ομοίως να εκπλήξει θετικά τις αγορές, επισπεύδοντας τις φιλικές προς την αγορά διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις».
Λιγότερο... λυρικοί είναι οι αναλυτές της Goldman Sachs, οι οποίοι επίσης δεν βλέπουν να έρχεται στην Ελλάδα η καταστροφή από μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Αντίθετα, θεωρούν πιθανότερο να βρεθεί ένας πολιτικός συμβιβασμός μεταξύ Ελλάδας και τρόικας, «αν και όχι αμέσως», ενώ χαρακτηρίζουν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα «ανθεκτικό». Επιπλέον, προειδοποιούν ότι «τα σενάρια που θέτουν εν αμφιβόλω τη στήριξη της ΕΚΤ είναι επιζήμια και για τις δύο πλευρές».
