Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Ο ασκός του Αιόλου άνοιξε το βράδυ του περασμένου Σαββάτου, όταν το Spiegel προδημοσίευσε το αποκλειστικό ρεπορτάζ του περί στροφής της γερμανικής κυβέρνησης από το «αδιανόητο» μιας εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ στο «διαχειρίσιμο» -εάν βγει κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και απαιτήσει μεγάλες υποχωρήσεις από τους εταίρους- και δεν λένε να κλείσουν, παρά τις προσπάθειες που γίνονται από το επίσημο Βερολίνο να μαζέψει τη συζήτηση. Αν και ένα μέρος του γερμανικού Τύπου, με επικεφαλής την εφημερίδα Bild, επιμένει ότι η στροφή είναι υπαρκτή και φιλοξενεί τις δηλώσεις κάποιων μεγαλοστελεχών της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας να την υποστηρίζουν, η κυβέρνηση συνεχίζει τις διαψεύσεις, διά του εκπροσώπου της: «Δεν υπάρχουν σχέδια για έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ στην καγκελαρία», τόνισε ο εκπρόσωπος της Μέρκελ Στέφεν Ζάιμπερτ, υποστηρίζοντας ότι «η γραμμή δεν έχει αλλάξει» κι ότι «πάγιος στόχος της γερμανικής κυβέρνησης παραμένει να βοηθήσει τη σταθεροποίηση της Ελλάδας εντός της Ευρωζώνης». Ο Ζάιμπερτ πρόσθεσε ότι «το ζητούμενο τώρα είναι το πώς θα καταφέρουμε να ολοκληρώσει με επιτυχία ο εταίρος μας, η Ελλάδα, τα προγράμματα, στον δρόμο μιας βιώσιμης οικονομικής εξυγίανσης».
Αλλά και ο εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών διέψευσε κατηγορηματικά ότι ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε διαθέτει σενάρια για το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, ενώ υποστήριξε ότι στα καθήκοντα της γραφειοκρατίας ενός υπουργείου είναι η πρόβλεψη κάθε πιθανής εξέλιξης, «χωρίς αυτό επ' ουδενί λόγο να σημαίνει ότι ετοιμάζει και προωθεί σενάρια στον υπουργό ή την καγκελάριο». Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Σόιμπλε, «η γερμανική κυβέρνηση θα περιμένει το αποτέλεσμα των εκλογών της 25ης Ιανουαρίου στην Ελλάδα και θα αξιολογήσει τα τότε δεδομένα».
Ανοησίες...
Να σημειωθεί ότι, στον αντίποδα της Bild, η Sueddeutsche Zeitung του Μονάχου βγήκε χθες με πρωτοσέλιδο τίτλο «Το Βερολίνο ανοιχτό στον διάλογο με την Αριστερά στην Αθήνα», ενώ, επικαλούμενη κυβερνητικές πηγές, τονίζει ότι «όλες οι φήμες που θέλουν την καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ να αφήνει την Ελλάδα να φτάσει σε έξοδο από το ευρώ, σε περίπτωση επιτυχίας του Τσίπρα στις βουλευτικές εκλογές στις 25 Ιανουαρίου, είναι σκέτες ανοησίες». Αλλά και η εβδομαδιαία Zeit υποστηρίζει ότι «η Γερμανία εξετάζει συμβιβασμό με τον Τσίπρα», όπως άλλωστε και οι Βρυξέλλες, ενώ τονίζει ότι «για την γερμανική κυβέρνηση μια έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θεωρείται οικονομικά και πολιτικά επικίνδυνη, παρά τα δημοσιεύματα περί του αντιθέτου».
Ανάλογο ρεπορτάζ δημοσιεύει και το πρακτορείο Bloomberg, επικαλούμενο την πρόεδρο της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, σοσιαλδημοκράτισσα Ίνγκριντ Αρντ Μπράουερ, που λέει ότι «μπορεί να συζητηθεί η παράταση του χρόνου αποπληρωμής του ελληνικού χρέους και η μείωση των επιτοκίων και με αριστερή κυβέρνηση».
Σουλτς: Κόψτε τη σπέκουλα
Στο μεταξύ, η αρχική αμηχανία -και λόγω της χαλαρότητας των εορτών- με την οποία αντιμετώπισαν οι Βρυξέλλες τις διαρροές από το Βερολίνο έδωσε τη θέση της σε σαφείς δηλώσεις διαφοροποιήσεις.
Επιθετικά βγήκε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς -που τυχαίνει να είναι Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης- να πει ότι «δεν συζητείται επ' ουδενί» η έξοδος μιας χώρας από το ευρώ. Ο Σουλτς προειδοποίησε ότι «η ανεύθυνη σπέκουλα» για ένα σενάριο Grexit «δεν βοηθά καθόλου», ενώ κατηγόρησε τη γερμανική κυβέρνηση, χωρίς να την κατονομάσει, για «ανεπιθύμητες συμβουλές», που δίνουν στους ανθρώπους στην Ελλάδα την εντύπωση ότι δεν αποφασίζουν οι ίδιοι για τη μοίρα τους, αλλά το Βερολίνο και οι Βρυξέλλες. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι τέτοιες παρεμβάσεις μπορεί να σπρώξουν τους ψηφοφόρους «στην αγκαλιά ριζοσπαστικών δυνάμεων».
Αλλά και ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί ξεκαθάρισε για μια ακόμη φορά ότι «το ερώτημα εξόδου από το ευρώ δεν τίθεται». Ο Μοσκοβισί δήλωσε ότι οι εκλογές είναι «ένα πολύ σημαντικό δημοκρατικό ραντεβού κι όχι η πυροδότηση μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης», ενώ πρόσθεσε ότι «θέλουμε την Ελλάδα στο ευρώ, είναι σημαντικό για τη συνοχή και την ελκυστικότητα της Ευρωζώνης, αλλά και για την ίδια τη χώρα».
Κατάινεν: Αμετάκλητη η συμμετοχή στο ευρώ
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Γίρκι Κατάινεν, που δήλωσε ότι «η συμμετοχή στο ευρώ είναι αμετάκλητη». Σύμφωνα με τον Φιλανδό επίτροπο, «η Κομισιόν δεσμεύεται για την ακεραιότητα της Ευρωζώνης. Οι εικασίες για ενδεχόμενη έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ είναι χάσιμο χρόνου και κινούνται σε λάθος κατεύθυνση».
Σαφής ήταν και ο υπουργός Οικονομίας της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, με τη δήλωσή του ότι «η θέση της Ελλάδας είναι στην Ευρωζώνη, όποια κι αν είναι η επόμενη κυβέρνησή της», ενώ πρόσθεσε πως μοναδικός αρμόδιος να εκλέξει τους εκπροσώπους του είναι ο κυρίαρχος λαός. Πλην, όμως, «οι εκπρόσωποι αυτοί θα έχουν την ευθύνη να τηρήσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας».
Αλλά και ο καγκελάριος της Αυστρίας Βέρνερ Φάιμαν κάλεσε όλους να μην εμπλέκονται στην προεκλογικό αγώνα των Ελλήνων: «Είναι άσκοπο να δημιουργείται η εντύπωση μιας απειλής απέναντι στους Έλληνες. Η παρέμβαση στη συζήτηση και η πρόκληση ανασφάλειας στους ανθρώπους δεν αποφέρει τίποτε», δήλωσε.
Τέλος, ο υπουργός Εξωτερικών της - προεδρεύουσας της Ε.Ε. αυτό το εξάμηνο- Λετονίας Έντγκαρ Ρίνκεβιτς υπογράμμισε ότι τα σενάρια περί Grexit είναι «αβάσιμα», χωρίς να παραλείψει να τονίσει ότι «όποιος αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης στην Ελλάδα θα πρέπει να κατανοήσει ότι πρέπει να συνεχίσει στο δρόμο της εφαρμογής του προγράμματος, καθώς στην αντίθετη περίπτωση θα υπάρξουν επιπτώσεις που μπορεί να κλονίσουν την εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη, με πιθανές αναταράξεις».
SPD: Μέρκελ, συγκρατήσου
Οι αντιδράσεις στη συζήτηση περί Grexit συνεχίστηκαν και στο ίδιο το Βερολίνο, όχι μόνο από την αριστερή και πράσινη αντιπολίτευση, αλλά και από τους σοσιαλδημοκράτες κυβερνητικούς εταίρους της καγκελαρίου. Τους τόνους σήκωσε ιδιαίτερα, ο υπουργός Οικονομικών της Βόρειας Ρηνανίας - Βεστφαλίας Νόρμπερτ Βάλτερ Μποργιάνς, που κάλεσε τη Μέρκελ σε «αυτοσυγκράτηση»: «Είναι τουλάχιστον λυπηρό το γεγονός ότι η Μέρκελ, ειδικά πριν από μια εκλογική αναμέτρηση στο εσωτερικό ή το εξωτερικό, και για σαφώς εσωτερικοπολιτικούς λόγους, συνεχώς ρισκάρει να προκαλέσει οχλήσεις στους Ευρωπαίους εταίρους μας, οι οποίες ενδεχομένως να προκαλέσουν τεράστια ζημία».
Άιγκινγκερ: Κουρέψτε το ελληνικό χρέος
«Μοιραίο λάθος» χαρακτήρισε τη γερμανική συζήτηση για το Grexit και ο διευθυντής του σημαντικότερου οικονομικού ινστιτούτου της Αυστρίας Καρλ Άιγκινγκερ, ο οποίος υπογράμμισε ότι «χωρίς διαγραφή μέρους του ελληνικού χρέους δεν γίνεται τίποτε» και κάλεσε τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ -κι όχι τη Γερμανία- να συζητήσει το θέμα με την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και να διαπραγματευτεί μαζί της την πορεία των μεταρρυθμίσεων. Ο Αυστριακός οικονομολόγος βάζει μια παράμετρο στη συζήτηση, που ξεχνιέται από τις... δυτικότερες χώρες: Θυμίζοντας την πρόσφατη ταραγμένη ιστορία της βαλκανικής χερσονήσου, λέει ότι η Γερμανία πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική, καθώς ο χώρος των Βαλκανίων αποφάσισε μέσα από μια «επίπονη πολιτική διαδικασία» να προσανατολιστεί στην Ευρώπη και μόνον αυτό καθιστά δυνατή την ειρήνη στις χώρες του, ενώ και από οικονομικοπολιτική σκοπιά είναι αναγκαία μια σταθεροποίηση ολόκληρης της περιοχής.
Βαρύ το κλίμα στην ευρωπαϊκή οικονομία: Στο -0,2 ο πληθωρισμός και στο 11,5% η ανεργία στην Ευρωζώνη
Αυτή η παράτολμη συζήτηση περί Grexit, που άνοιξε από τους κυβερνητικούς διαδρόμους του Βερολίνου κι έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων τόσο εντός της Γερμανίας όσο και σε όλη την Ευρώπη, γίνεται ακόμη πιο παράτολμη μέσα στο σημερινό οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο, που διαμορφώνεται αφενός από τον κίνδυνο του αποπληθωρισμού -ο οποίος εντείνεται από την κατρακύλα της τιμής του πετρελαίου- και από την επίμονα υψηλή ανεργία, αφετέρου από την ενίσχυση των ευρωσκεπτικιστικών και ξενοφοβικών κομμάτων, που ενδέχεται να αποκτήσουν ακόμη περισσότερη δυναμική από τρομοκρατικά εγκλήματα, όπως το χθεσινό μακελειό στο Παρίσι.
Τα χθεσινά μαντάτα από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία ήταν στο σύνολό τους ανησυχητικά, με τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη να έχει πέσει κάτω από το μηδέν, στο -0,2%, και το ποσοστό της ανεργίας να παραμένει ακατέβατο στο 11,5%.
Ο συνδυασμός είναι θανατηφόρος για την όποια εύθραυστη ανάκαμψη αναμένεται στην Ευρωζώνη και εντείνει τις πιέσεις προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, να βγάλει το... μπαζούκα μια ώρα αρχύτερα και να ξεκινήσει το αργότερο μετά τη συνεδρίαση της 22ας Ιανουαρίου το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης.
Το φάντασμα του αποπληθωρισμού
Σύμφωνα με την Eurostat, ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση γκρεμίστηκε τον Δεκέμβριο, μήνα κορυφαίας κατανάλωσης στην Ευρώπη, στο -0,2%, από 0,3% τον Νοέμβριο. Το μόνο που άντεξε στις αποπληθωριστικές πιέσεις ήταν οι τιμές των υπηρεσιών, που στο σύνολο της Ευρωζώνης αυξήθηκαν κατά 1,2%, ενώ μηδενικές ήταν οι αυξήσεις στα βιομηχανικά προϊόντα και στα τρόφιμα. Κατακόρυφη ήταν η μείωση των τιμών της ενέργειας (-6,3%), και αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς χθες η τιμή του πετρελαίου έπεσε προς στιγμήν και κάτω από τα 50 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά μετά το 2009. Πάντως, το γεγονός ότι ο βασικός λόγος εκμηδένισης του πληθωρισμού είναι οι χαμηλές τιμές της ενέργειας, από τις οποίες επωφελείται η παραγωγή στις χώρες που εισάγουν πετρέλαιο και αέριο, κάνει το φάντασμα του αποπληθωρισμού στην Ευρωζώνη λιγότερο τρομακτικό.
Αλλά και η ανεργία στην Ευρωζώνη των 18 (τα στοιχεία του νέου μέλους του ευρωκλάμπ, της Λιθουανίας, δεν περιλαμβάνονται στις στατιστικές) παρέμεινε τον μήνα Νοέμβριο σταθερή στο 11,5%, όπως και τον προηγούμενο μήνα. Αν και υποτίθεται ότι το 2014 -τουλάχιστον μέχρι να εμφανιστούν οι πρώτες ανησυχίες για την Ελλάδα- ήταν χρονιά στοιχειώδους ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας, η ανεργία σε ετήσια βάση μειώθηκε μόλις κατά 0,4% από τον Νοέμβριο του 2013. Το ποσοστό μεταφράζεται σε 18. 394 εκατομμύρια άνεργες και άνεργους στην Ευρωζώνη, ενώ στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο αριθμός των ανέργων είναι σχεδόν 24,5 εκατομμύρια.
Και οι βαθιές αντιθέσεις
Οι διαφορές μεταξύ των κρατών - μελών είναι τεράστιες και εκρηκτικές, με την Αυστρία (4,9%) και τη Γερμανία (5%) να έχουν σχεδόν πλήρη απασχόληση και την Ελλάδα (25,7% τον Σεπτέμβριο) και την Ισπανία (23,9%) να έχουν ουσιαστικά αχρηστεύει το ένα τέταρτο του εργατικού τους δυναμικού. Τη μεγαλύτερη άνοδο της ανεργίας σημείωσε η τρίτη οικονομία της Ευρωζώνης, η Ιταλία, από το 12,5% στο 13,4%, μετρώντας ένα ακόμη αρνητικό ρεκόρ, ενώ σχεδόν ελληνικές διαστάσεις τείνει να πάρει και το ποσοστό της ανεργίας των νέων στη γείτονα, που έφτασε στο 43,9%.
Η καλή είδηση της ημέρας, σε πρώτη ανάγνωση τουλάχιστον, είναι η νέα πτώση του ευρώ στις αγορές συναλλάγματος, που διαμορφώθηκε στα 1,18 δολάρια, στα επίπεδα του 2006. Το χαμηλό ευρώ ενισχύει την εξαγωγική βιομηχανία της Ευρωζώνης και απαλύνει σε ένα βαθμό τις αποπληθωριστικές πιέσεις από την πτώση της τιμής του πετρελαίου, η οποία διαμορφώνεται σε δολάρια. Επιπλέον, έχουν μειωθεί σημαντικά τα αποθέματα των κρατικών τραπεζών και των θεσμικών funds σε ευρώ (κατά 8,1% στο τρίτο τρίμηνο του 2014), κάτι που η ΕΚΤ, σ' αυτή τη φάση, το θεωρεί δυνάμει θετικό για την αναθέρμανση της οικονομίας της Ευρωζώνης. Την ίδια ώρα, οι επενδυτές σπεύδουν να εμπιστευτούν τα κρατικά ομόλογα ως ασφαλή καταφύγια. Ιστορικά χαμηλές αποδόσεις σημειώνουν αυτές τις μέρες τα ομόλογα της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ολλανδίας, της Αυστρίας, του Βελγίου και της Φινλανδίας, ενώ αντίθετα οι αποδόσεις των ελληνικών δεκαετών ομολόγων ξεπέρασαν το 10%.
