Προκαλεί εντύπωση η στάση ορισμένων "οργανικών" σχολιαστών, οι οποίοι εμφανίζονται τελευταία "αθώοι του αίματος" και αναρωτιούνται τι κρύβεται πίσω από τις "εμμονές" της τρόικας με τις συντάξεις, τον συνδικαλιστικό νόμο, τους πλειστηριασμούς κ.ά. Ορισμένοι "θεσμοί" της ενημέρωσης εμφανίζονται να αγνοούν απλώς πράγματα που αποτελούν προαπαιτούμενα μιας πολιτικής παιδείας. Εμφανίζονται έκπληκτοι, αναζητώντας απαντήσεις σε κρίσιμα θέματα τα οποία ανακαλύπτουν εκ των υστέρων, όπως κατόπιν εορτής διαπίστωσαν ότι το Μνημόνιο δεν αφορά μόνο τον δημόσιο τομέα, όπως προπαγάνδιζαν το 2010, αλλά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Να δούμε, όμως, συγκεκριμένα τι κρύβεται πίσω από τις "εμμονές" της τρόικας.
Η τρόικα ζητάει αλλαγή του συνδικαλιστικού νόμου επειδή θέλει να πλήξει τα συνδικάτα και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Επειδή θεωρεί τα συνδικάτα "βαρίδι" στην αγορά εργασίας. Γιατί, όπως ισχυρίζονταν οι νεοφιλελεύθεροι, "η οικονομία θα ισορροπήσει στην πλήρη απασχόληση αν απελευθερωθούν όλες οι αγορές", συνεπώς και η αγορά εργασίας. Ο Φρίντμαν συμβούλευσε τη Θάτσερ για τον τρόπο ελέγχου των συνδικάτων, που δεν είναι άλλος από τη λήψη των αποφάσεων με μυστική ψηφοφορία, δηλαδή με κάλπες και απόλυτη πλειοψηφία. Αυτό ζητάει σήμερα και η τρόικα. Για να ολοκληρωθεί η "απελευθέρωση της αγοράς", η μαζική ανεργία δρα ως καταλύτης που ρίχνει τους μισθούς και μετατρέπει σε λάστιχο τις εργασιακές σχέσεις.
Το δεύτερο θέμα αφορά το ασφαλιστικό σύστημα. Και στο θέμα αυτό, όμως, η τρόικα ακολουθεί την πεπατημένη της νεοφιλελεύθερης αντίληψης, σύμφωνα με την οποία πρέπει να μειωθούν δραστικά οι δημόσιες δαπάνες για το ασφαλιστικό σύστημα (συντάξεις, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, παροχές) και να ανοίξει ο δρόμος για την ανάπτυξη των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. Το λεγόμενο ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος πρέπει, σύμφωνα με τους νεοφιλελεύθερους, να περιοριστεί σε βαθμό υπερθετικό και να πάψει να λειτουργεί ως μοχλός αναδιανομής. Να πάψει να αναδιανέμει πόρους για να στηριχθεί το κοινωνικό - ασφαλιστικό σύστημα και να γίνει κεφαλαιοποιητικό, δηλαδή να παίρνεις ό,τι δίνεις -κι αν υπάρχει. Έτσι η δυνατότητα αναδιανομής περιορίζεται στη βασική σύνταξη. Το θέμα των πόρων για το ασφαλιστικό σύστημα αποτελούσε πάντα κεντρικό σημείο της πολιτικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης στη μεταπολεμική περίοδο.
Το τρίτο θέμα αφορά την απελευθέρωση των πλειστηριασμών. Η στάση της τρόικας μπορεί να είναι ανάλγητη, αφού με την πολιτική της βάθυνε την κρίση και τώρα θέλει να πετάξει έξω από τα σπίτια τους αυτούς που έπληξε με την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης και της μαζικής ανεργίας. Όμως και σε αυτόν τον τομέα η τρόικα είναι συνεπής με τη λογική της. Η τρόικα επιμένει στην απομείωση των περιουσιακών αξιών για να δημιουργήσει επενδυτικές ευκαιρίες. Δουλεύει για τους επενδυτές, και νέες επενδύσεις δεν γίνονται χωρίς "δημιουργική καταστροφή", όπως θα έλεγε και ο Σουμπέτερ. Αν η τρόικα ευτελίζει την αντίληψη του Σουμπέτερ, δεν νομίζω πως της καίγεται καρφί.
Όλες αυτές οι αντιλήψεις δεν συνιστούν μεταρρύθμιση, αλλά αντιμεταρρύθμιση. Θα ήταν ευχής έργο αν αυτή την απλή αλήθεια κατανοούσαν, χωρίς πονηριές και υπεκφυγές, οι "θεσμοί" της ενημέρωσης.
Σταύρος Καπάκος
