Του Γιώργου Βαρεμένου*
Είχα παρακολουθήσει τις εκλογές στην Ουκρανία και πριν ακριβώς από δύο χρόνια. Οκτώβρης μήνας και τώρα, με το θερμόμετρο να αγγίζει το βράδυ τους -8 βαθμούς. Σε μια χώρα όπου η θέρμανση αποτελεί το βασικό αγαθό και το κακό για τους Ουκρανούς είναι ότι αυτό το ξέρει και ο Πούτιν, ο οποίος προς το παρόν δηλώνει ότι, αν αυτοί πληρώσουν τις οφειλές τους, δεν θα υπάρξει πρόβλημα, αλλιώς φυσικό αέριο νιετ. Προς το παρόν, δεν είχαν ζεστό νερό στα σπίτια μέχρι την προηγουμένη των εκλογών...
Πριν από δύο χρόνια, λοιπόν, φαίνονταν σύννεφα στον ορίζοντα, ότι όμως θα ακολουθούσε τέτοια καταιγίδα δεν μπορούσε να το προβλέψει κανείς. Ξέσπασε, όμως, και προκάλεσε τον ακρωτηριασμό της Ουκρανίας με την απώλεια της Κριμαίας και την επαπειλούμενη της βιομηχανικής καρδιάς της με τον πόλεμο στο Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, όπου δεν έγιναν εκλογές, αλλά θα διεξαχθούν άλλες, αυτή την Κυριακή, και το αποτέλεσμά τους έχει αναγνωριστεί προκαταβολικά από τη Ρωσία. Ως συνέπεια του πολέμου, κοντά στους 4.000 οι νεκροί (οι 350 μετά την πρόσφατη εκεχειρία), ενώ οι ζημιές ανέρχονται σε πάνω από 80 δισ. ευρώ και οι εκπατρισμένοι της Κριμαίας σε 350.000.
Σε μια χώρα που διαθέτει 9 ολιγάρχες με πλούτο άνω του ενός δισεκατομμυρίου, ο ένας από αυτούς, ο και Βασιλιάς της Σοκολάτας αποκαλούμενος, ο Πέτρο Ποροσένκο, εκλέχθηκε τον Μάιο εν μέσω του πολέμου Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Πριν από δύο μήνες ανακοίνωσε ότι η χώρα δεν μπορεί να λειτουργήσει με ένα Κοινοβούλιο που αντανακλά τους συσχετισμούς επί Γιανουκόβιτς και διαθέτει βουλευτές «οι οποίοι κινούνται από το εξωτερικό (δηλαδή, τη Ρωσία) και δεν αναγνωρίζουν τις ανακηρυχθείσες Δημοκρατίες του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ ως έργο τρομοκρατών».
Προκήρυξε εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν σ' ένα κλίμα που προσδιόριζαν οι κινούμενες κοινωνικές πλάκες της έντασης και της πολεμικής έξαψης. Παρ' όλα αυτά, το βράδυ της Κυριακής φάνηκε ότι θα προέκυπτε τεράστιο θέμα, καθώς η συμμετοχή -μέσα σ' αυτό το κλίμα- εμφανιζόταν στο 48,5%. Τελικά, ανακοινώθηκε ότι κυμάνθηκε στο 52% και κάτι. Όχι πως μ' αυτό το νούμερο δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα...
Το μπλοκ του Ποροσένκο, μαζί με τον πρώην επαγγελματία πρωτοπυγμάχο, φιλογερμανό (με σπίτι και στο Αμβούργο) Βιτάλι Κλίτσκο, παρότι εφέρετο στις δημοσκοπήσεις να αγγίζει και το 30%, δεν το πέτυχε. Περιορίστηκε γύρω στο 22%, ποσοστό που οριακά ξεπερνούσε ο πρωθυπουργός Γιάτσενιουκ, πρώην συνεργάτης της Τιμοσένκο, η οποία καταποντίστηκε. Γιατί; Μάλλον γιατί ο κόσμος αντιλήφθηκε ότι παραήταν ανακατεμένη στη λάσπη της γενικευμένης διαφθοράς για να εμφανίζεται ως αρχάγγελος της κάθαρσης. Από το προπύργιό της στη δυτική (γεωγραφικά και πολιτικά) Ουκρανία προέκυψε ο δήμαρχος του Λβιβ, ο οποίος, κηρύσσοντας μεταξύ άλλων τη χριστιανική ηθική, απέσπασε πάνω από 11%.
Το προερχόμενο από τις τάξεις του κόμματος Γιανουκόβιτς Μπλοκ της Αντιπολίτευσης περιορίστηκε σ' ένα 9%, ενώ στον χορό των ακροδεξιών (οι οποίοι συνολικά απέσπασαν ένα 15%) ο διαβόητος Δεξιός Τομέας δεν ξεπέρασε το 2,5%. Προέκυψε, όμως, ένα 7% περίπου του ακροδεξιού κλόουν δημοσιογράφου, στο ρεπερτόριο του οποίου περιλαμβανόταν και προσωρινή απαγωγή και κράτηση βουλευτή του κόμματος Γιανουκόβιτς.
Αυτό το επονομαζόμενο Ριζοσπαστικό Κόμμα ομνύει, κατά τα άλλα, στην άμυνα της πατρίδας με όλα τα μέσα. Από κοντά με ένα 6,5% το ακραίο Σβόμποντα, το οποίο στις προηγούμενες εκλογές χαρακτηρίστηκε από τον ΟΑΣΕ ξενοφοβικό, αλλά μετά την εμφάνιση του Δεξιού Τομέα μοιάζει πιο πολύ... καρατζαφερικό. Τον δρόμο της εξαφάνισης των (πολιτικών) ειδών στον βιότοπο των πρώην σοσιαλιστικών χωρών φαίνεται να παίρνει το Κομμουνιστικό Κόμμα με ένα 2,5%, παρά το γεγονός ότι το ίδιο δεν φαίνεται να έβαλε τα χέρια του στο μέλι του Γιανουκόβιτς.
Από την εκλογική αντίδραση αυτών τουλάχιστον που ψήφισαν, μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες που διαμορφώνει ο πόλεμος, φαίνεται ότι το κομμουνιστικό καθεστώς εκλήφθηκε ως καταπιεστικό, ενώ η Ρωσία ως αντιπροσωπεύουσα έναν άγριο, επιθετικό και επιδεικτικό καπιταλισμό. Λες και οι Ουκρανοί ολιγάρχες πάνε πίσω... Ο Ποροσένκο, ο οποίος χρημάτισε υπουργός του Γιανουκόβιτς αλλά χρηματοδότησε και την ούτως αποκαλούμενη εξέγερση του Μαϊντάν, διαθέτει μια πιο μετριοπαθή προσέγγιση στο θέμα της πολεμικής κρίσης, αλλά το εκλογικό αποτέλεσμα δεν φαίνεται να την ευνοεί.
Άλλος ολιγάρχης, φίλος της Τιμοσένκο, περιλαμβανόταν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στους χρηματοδότες των ελεύθερων σκοπευτών που σκόρπισαν τον θάνατο στο Μαϊντάν προκειμένου η φίλη του να βγει από τη φυλακή και να εισέλθει στο πολιτικό παιχνίδι, με τα γνωστά όμως εκλογικά επακόλουθα.
Στην Ουκρανία δεν φαίνεται να συνειδητοποιείται το γεγονός ότι η χώρα βρέθηκε εν μέσω ενός γεωπολιτικού παιχνιδιού ελεφάντων, με απροσδιόριστα ακόμη αποτελέσματα για τη δική της τύχη, αλλά και για τις γενικότερες, ακόμη και τις παγκόσμιες, ισορροπίες. Όλα ξεκίνησαν με αφορμή το όραμα της ευρωπαϊκής σύγκλισης ως αντίδοτο στη σημερινή μιζέρια καθώς το ιστορικό εκκρεμές κινήθηκε από τη μια μεριά στην εντελώς αντίθετη, χωρίς να συνειδητοποιείται ότι δεν υπάρχει γεωπολιτική επιλογή χωρίς αντίτιμο.
Το ΔΝΤ, που δάνεισε ένα ποσόν 7 δισ. ευρώ, δεν φαίνεται να χάνει τον προσανατολισμό του. Ζητάει περικοπή συντάξεων, ακόμη και εκεί που αυτές κυμαίνονται στα 100 ευρώ! Σχεδόν όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί που εισήλθαν στη Βουλή, μετά το αποτέλεσμα, ορκίζονταν στην ευρωπαϊκή πορεία και στην αντιμετώπιση της διαφθοράς. Προς τον σκοπό αυτόν έχουν συγκροτηθεί Εθνικά Συμβούλια και ατελείωτες επιτροπές.
Στην Κριμαία οι Ρώσοι αύξησαν τις συντάξεις, αλλά, όπως μου επισήμανε Ουκρανή συνομιλήτρια, το ισχυρότερο ρούβλι εκτόξευσε τις τιμές. Όταν της επισήμανα ότι τα ίδια και χειρότερα έγιναν σε χώρες που εισήλθαν στο ισχυρό ευρώ, της φάνηκε μακρινό για να το αντιμετωπίσει τώρα. Καθόλου μακρινός δεν είναι ο πόλεμος, ο οποίος έπληξε και την ελληνική (αλλά ξενόγλωσση) κοινότητα, όταν ένας όλμος έπληξε μια κηδεία σ' ένα χωριό με αποτέλεσμα να γενικευθεί ο θρήνος. Το ενδιαφέρον της σημερινής Ελλάδας φθάνει ως απόηχος σε ανθρώπους που, στο ιστορικό διάβα, επέλεξαν τη διακριτική παρουσία (που να μοιάζει με απουσία) ώστε να επιβιώνουν.
Τέτοια επιλογή δεν φαίνεται να έχει η Ουκρανία, η οποία είναι αναγκασμένη να αντιμετωπίσει το πεπρωμένο (έτσι όπως διαμορφώθηκε), αρχίζοντας από τον επικείμενο δύσκολο χειμώνα...
ΥΓ. 1: Πού βρίσκεται σήμερα ο Γιανουκόβιτς; Οι Ρώσοι παραδέχθηκαν ότι τον μετέφεραν στην πατρίδα τους. Ουδέν νεώτερον πέραν αυτού. Φήμες ότι είναι και φίλαθλος του ΠΑΟΚ παραμένουν απολύτως φήμες...
ΥΓ. 2: Ήταν οι εκλογές δίκαιες; Αν εξαιρέσεις την κατάσταση στις ελεγχόμενες από την Ουκρανία ανατολικές περιοχές, με τους διάφορους οπλαρχηγούς, τα διάφορα επεισόδια βίας και τις καταγγελίες για δωροδοκίες και διαφθορά, ναι, ήταν.
* Ο Γιώργος Βαρεμένος, βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας του ΣΥΡΙΖΑ, παρακολούθησε τις εκλογές στην Ουκρανία ως παρατηρητής του ΟΑΣΕ
