Συνέντευξη στον Χρήστο Σίμο
Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων της Αριστεράς της Λατινικής Αμερικής, τονίζει ο Χάρης Γολέμης, διευθυντής του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς. Ο Χ. Γολέμης βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Εκουαδόρ, μαζί με τον Γιάννη, Δραγασάκη και τον διδάκτορα και ερευνητή του ΕΜΠ για θέματα ενέργειας Γιάννη Μάργαρη, μετά από πρόσκληση της κυβέρνησης του Ραφαέλ Κορέα.
* Πώς αποτιμάτε το ταξίδι σας στον Ισημερινό; Συναντηθήκατε με κυβερνητικούς παράγοντες. Ποια θέματα συζητήσατε με αυτούς;
Πετύχαμε περισσότερα από όσα εγώ τουλάχιστον περίμενα. Καταρχήν παρακολουθήσαμε το εξαιρετικά ενδιαφέρον συνέδριο για την αντιμετώπιση της συντηρητικής παλινόρθωσης στη Λατινική Αμερική που διοργάνωσε το κυβερνητικό κόμμα Αλιάνζα Παΐς (Allianza Pais) στο οποίο ο Γιάννης Δραγασάκης ήταν ένας από τους κεντρικούς ομιλητές. Στη συνέχεια συναντήσαμε τον Γκιγιόμ Λονγκ, έναν νέο σε ηλικία υπουργό της κυβέρνησης, ο οποίος, πέρα από την ευθύνη του υπουργείου Ανθρωπίνων Πόρων και Ταλέντων (!), είναι ταυτόχρονα επικεφαλής του τμήματος εξωτερικής πολιτικής του κόμματος και ένα από τα πρόσωπα που βρίσκονται πολύ κοντά στον πρόεδρο Κορέα.
Μετά την αναχώρηση του Γιάννη, ο Μάργαρης και εγώ συμμετείχαμε σε μεγάλη ανοιχτή κομματική εκδήλωση με ομιλητή τον Ραφαέλ Κορέα και πραγματοποιήσαμε επιπλέον επαφές: με τον υφυπουργό Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Αντρές Αράους, τη συντονίστρια όλων των κρατικών επιχειρήσεων Τζέσικα Αντράντε, συμβούλους υπουργών, άλλα στελέχη της κυβέρνησης και του Ινστιτούτου Ανώτατων Σπουδών του Εκουαδόρ.
Συζητήσαμε την οικονομική και πολιτική κατάσταση των δύο χωρών, τον τρόπο αντιμετώπισης της ηγεμονίας των ιδιωτικών ΜΜΕ που είναι εχθρικά σε κάθε προσπάθεια άσκησης μιας εναλλακτικής, ριζοσπαστικής πολιτικής, την κατάσταση στην Ευρωζώνη και την Ε.Ε. και τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με το Εκουαδόρ την οποία εκτιμάται ότι σύντομα θα υπογράψει η κυβέρνηση -παρά κάποιες εσωτερικές αντιρρήσεις-, τη διαχείριση του δημόσιου χρέους στις δύο χώρες, θέματα ενέργειας και προστασίας του περιβάλλοντος, το καθεστώς και τη διοίκηση των δημόσιων επιχειρήσεων, το ηλεκτρονικό νόμισμα (μια καινοτομία που θα εφαρμοστεί σύντομα στο Εκουαδόρ), τη σχέση κόμματος - κράτους, τον δημόσιο τομέα και τη συνεργασία των δύο κομμάτων μας.
Συμφωνήσαμε, επίσης, ότι στο τέλος Νοεμβρίου θα επισκεφθεί την Αθήνα πολυμελής και υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία από στελέχη της κυβέρνησης του Εκουαδόρ και της Αλιάνσα Παΐς, προκειμένου να μετάσχουν σε εργαστήρια για συγκεκριμένα θέματα οικονομικής πολιτικής, καθώς και σε μια μεγάλη δημόσια εκδήλωση που διοργανώνει το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς.
Κατά τις επαφές που είχαμε, παρουσίασα στους συνομιλητές μας τις δραστηριότητες του Ινστιτούτου και του transform!
* Ποια είναι η άποψη των κυβερνητικών στελεχών, με τα οποία συζητήσατε, για τον ΣΥΡΙΖΑ; Ποια είναι τα βασικά ερωτήματα που σας έθεσαν;
Μπορεί κάποιοι από εμάς να θεωρούμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει πολλά προβλήματα στον τρόπο λειτουργίας του και ορισμένοι να διαφωνούν με την πολιτική γραμμή του, όμως σε διάφορες χώρες του κόσμου -ναι, του κόσμου- θεωρείται κόμμα προς μίμηση, ενώ ο σχηματισμός κυβέρνησης από αυτόν θεωρείται ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός για τις εξελίξεις στο εσωτερικό διαφόρων χωρών και διεθνώς, ναι, διεθνώς. Οι συνομιλητές μας στο Εκουαδόρ δεν αποτελούσαν εξαίρεση. Τα ερωτήματά τους αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την οργάνωση και λειτουργία του ΣΥΡΙΖΑ με έμφαση στο θέμα των τάσεων, το πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα με δεδομένο τον σημαντικό ρόλο των ηγετών στη Λατινική Αμερική, τις διεθνείς επαφές του και αυτές άλλων στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριλαμβανομένων των συναντήσεων με τον Πάπα και με παράγοντες κατά κανόνα αντίθετους με την πολιτική μας, τον τρόπο αντιμετώπισης της εχθρικής στάσης των ΜΜΕ απέναντι στη ριζοσπαστική Αριστερά, καθώς και τη δυνατότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις εσωτερικές και εξωτερικές δυσκολίες από τη στιγμή που θα αναλάβουμε τη διακυβέρνηση της χώρας.
* Ποια είναι η αντίληψη της κυβέρνησης του Ισημερινού σε σχέση με το θέμα του χρέους;
Όλοι οι συνομιλητές μας συμφωνούσαν, με μεγαλύτερο ή μικρότερο ενθουσιασμό, με τον τρόπο που αντιμετώπισαν την κρίση χρέους, το 2008, ο Ραφαέλ Κορέα και η κυβέρνησή του: την απόφασή του να τεθούν οι λαïκές ανάγκες υπεράνω της εξυπηρέτησης του χρέους, τη σκληρή διαπραγμάτευση, την επιλεκτική άρνηση να εκπληρωθούν οι υποχρεώσεις απέναντι σε συγκεκριμένους δανειστές, τη δημιουργία διεθνούς επιτροπής λογιστικού ελέγχου, τη διαγραφή ενός μικρού μέρους του χρέους ως παράνομου, την επαναγορά των ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά μετά την πτώση των τιμών τους που προκάλεσαν, εκτός από την κρίση, και οι παραπάνω ενέργειες του Κορέα, η πρόταση στους δανειστές για την αναδιάρθρωση του υπόλοιπου χρέους με ευνοϊκότερους όρους για τη χώρα.
Η συγκεκριμένη πολιτική συνέβαλε στη δημιουργία αυτού που ορισμένοι ανέφεραν ως το «θαύμα του Εκουαδόρ», με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, δραστική βελτίωση στους τομείς της υγείας και της παιδείας, την αύξηση κυρίως των κατώτερων μισθών και συντάξεων, τη ριζική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος κ.λπ.
Διατυπώθηκαν, όμως, και ορισμένες κριτικές παρατηρήσεις και επιφυλάξεις ως προς τις επιπτώσεις σήμερα της τότε συγκρουσιακής πολιτικής. Η «απελευθέρωση» από τις αγορές έγινε με τίμημα μια συμφωνία με την κυβέρνηση της Κίνας που συνιστούσε μια γεωπολιτική επιλογή και για τις δύο χώρες, ενώ ορισμένα σημεία της σύμβασης είναι αμφιλεγόμενα: ο δανεισμός συνδέθηκε, μεταξύ άλλων, με την παραχώρηση δημόσιας περιουσίας και αυξημένα δικαιώματα στον τομέα του πετρελαίου και σε έργα υποδομών, το σταθερό επιτόκιο (7%) με τα σημερινά δεδομένα θεωρείται υψηλό κ.λπ. Να σημειώσουμε ότι η κυβέρνηση θέλει να επιστρέψει στις αγορές και πρόσφατα πέτυχε έναν μικρής έκτασης δανεισμό με επιτόκιο 7,95%.
* Θεωρείτε ότι η εμπειρία του Εκουαδόρ στη διαχείριση του χρέους μπορεί να είναι χρήσιμη σε μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ή με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα;
Υπάρχουν χρήσιμα σημεία της εμπειρίας του Εκουαδόρ -όπως άλλωστε και άλλων χωρών- σ' αυτό το κρίσιμο θέμα. Αφού επισημάνω ότι η χρησιμότητα δεν σημαίνει, βέβαια, την υιοθέτηση ενός ενιαίου μοντέλου συμπεριφοράς, όπως προτείνουν ομάδες, τάσεις και ρεύματα της Αριστεράς, αναφέρω ενδεικτικά κάποια από αυτά τα σημεία: την ανάγκη κατανόησης και αξιοποίησης της οικονομικής και πολιτικής συγκυρίας, την ανυποχώρητη απόφαση για σκληρή αλλά και ευέλικτη διαπραγμάτευση, την ικανότητα των διαπραγματευτών και τις γνώσεις και την εμπειρία των εθνικών και διεθνών συμβούλων τους, την εκτίμηση των δυσκολιών και των κινδύνων, τον προσεκτικό σχεδιασμό όλων των κινήσεων, τη γνώση ότι δεν υπάρχει λύση χωρίς κόστος και την επιλογή του μικρότερου κακού, την ανάγκη κυβερνητικού ελέγχου κρίσιμων κόμβων του εγχώριου χρηματοπιστωτικού συστήματος, τη σημασία της εμπιστοσύνης του λαού στο εθνικό νόμισμα (που στο Εκουαδόρ είναι... το αμερικανικό δολάριο) και φυσικά τη διαρκή ενημέρωση, λαού με στόχο την εξασφάλιση της συναίνεσης και της στήριξής του στους χειρισμούς κατά την περίοδο της διαπραγμάτευσης.
Υπάρχουν, φυσικά, και μεγάλες διαφορές μεταξύ της κατάστασης που αντιμετώπισε η κυβέρνηση Κορέα το 2008 και αυτής που θα αντιμετωπίσει, γρήγορα όπως πιστεύουμε, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, πέραν της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και την Ε.Ε. Αναφέρω μερικές: τη διαφορετική οικονομική συγκυρία, το σχετικά μικρό ποσοστό του δημόσιου χρέους του Εκουαδόρ το 2008 (περίπου 25%, αν θυμάμαι καλά), την υψηλή ρευστότητα της χώρας εκείνη την περίοδο λόγω των αυξημένων τιμών του πετρελαίου -όπως μας είπε ένας συνομιλητής μας, το Εκουαδόρ μπορούσε αλλά δεν ήθελε να πληρώσει το σύνολο του χρέους του εις βάρος των κοινωνικών δαπανών και της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας-, τη σύνθεση του χρέους, με το συντριπτικό ποσοστό του ελληνικού χρέους σήμερα να ανήκει όχι σε ιδιώτες όπως στο Εκουαδόρ το 2008 και στην Ελλάδα πριν από το PSI, αλλά στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις χώρες της Ε.Ε.
* Τι προσδοκούν οι συνομιλητές σας από μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ;
Θεωρούν ότι η ανάληψη της κυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ θα δώσει θάρρος στις πολιτικές δυνάμεις της Αριστεράς στη Λατινική Αμερική γενικώς και του Εκουαδόρ ειδικότερα, οι οποίες, μετά από μια περίπου δεκαετία σημαντικών επιτυχιών και εφαρμογής ριζοσπαστικών πολιτικών, αντιμετωπίζουν σήμερα τον κίνδυνο να ηττηθούν από τις δυνάμεις της νεοφιλελεύθερης παλινόρθωσης. Επιπλέον εκτιμούν ότι μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θα προβάλει αντιστάσεις, στο μέτρο των δυνατοτήτων της, στη νεοαποικιακή / ιμπεριαλιστική πολιτική της Ε.Ε. απέναντι στις χώρες της Λατινικής Αμερικής.
"Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μια μεγάλη ελπίδα για όλους μας", μας τόνισαν.
