Οι έριδες μεταξύ Γ. Παπανδρέου και Ευ. Βενιζέλου για την πρωτοκαθεδρία στον χώρο του εναπομείναντος ΠΑΣΟΚ, που κορυφώθηκαν την τελευταία εβδομάδα με φόντο τις δύο ξεχωριστές εκδηλώσεις για την επέτειο των 40 χρόνων από την ίδρυση του πάλαι ποτέ κραταιού κόμματος, επιβεβαίωσαν εμφατικά ότι το μεταξύ τους χάσμα είναι αγεφύρωτο.
Οι δύο πράξεις στη σύγκρουση του "Ζαππείου", που ξεκίνησε με την εκδήλωση του Ιδρύματος Ανδ. Παπανδρέου τη Δευτέρα και το πολεμικό κλίμα που διαμορφώθηκε εναντίον του Ευ. Βενιζέλου και συνεχίστηκε την Τετάρτη με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να απαντά με βαριές εκφράσεις κατά του Γ. Παπανδρέου και των οπαδών του, αποτέλεσε αφορμή για να επαναβεβαιωθούν η κεντρική στρατηγική επιδίωξη της ηγεσίας της Χαρ. Τρικούπη για πρόσδεση με τη Ν.Δ., η διάθεση του πρώην πρωθυπουργού να κινηθεί σε κάποια διαφορετική πορεία, αλλά, παράλληλα, και τα αδιέξοδα με τα οποία βρίσκονται αντιμέτωποι.
Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση Παπανδρέου - Βενιζέλου ανέδειξε αίφνης τον κίνδυνο που μπορεί να ενέχουν οι κινήσεις του πρώτου για την κυβερνητική συνοχή λίγους μήνες πριν από την προεδρική εκλογή.
"Ομίχλη" στις κινήσεις Παπανδρέου
Ο πρώην πρωθυπουργός, πέρα από την πρόθεσή του να παραμείνει στο πολιτικό προσκήνιο -χρησιμοποιώντας ως προς αυτό τη φράση ότι θα υπηρετήσει την απαίτηση που διακρίνει στον λαό για "νέα αρχή"-, δεν εξέφρασε τίποτα πιο συγκεκριμένο αναφορικά με τις μελλοντικές κινήσεις του. Η δε κριτική του προς τη σημερινή κυβέρνηση (της οποίας παραμένει βουλευτής) δεν συνοδεύτηκε από το παραμικρό ψήγμα αυτοκριτικής για την πρόσδεση στο ΔΝΤ και στα Μνημόνια, αλλά, αντίθετα, συνοδεύτηκε από αυτοαναφορικές "επισημάνσεις" για την "ηρωική" προσπάθεια της κυβέρνησής του και της Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ που "κράτησαν όρθια τη χώρα", παρά το κόστος. Εάν δηλαδή η κριτική του στην κυβέρνηση -η οποία ακολουθεί, όπως του απάντησε ο Ευ. Βενιζέλος, την "εθνική στρατηγική" που πρώτος ο Γ. Παπανδρέου υιοθέτησε- περιορίζεται στο ότι εξουδετερώθηκαν μεταρρυθμίσεις της δικής του κυβέρνησης από τις συγκυβερνήσεις που ακολούθησαν, τότε το τράβηγμα της σύγκρουσης σε τέτοια άκρα μοιάζει υπερβολικό.
Η επιδίωξη της σύγκρουσης με τον Ευ. Βενιζέλο παραπέμπει περισσότερο σε μια προσπάθεια να καλύψει το κομμάτι εκείνο του ΠΑΣΟΚ που δεν επιθυμεί τη συνέχιση της κυβερνητικής συνεργασίας με τη Ν.Δ. Αυτό άλλωστε δεν σημαίνει και το σύνθημα: "Γιώργο γερά, να πέσει η Δεξιά;". Όμως, ενώ ο Γ. Παπανδρέου εμφανίστηκε να διαχωρίζει τη θέση του από τη σημερινή κυβέρνηση που "δεν διαθέτει προοδευτικό προγραμματικό πλαίσιο", και να μιλά για την "αναγκαιότητα" οικοδόμησης μιας "δύναμης πραγματικής προοδευτικής διακυβέρνησης για τον τόπο", από τη μία αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά, αλλά από την άλλη, παραμένει εγκλωβισμένος στη συγκυβέρνηση. Ίσως γιατί, πέρα από την προσπάθεια επαφής με την κοινωνία που προανήγγειλε ότι θα κάνει το επόμενο διάστημα, δεν διαθέτει συγκεκριμένο σχέδιο. Αν η "νέα αρχή" που, όπως παρατήρησε, απαιτεί ένας κόσμος του ΠΑΣΟΚ συμβαδίζει με το σύνθημα - παρότρυνση: "Να πέσει η Δεξιά", η δήλωσή του ότι θα υπηρετήσει αυτή την "απαίτηση" δεν σημαίνει ότι με κάποιον τρόπο θα αποσύρει τη στήριξή του από την παρούσα κυβέρνηση;
Αντίθετα, αφήνοντας όλες τις προοπτικές ανοιχτές, όπως και κάνει, κερδίζει χρόνο έως ότου οι εξελίξεις να τον σπρώξουν ενδεχομένως σε μια πιο συγκεκριμένη κατεύθυνση. Κάτι που μπορεί να εκδηλωθεί στο συνέδριο της Δημοκρατικής Προοδευτικής Παράταξης. Καθώς όμως ο Ευ. Βενιζέλος "ελέγχει" την πλειοψηφία, οι δυνατότητες να αντιστραφεί το πηδάλιο του ΠΑΣΟΚ την ύστατη στιγμή μάλλον μοιάζουν ισχνές. Συνεπώς -και εάν δεν επεξεργάζεται το ενδεχόμενο ανεξαρτητοποίησής του- οι προθέσεις του μπορεί να εκδηλωθούν στις επόμενες εθνικές εκλογές και ανάλογα με το ποσοστό που θα εισπράξει το σχήμα που θα κατέβει. Εν μέσω του συνειδητά ομιχλώδους τοπίου γύρω από τις προθέσεις του, δίνεται το περιθώριο να καλλιεργούνται σενάρια για νέο κόμμα.
Σε κάθε περίπτωση, η πρωτοβουλία για την εκδήλωση της περασμένης Δευτέρας μοιάζει με προσπάθεια να φιλοτεχνήσει ένα υπόβαθρο διανθισμένο με τις απαραίτητες αναφορές στον "σοσιαλιστικό" χαρακτήρα του ΠΑΣΟΚ (που, για τους αντιπάλους του, εκείνος πρώτος πρόδωσε) που θα δικαιολογήσει μια ενδεχόμενη έμπρακτη διαφοροποίηση, του μελλοντικά.
Επιχειρείται απομόνωσή του εν όψει συνεδρίου
Η στάση του Γ. Παπανδρέου αξιοποιήθηκε άμεσα από τον Ευ. Βενιζέλο και όσους εδώ και καιρό τάσσονται αναφανδόν υπέρ της υπέρβασης του ΠΑΣΟΚ και της δημιουργίας ενός νέου σχήματος, προκειμένου να καταδείξουν ποιο είναι το "παλιό" που πρέπει να αντικατασταθεί από το "νέο", δηλαδή τη Δημοκρατική Προοδευτική Παράταξη.
Με την ομιλία του Ευ. Βενιζέλου να αποτελεί "νεύμα" για αποενοχοποιημένες επιθέσεις προς τον Γ. Παπανδρέου, στελέχη του κόμματος εξαπέλυσαν αμέσως συντονισμένα "πυρά" εναντίον του, ώστε εν συνεχεία να μιλήσουν για την "ανάγκη" της "επόμενης ημέρας" στην παράταξη. "Στο συνέδριο θα αποφασίσει ο καθένας αν θα συνεχίσει ή θα αλλάξει δρόμο" αναφέρουν στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Πρόκειται ουσιαστικά για μια προσπάθεια περιθωριοποιήσης του Γ. Παπανδρέου μέσω της επικοινωνιακής αξιοποίησης της αφορμής που προσέφερε στη Χαρ. Τρικούπη το βγαλμένο από άλλες εποχές κλίμα που διαμορφώθηκε στην εκδήλωση του Ιδρύματος Ανδ. Παπανδρέου, για το οποίο ο πρώην πρωθυπουργός δεν έκανε τίποτα για να το αποτρέψει.
Ο Βενιζέλος πιο δεμένος από ποτέ με τη Ν.Δ.
Όσο για το πού το πάει ο Ευ. Βενιζέλος εν όψει του συνεδρίου του Οκτωβρίου, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα εμφανιζόταν στο Ζάππειο πολύ πιο σαφής σε σχέση με τον προκάτοχό του. Πέραν των αναμενόμενων επιθέσεων στον Γ. Παπανδρέου και τους οπαδούς του, ο Ευ. Βενιζέλος αφιέρωσε ένα μικρό, πλην ξεκάθαρο μέρος της ομιλίας του για να μιλήσει για το μέλλον της παράταξης. Από την εκδήλωση για τα 40 χρόνια του ΠΑΣΟΚ, ουσιαστικά αιτιολόγησε και δικαιολόγησε τη συνεργασία με τη Δεξιά, αλλά και επιχειρηματολόγησε σχεδόν διακηρυκτικά γιατί η συνεργασία με τη Ν.Δ. είναι ο μόνος δρόμος.
Μέσα από ερωτήματα που απέφυγε να απαντήσει -ενδεχομένως ως αυτονόητα- και ενώ είχε επιτεθεί στον ΣΥΡΙΖΑ αλλά ποτέ στη Ν.Δ., είπε ουσιαστικά ότι στην Ευρώπη και άρα και στην Ελλάδα η μόνη λύση είναι η συμμαχία των "δύο μεγάλων πολιτικών οικογενειών". Ειδικότερα, έθεσε το "υπαρξιακό" ερώτημα "εάν μπορούμε να δώσουμε πράγματι απαντήσεις προοδευτικές, σοσιαλιστικές σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο". Επίσης, διερωτήθηκε ρητορικά "μήπως η βασική διαφορά σήμερα δεν είναι ανάμεσα στη συντήρηση και στον σοσιαλισμό, αλλά ανάμεσα στη νεοφιλελεύθερη δυναμική και στον πρακτικό πραγματισμό". Τέλος, διερωτήθηκε έαν "υπάρχουν πράγματι περιθώρια για ιδεολογικές και αξιακές επιλογές σοσιαλδημοκρατικού χαρακτήρα στην οικονομία".
Την απάντηση έδωσε ο ίδιος, μέσα από τις γραμμές, ισχυριζόμενος εν συνεχεία ότι το κοινό πεδίο των δύο μεγάλων ευρωπαϊκών πολιτικών οικογενειών του ΕΣΚ και του ΕΛΚ "πρέπει να είναι μια αναγκαία ιστορική συμμαχία αμυντικού χαρακτήρα για την προστασία της ευρωπαϊκής ιδέας και των δημοκρατικών και διακρατικών θεσμών, αλλά και του πυρήνα του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους απέναντι στον στείρο ευρωσκεπτικισμό ακροδεξιού ή δήθεν ριζοσπαστικού χαρακτήρα".
Το αδιέξοδο του Ευ. Βενιζέλου είναι εκείνο που οδήγησε το ΠΑΣΟΚ (ως "Ελιά") από το 12% του 2012 στο 8% των ευρωεκλογών και συμπυκνώνεται στο ερώτημα: "Γιατί να ψηφίσει κάποιος ΠΑΣΟΚ και όχι κατευθείαν Ν.Δ.;".
Τα "καρφιά" του Κ. Σημίτη
Απέναντι στη διακήρυξη της απεμπόλησης κάθε σοσιαλιστικού ίχνους από το ΠΑΣΟΚ εκ μέρους του Ευ. Βενιζέλου, ο Κ. Σημίτης είχε ήδη αντιπαραβάλει ως επιδίωξη τον όρο "κοινωνική δικαιοσύνη" που πρέπει να συμβαδίσει με την "ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση".
Αφού προσπέρασε την περίπτωση Παπανδρέου σχεδόν απαξιωτικά, ο πρώην πρωθυπουργός είπε ουσιαστικά στον Ευ. Βενιζέλο να επισπεύσει τις κομματικές διεργασίες για τη διεύρυνση της παράταξης, καθώς, παρά τις διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου μπορεί να προκύψουν εκλογές, ενώ του επισήμανε ότι χρειάζεται ανανέωση "προσώπων και ιδεών". Επιπλέον, τον παρότρυνε να μην αποδίδει μεγαλύτερη σημασία από ό,τι θα δικαιολογούσαν στο 8% της Ελιάς γιατί "στις εθνικές εκλογές η μεγάλη πλειοψηφία ψηφίζει με κριτήριο μια εφικτή κυβερνητική λύση που θα ανταποκρίνεται στις επιδιώξεις της".
Παράλληλα, "άδειασε" την κυβερνητική τακτική του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ., των "κόκκινων" γραμμών, ζητώντας απόρριψη των "λαϊκιστικών" πρακτικών, όπως και τα επιχειρήματα αφενός περί εξεύρεσης λύσης για το χρέος, χαρακτηρίζοντας τη σχετική διαπραγμάτευση "μακρά και επίπονη", και αφετέρου για επικείμενη απεμπλοκή από τη διεθνή εποπτεία.
