Η μικρή ανάσα που πήρε η Ευρωζώνη από την ελαφρά μείωση της ανεργίας στα επίπεδα του 2009, που ανακοινώθηκε από τη Eurostat την προηγούμενη εβδομάδα δεν κράτησε πολύ. Από τη Δευτέρα φάνηκαν και πάλι τα σημάδια για αναθέρμανση της ευρωκρίσης, πρώτα από την Πορτογαλία, με την τεράστια «μαύρη τρύπα» στην τράπεζα Espirito Santo, μετά από την Ιταλία, με την επιστροφή της ύφεσης, και στη συνέχεια από την Κύπρο με το «καμπανάκι» της Moody's για την πιθανότητα χρεοκοπίας. Ακόμη κι από τη στιβαρή γερμανική οικονομία άρχισαν να φτάνουν κακά μαντάτα.
Το ιταλικό πρόβλημα
Το πιο προβληματικό από τα σημάδια είναι η νέα συρρίκνωση της ιταλικής οικονομίας, της τρίτης μεγαλύτερης στην Ευρωζώνη. Η ύφεση το δεύτερο τρίμηνο του 2014 ήταν μεν μόλις 0,2%, αλλά κανείς από τους αναλυτές - και βεβαίως ούτε η κυβέρνηση της Ιταλίας- δεν υπολόγιζε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα ήταν αρνητικός.
Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της χώρας, το ΑΕΠ της Ιταλίας συρρικνώθηκε κατά 0,3% το δεύτερο τρίμηνο, σε ετήσια βάση, ενώ οι αναλυτές έβλεπαν ανάπτυξη κατά 0,1%. Σημειώνεται πως το πρώτο τρίμηνο του 2014 η ιταλική οικονομία είχε συρρικνωθεί κατά 0,1%.
Λίγο πριν από την ανακοίνωση των στοιχείων, ο υπουργός Οικονομικών Κάρλο Πάντοαν προειδοποίησε πως η ανάπτυξη αποδεικνύεται κατώτερη των προσδοκιών, διαβεβαιώνοντας ωστόσο ότι η χώρα δεν θα χρειαστεί έκτακτο συμπληρωματικό προϋπολογισμό. Μιλώντας στην οικονομική εφημερίδα Il Sole 24 Ore, δήλωσε επίσης ότι η Ιταλία δεν θα παραβιάσει τον στόχο για έλλειμμα κάτω του 3% του ΑΕΠ. «Το όριο του 3% δεν θα παραβιαστεί το 2014 ούτε το 2015», δήλωσε.
Οι επίσημες προβλέψεις της ιταλικής κυβέρνησης για το 2014 κάνουν λόγο για ανάπτυξη 0,8% και έλλειμμα στο 2,6% του ΑΕΠ. Τόσο ο Πάντοαν όσο και ο πρωθυπουργός Ματέο Ρέντζι έχουν ωστόσο παραδεχθεί ότι η κατάσταση αποδεικνύεται δυσμενέστερη των αρχικών προβλέψεων.
Τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν την Τετάρτη επισημαίνουν την έλλειψη προόδου στην αντιμετώπιση των θεμελιωδών προβλημάτων μιας οικονομίας που είναι σχεδόν στάσιμη εδώ και μία δεκαετία, σχολιάζει το πρακτορείο Reuters. Και η κεντρική τράπεζα της χώρας προχωρά σε έναν επώδυνο υπολογισμό: από τότε που ξεκίνησε η χρηματοοικονομική κρίση το 2007 το ιταλικό ΑΕΠ έχει συρρικνωθεί κατά 9% .
Η επιστροφή της ύφεσης ερμηνεύεται και ως αποτυχία της κυβέρνησης Ρέντζι να υλοποιήσει το φιλόδοξο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας και τη φορολογία, που έχει αναγγείλει, για να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη.
«Οι επικριτές του Ρέντζι τον κατηγορούν ότι ασχολείται περισσότερο από τις μεταρρυθμίσεις για την αλλαγή του πολιτικού συστήματος και την αναδιοργάνωση της Γερουσίας, χωρίς να επιδεικνύει τον ίδιο ζήλο για τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και την αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας», είναι το σχόλιο των Financial Times.
Το κυπριακό πρόβλημα
Στο μεταξύ, βγήκε χθες ο οίκος αξιολόγησης Moody's να αποφανθεί ότι είναι «υψηλή» η πιθανότητα χρεοκοπίας της Κύπρου, εξαιτίας των κινδύνων που απορρέουν από τα «κόκκινα» δάνεια στις κυπριακές τράπεζες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αναλυτών του οίκου, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια φτάνουν σχεδόν το 45% του συνόλου, εκ των οποίων το ένα τρίτο είναι δάνεια νοικοκυριών.
Να σημειωθεί ότι, όσο πλησιάζει η ώρα των τεστ αντοχής που θα κάνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα το φθινόπωρο, τόσο αυξάνεται η ανησυχία για την… υγεία του τραπεζικού συστήματος, όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά στις περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης.
Πάντως, και στην Κύπρο ζούνε ένα ιδιόρρυθμο success story, ελληνικού τύπου. Τα δημοσιονομικά στοιχεία είναι καλύτερα από το αναμενόμενο, με το πρωτογενές έλλειμμα να μειώνεται ταχύτερα από τους στόχους της τρόικας. Όμως επιστροφή στην ανάπτυξη δεν αναμένεται ούτε το 2015, κυρίως ως αποτέλεσμα του συνδυασμού της υψηλής ανεργίας, των μειωμένων μισθών και της συρρίκνωσης των αποταμιεύσεων των κυπριακών νοικοκυριών.
Το γερμανικό πρόβλημα
Αλλά και η οικονομική ατμομηχανή της Ευρώπης, η Γερμανία, φαίνεται να επηρεάζεται από την κρίση των εταίρων της. Οι βιομηχανικές παραγγελίες της Γερμανίας κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πτώση από τον Σεπτέμβριο του 2011, κυρίως εξαιτίας των γεωπολιτικών κινδύνων που προκαλούν επιφυλακτικότητα στις επιχειρήσεις.
Συγκεκριμένα, οι παραγγελίες μειώθηκαν κατά 3,2% σε μηνιαία βάση, ενώ οι παραγγελίες από χώρες της Ευρωζώνης κατέγραψαν κάθετη πτώση 10,4%.
Τα στοιχεία του γερμανικού υπουργείου Οικονομίας αποδεικνύονται πολύ χαμηλότερα των προσδοκιών. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Reuters, οι αναλυτές προέβλεπαν κατά μέσο όρο αύξηση των παραγγελιών κατά 1%. Η χειρότερη εκτίμηση που διατυπώθηκε έκανε λόγο για μείωση 0,5%.
«Με τη στασιμότητα της γερμανικής οικονομίας κατά το δεύτερο τρίμηνο, που είναι μάλλον αδύνατον να αποτραπεί, η βιομηχανική μηχανή χάνει καύσιμα» υποστηρίζει ο Κάρστεν Μπρζέσκι της ING.
Και το αιώνιο ελληνικό πρόβλημα
Μέσα σ' αυτό το τοπίο, οι προβολείς δεν επικεντρώνονται πλέον στο ελληνικό πρόβλημα, το οποίο θεωρείται περίπου… αιώνιο. Μετά τη διαρροή στο Reuters στην αρχή της εβδομάδας ότι σχεδιάζεται νέο εξαετές σχέδιο μεταρρυθμίσεων, αμέσως μετά τη λήξη του Μνημονίου, άρχισαν και πάλι τα δημοσιεύματα που επαναφέρουν το ενδεχόμενο να χρειαστεί η Ελλάδα και τρίτο «πακέτο», για να καλύψει τις χρηματοδοτικές της ανάγκες μετά το 2015, αυτή τη φορά με την επισήμανση ότι θα ονομαστεί κάπως αλλιώς, αφού ως νέο δάνειο, δύσκολα θα περάσει από τα κοινοβούλια των εταίρων.
