Δύο ήταν οι στόχοι των ευρωβουλευτών στην τελευταία συνεδρίασή τους πριν διαλυθεί το σώμα λόγω ευρωεκλογών. Να συμβάλουν από την πλευρά τους για τη δημιουργία μιας ασπίδας προστασίας έναντι της επόμενης τραπεζικής κρίσης και να βάλουν ένα φρένο στην παντοδυναμία των υπουργών Οικονομικών στη διαχείρισή της. Χθες, στην ψηφοφορία για τα τρία νομοσχέδια για τον δεύτερο πυλώνα της τραπεζικής ένωσης, υποτίθεται ότι πέτυχαν και τους δύο στόχους. Του λόγου το αληθές θα το αποδείξει η διαχείριση της επόμενης κρίσης.
Επιπλέον οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών λαών με το τρίτο νομοσχέδιο αποφάνθηκαν για το πώς θα λειτουργεί στο μέλλον το σύστημα εγγύησης των καταθέσεων στις τράπεζες της Ευρωζώνης για όσους έχουν κάτω από 100.000 ευρώ. Η εγγύηση θα είναι εθνική και όχι ευρωπαϊκή και τα λεφτά θα τα βάλουν οι τράπεζες και όχι τα κράτη. Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες κάθε κράτους μέλους θα γεμίζουν τα ταμεία εγγύησης με «πραγματικό χρήμα» και, στην περίπτωση που μια τράπεζα χρεοκοπήσει, οι καταθέτες με ποσά κάτω των 100.000 ευρώ θα πάρουν πίσω τα λεφτά τους και δη εντός επτά εργάσιμων ημερών-, αλλά στο τέλος του 2023.
Μέχρι τώρα η εγγύηση καταθέσεων μέχρι τα 100.000 ευρώ -πριν από την κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008 ήταν 50.000 ευρώ- ήταν κρατική. Την ευθύνη δηλαδή της αποπληρωμής των καταθετών σε περίπτωση χρεοκοπίας του ιδρύματος την είχαν τα δημόσια ταμεία -οι φορολογούμενοι.
Να σημειωθεί ότι η ισχύς της εγγύησης δεν έχει μέχρι τώρα δοκιμαστεί -ενώ ο νέος τρόπος εγγύησης θα ισχύσει πλήρως σε δέκα χρόνια- όσο και το διάστημα που δίνεται στις τράπεζες να φτιάξουν το ταμείο εγγύησης καταθέσεων, με πόρους που αντιστοιχούν κατ' ελάχιστο όριο στο 0,8% των καλυπτόμενων καταθέσεων του συστήματος.
Στο ταμείο αυτό δεν θα συνεισφέρει η κάθε τράπεζα τα ίδια, αλλά ευθέως ανάλογα με τα ρίσκα που παίρνει. Οι πιο... συντηρητικές τράπεζες θα πληρώνουν λιγότερα, οι πιο ριψοκίνδυνες περισσότερα.
Επιπλέον θα υπάρχει μια μέριμνα για την προσωρινή -από τρεις έως δώδεκα μήνε- προστασία των υψηλών καταθέσεων, που προκύπτουν από πώληση ακίνητης περιουσίας, ρευστοποίηση ασφάλειας ζωής ή πληρωμή λόγω διαζυγίου.
Οι παραχωρήσεις του συμβουλίου υπουργών
Πέραν αυτού του νομοσχεδίου, που αφορά άμεσα όλους τους πολίτες, οι ευρωβουλευτές υπερψήφισαν με μεγάλη πλειοψηφία και τα άλλα δύο που ρυθμίζουν τη λειτουργία του μηχανισμού και του ταμείου εκκαθάρισης των τραπεζών -που αποτελούν το δεύτερο πυλώνα της τραπεζικής ένωσης. Η συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επετεύχθη μετά από σκληρό παζάρι με το συμβούλιο υπουργών, που αρχικά ήθελε αφενός να στηθεί το ταμείο εκκαθάρισης (SRM) μετά από δέκα χρόνια, αφετέρου τον τελικό λόγο για το ποια τράπεζα αξίζει να σωθεί και ποια πρέπει να αφεθεί να χρεοκοπήσει να τον έχουν οι υπουργοί Οικονομικών.
Το Κοινοβούλιο, για να πει το δικό του «ναι», επέβαλε να επιταχυνθεί το γέμισμα του SRM με 55 δισεκατομμύρια ευρώ από τις τράπεζες σε 8 χρόνια -και να γίνει εμπροσθοβαρώς- ενώ έβαλε πιο δυναμικά στο παιχνίδι της επιλογής της διάσωσης ή μη τόσο την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και την Κομισιόν. Μείωσε, δηλαδή, τον διακυβερνητικό χαρακτήρα των τραπεζικών διασώσεων.
Το ίδιο το Κοινοβούλιο στην ανακοίνωσή του ήταν πιο ενθουσιώδες, ισχυρίστηκε ότι χάρη στις παραχωρήσεις που εκμαίευσε από το συμβούλιο υπουργών «μειώνονται τα περιθώρια για πολιτικά παιχνίδια που θα μπορούσαν να παρεμποδίζουν τη δράση κατά των τραπεζών και διασφαλίζεται ότι το ταμείο εξυγίανσης θα μπορεί να ενεργοποιείται πιο γρήγορα και να χρησιμοποιείται με πιο δίκαιο τρόπο».
Ποιος πληρώνει το... βαρκάρη
Στο εξής, πάντως, εάν χρεοκοπήσει μια τράπεζα, διασφαλίζεται ότι οι πρώτοι που θα υποστούν τις απώλειες θα είναι οι κύριοι δικαιούχοι της (μέτοχοι και ομολογιούχοι) και μόνο εάν τα κεφάλαια αυτά δεν επαρκούν θα παρεμβαίνουν πρώτα οι εθνικές αρχές -οι εθνικοί φορολογούμενοι, δηλαδή και στη συνέχεια ο μόνιμος μηχανισμός στήριξης ESM.
Αυτά στο μεσοδιάστημα των δέκα χρόνων μέχρι την ολοκλήρωση της τραπεζικής ενοποίησης, αφού στη συνέχεια το κόστος διάσωσης τρόπον τινά κοινοτικοποιείται. Αυτό το μορατόριουμ των δέκα χρόνων είναι και η μεγάλη νίκη του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έναντι εκείνων που ήθελαν μια πραγματική ευρωπαϊκή εγγύηση των καταθέσεων των τραπεζών εδώ και τώρα.
Χουντής: Συγχωροχάρτι στις τράπεζες ζόμπι
Ο συμβιβασμός που επετεύχθη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν είχε τη συναίνεση της Ευρωαριστεράς, η οποία εκτιμά ότι με αυτόν οι πολίτες δεν προστατεύονται επί της ουσίας από τα κερδοσκοπικά παιχνίδια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Νίκου Χουντή στην ολομέλεια του σώματος, ο οποίος υποστήριξε ότι η σχεδιαζόμενη τραπεζική ενοποίηση, δίνει συγχωροχάρτι στις τράπεζες - ζόμπι και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα που γεννά φούσκες, ανισορροπία και κρίσεις.
Ο Ν. Χουντής, αφού επεσήμανε ότι το υφιστάμενο τραπεζικό σύστημα έλαβε σε κεφάλαια, εγγυήσεις και άλλα "δώρα", από τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης περίπου 4 τρισεκατομμύρια ευρώ, την ίδια στιγμή που οι άνεργοι στην Ευρώπη είναι 26 εκατομμύρια, κι αφού υπενθύμισε ότι πριν από τέσσερα χρόνια οι Μέρκελ, Σαρκοζί και Μπαρόζο αποφάσισαν «να θυσιάσουν την Ελλάδα, ώστε να σωθούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες, όπως με περισσή κυνικότητα ομολόγησε ο Όλι Ρέν», υποστήριξε ότι «αντί για ευκαιρίες ανάκαμψης και ανάπτυξης για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, η Τραπεζική Ένωση που σχεδιάζεται ενισχύει τις τράπεζες ζόμπι».
IFO: Η ευρωκρίση είναι ακόμη εδώ
Αν και το 2014 αναμένεται μια ελαφρά ανάκαμψη στην Ευρωζώνη, αν και η Ιρλανδία και η Ισπανία έχουν καταφέρει να απελευθερωθούν από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης, δεν έχει σημάνει παύση συναγερμού, σύμφωνα τουλάχιστον με τον επικεφαλής του οικονομικού ινστιτούτου Ifo του Μονάχου, του γνωστού μας Χανς - Βέρνερ Ζιν. Ο Γερμανός οικονομολόγος υποστηρίζει ότι «εξομαλύναμε ή περιορίσαμε τη χρηματοοικονομική κρίση καθησυχάζοντας τους επενδυτές με μία συλλογική υπόσχεση διάσωσης, όμως η κρίση στην πραγματική οικονομία δεν επιλύεται με αυτόν τον τρόπο. Η μαζική ανεργία διατηρείται. Η βιομηχανική παραγωγή στην Ελλάδα περιορίστηκε κατά 30% σε σύγκριση με την προ κρίσης εποχή».
Αλλά και ο καθηγητής Οικονομίας στο πανεπιστήμιο της Βόννης, Μόριτς Σούλαρικ, δε φαίνεται να πείθεται με το ελληνικό success story. Επισημαίνει το δραματικό ύψος τόσο της ανεργίας όσο και του δημόσιου χρέους στην Ελλάδα και υποστηρίζει ότι, αν εξετάσει κανείς την Ελλάδα, θα δει «ότι το ζήτημα ενός νέου κουρέματος του χρέους θα συνεχίσει να υφίσταται». Ο Σούλαρικ θεωρεί ανησυχητικό το επίπεδο του χρέους και στην Ιταλία, που ανέρχεται σε 130% του ΑΕΠ.
