Όσο κι αν προσπαθεί o Στουρνάρας να μακιγιάρει την ελληνική αγορά, φτάνοντας ακόμα και να παροτρύνει σ' εκπομπές τον κόσμο ν' ανοίξει επιχειρήσεις, το τερατούργημα των πολιτικών λιτότητας που σπρώχνει τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες στην ανεργία και τον δρόμο δεν κρύβεται. Κατά την τελευταία έρευνα της ΕΣΕΕ (Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου), τον Μάρτιο του 2012, από τις συνολικά 9.275 επιχειρήσεις στην Αττική, έχουν κλείσει οι 2.374 (δηλαδή ποσοστό 25,6%). Στο κέντρο της Αθήνας η κατάστασή μοιάζει απελπιστική. Από τις συνολικά 2.909, έβαλαν λουκέτο οι 861 επιχειρήσεις, τουτέστιν μείωση ύψους 29,6%.
"Ποια ανάπτυξη;"
Εικόνες με κλειστά καταστήματα, κατεβασμένα ρολά, άδειες βιτρίνες κι επιγραφές "ενοικιάζεται" στα τζάμια έχουν γίνει πλέον μέρος της πόλης. Μαγαζιά με ιστορία χρόνων δεν άντεξαν. Μονάχα η πινακίδα τους έμεινε να θυμίζει ότι υπήρχαν. Όπως το παλιό Καπνοπωλείο στα Εξάρχεια, Αραχώβης και Μπενάκη γωνία, τα ρουχάδικα στην Ομόνοια, το ασημικό του Νησιώτη, Σταδίου και Κολοκοτρώνη. Μαζί τους πήραν κι ένα κομμάτι της Αθήνας. Κάτι απ' τη ψυχή της. Στη θέση τους εμφανίζονται καταστήματα χρυσού. Ο πόνος κι η απελπισία γίνονται εμπόριο.
"Ποια ανάπτυξη; Πού την είδαν στην κυβέρνηση την ανάπτυξη; Τις προάλλες έκλεισαν δύο καφετέριες που ήταν για χρόνια στην περιοχή. Αν συνεχίσουμε έτσι, το ίδιο θα κάνουμε κι εμείς", μας λέει ο Αντρέας Αμπατζής, ιδιοκτήτης χαρτοπωλείου στην Μπενάκη. Ο τζίρος του έχει πέσει 50%. Τα όνειρα, με την έναρξη μιας επιχείρησης το 2008, έχουν μετατραπεί σε εφιάλτη. "Ξεκινήσαμε με προσδοκίες. Άφησα τον ιδιωτικό τομέα, με την προοπτική ότι θα κτίζαμε κάτι για μας, κάτι που θα βελτίωνε τη ζωή μας. Ευτυχώς δεν έκανε το ίδιο κι η γυναίκα μου".
Παρ' ότι έχει "ρίξει" τις τιμές, έχει καταφέρει να μειώσει το ενοίκιο, έχει αναγκαστεί ν' απολύσει προσωπικό, κάθε μήνας είναι στοίχημα. Οι πληρωμές στους υπαλλήλους γίνονται με... πίστωση, όπως γίνονται οι πληρωμές από τους πελάτες. "Δεν τα παίρνουμε κι αφήνουμε έτσι τους εργαζόμενους, απλώς δεν έχουμε. Δεν έχω να δώσω για την ασφάλειά μου εδώ κι ένα χρόνο. Να πάθω τίποτα, δεν θα 'χω να πάω νοσοκομείο". Πίσω από τις αιτίες κρύβονται, σύμφωνα με τον ίδιο, πολιτικές επιλογές και πρακτικές χρόνων. "Η Αριστερά οφείλει να βγει μπροστά. Κι όχι μόνο κάνοντας πορείες, αλλά κινητοποιήσεις με στόχευση, που θα σέβονται όμως κι εμάς. Όταν κλείνουν οι δρόμοι, τα δικά μας έσοδα πέφτουν αυτόματα στο μισό. Ας κλείνει η μια λωρίδα".
Αν υπάρχει ένας φάρος ελπίδας όμως, σύμφωνα με την Κατερίνα Βενιώτη, ιδιοκτήτρια καταστήματος με είδη δώρων που κλείνει σ' ένα μήνα, αυτός είναι οι διαδηλώσεις. "Άμα ο κόσμος δεν έχει λεφτά, δεν πάει να είναι ανοικτοί δρόμοι... Μακάρι να νέκρωναν τα πάντα και να τα κάναμε όλα απ' την αρχή". Στα 44 της καλείται να βρει νέο επάγγελμα. "Μέσα στον μήνα κλείνω το μαγαζί. Με το που τέλειωσα τις σπουδές άρχισα να δουλεύω στην επιχείρηση. Δεν ξέρω να κάνω κάτι άλλο πέρα από τις πωλήσεις". Θεωρεί πως είναι τυχερή που δεν έχει παιδιά, "με τι λεφτά να τα μεγαλώσω; Εδώ δεν μπορώ να μεγαλώσω εμένα". Αντιμετωπίζει την κατάσταση με χιούμορ. "Τι άλλο να κάνω;" αναρωτιέται. Είδε κόπους χρόνων να γκρεμίζονται εν μιά νυκτί, όπου "νύχτα" βάλτε τα τελευταία πέντε χρόνια. "Το μαγαζί λειτουργεί από το 1974. Αρχικά στη Θεσσαλονίκη και τα τελευταία 20 χρόνια είναι στην Γ' Σεπτεμβρίου". Βλέποντας την καταστροφή να έρχεται, με την κινητικότητα να πέφτει αισθητά από το 2008, άλλαξε χώρο, "από τα 3.000 ευρώ νοίκι και τα 500 τ.μ πήγαμε τα 1.000 και στα 120 τ.μ." μείωσε το μισθολογικό κόστος, "ήμασταν 8 άτομα κι έχω μείνει μόνη", αλλά το πρόβλημα έχει ονοματεπώνυμο. "Μνημονιακή πολιτική". Οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στην αγορά είναι καθαρά εις βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, με μεγάλη φορολογία και καμία διευκόλυνση".
"Αν δεν έχει να φας, δεν παίρνεις δαχτυλίδια και κολιέ"
Και σε hot spot όμως της πόλης όπως το Κολωνάκι τα πράγματα δεν πάνε καλύτερα. Γκράφιτι καλύπτουν τις τζαμαρίες, με κάποια εγκαταλελειμμένα ράφια και γραφεία να προδίδουν τα περασμένα μεγαλεία. "Αν ο κόσμος δεν έχει να πάρει ψωμί και τυρί, θα πάρει κόσμημα;" ήταν το αφοπλιστικό σχόλιο της Μαρίας Κούτρα, 66 ετών, που βοηθά την κόρη της σε μαγαζί με faux bijoux. "Παλιά κάναμε χονδρικό εμπόριο. Πλέον έχουμε περιοριστεί στο λιανικό, γιατί τα μαγαζιά δεν μπορούσαν να μας πληρώσουν. Κι έτσι κρατιόμαστε ακόμα". Χρειάστηκε βέβαια μια γενναία μείωση των τιμών. "Σκέψου ότι κάτι που κοστίζει 70 ευρώ, το δίνουμε στα 30". Μάλλον ρεαλιστική απόφαση, δεδομένου ότι "πολλοί κοιτάζουν, αλλά δύσκολα παίρνουν κάτι", με τις περισσότερες αγορές να μην ξεπερνούν τα 3 και 5 ευρώ. Αν ήταν νέα, θα έπαιρνε "τον δρόμο της μετανάστευσης". Τα λόγια της μου έφεραν στον νου την "Πυξίδα", ένα παλιό κομμάτι που 'χαν κυκλοφορήσει σ' ένα από τα ωραιότερα άλμπουμ της ελληνικής ροκ οι "Αχαιοί". Οι στίχοι του βγαλμένοι απ' το μέλλον...
"Η πόλη που μας γέννησε μας διώχνει μακριά
και τις φωλιές που κτίσαμε με τρόπο γκρεμίζει
μα εμείς που δεν ζητήσαμε ποτέ τα πολλά
το πάθος μας φυλάξαμε και αυτό μας φωτίζει".
