Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έκανε επισήμως τον Ιούνιο μια μίνι αυτοκριτική για το πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας, μιλώντας για «σημαντικές παραλείψεις και αποτυχίες», χωρίς ωστόσο να αμφισβητήσει την πολιτική διάσωσης στο σύνολό της. Τώρα, που κρίνει ότι ήγγικεν η ώρα για ένα νέο κούρεμα του ελληνικού χρέους, το ΔΝΤ επιτρέπει ανεπισήμως -με «διαρροές» εμπιστευτικών ή και απόρρητων εγγράφων του στη Wall Street Journal- μια ιστορική αναδρομή στα όσα δραματικά συνέβησαν πίσω από τις κλειστές πόρτες του Ταμείου την άνοιξη του 2010. Κι από αυτή την ιστορική αναδρομή ένα είναι το συμπέρασμα που προκύπτει: ότι η Ευρωζώνη δεν ήθελε να σώσει την Ελλάδα, αλλά τον εαυτό της.
Η «διαρροή» αυτή ρίχνει λάδι στη φωτιά της συζήτησης για το νέο κούρεμα του ελληνικού χρέους, λίγες μέρες πριν από τη φθινοπωρινή σύνοδο του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον, καθώς το Ταμείο ουσιαστικά εκβιάζει τις χώρες της Ευρωζώνης, που αρνούνται το κούρεμα, ότι στην αντίθετη περίπτωση δεν θα εκταμιεύσει τις επόμενες δόσεις στην Ελλάδα, επειδή εκτιμά ότι η χώρα θα βουλιάξει στο χρέος της.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που έχει στη διάθεσή της η WSJ, το 2010, σχεδόν το ένα τρίτο των διευθυντών του ΔΝΤ -που εκπροσωπούσαν 40 μη ευρωπαϊκές χώρες- είχε εκφράσει τις αντιρρήσεις του στο πρώτο «πακέτο» για την Ελλάδα για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή έκριναν ότι το πρόγραμμα φόρτωνε όλα τα βάρη στους Έλληνες και τίποτε στους Ευρωπαίους πιστωτές. Και δεύτερον, διότι θεωρούσαν από τότε ότι η επιχείρηση διάσωσης θα αποτύγχανε εάν δεν συνδυαζόταν με ένα κούρεμα του χρέους.
Ο εντεταλμένος της Αργεντινής στο διευθυντήριο του ΔΝΤ, Πάμπλο Αντρές Περέιρα, είχε υποστηρίξει τότε ότι δίχως κούρεμα ελλόχευε ο κίνδυνος «απλά να καθυστερήσει, αν όχι να επιδεινωθεί το 'αναπόφευκτο'»- η χρεωκοπία της Ελλάδας δηλαδή. Σύμφωνα με τα πρακτικά εκείνης της συνεδρίασης του 2010, οι εντεταλμένοι της Βραζιλίας, της Ρωσίας, του Καναδά και της Αυστραλίας είχαν επισημάνει τους «τεράστιους κινδύνους» του ελληνικού προγράμματος, το οποίο ουσιαστικά στόχο είχε «να σώσει τους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων, κυρίως τις ευρωπαϊκές τράπεζες».
Ωστόσο, οι περισσότεροι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι εντεταλμένοι κατάφεραν να μαζέψουν ικανές ψήφους στο διευθυντήριο του ΔΝΤ, για να περάσουν το πρόγραμμα το οποίο στη συνέχεια επιβλήθηκε στην Ελλάδα. Και μετά το πέρας εκείνης της δραματικής συνεδρίασης, τον Μάιο του 2010, ο τότε γενικός διευθυντής του Ταμείου, Ντομινίκ Στρος Καν, βγήκε να δηλώσει στους δημοσιογράφους ότι «η επιχείρηση διάσωσης θα πετύχει». Κι αυτό παρά τη δημοσιονομική προσαρμογή που έπρεπε να κάνει η Ελλάδα, και που ήταν «ένα βάρος μαμούθ που δεν μπορεί να το αντέξει καμία οικονομία», όπως είχε πει τότε ο Αρβίντ Βιρμάνι, ο εκπρόσωπος της Ινδίας στο διευθυντήριο του ΔΝΤ. Ο Ινδός αξιωματούχος είχε θέσει από τότε το ερώτημα «εάν οι περικοπές που επιβάλλει το ΔΝΤ στην Ελλάδα ωθήσουν τη χώρα στη χρεωκοπία».
Σώστε τις τράπεζες
Σήμερα το ΔΝΤ δηλώνει ότι ένα κούρεμα το 2010 δεν ήταν εφικτό, επειδή το ρίσκο να περάσει η ελληνική κρίση και σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης ήταν τεράστιο. Να σημειωθεί ότι την άνοιξη του 2010 ένα πολύ μεγάλο μέρος του ελληνικού χρέους ήταν στα χαρτοφυλάκια κλυδωνιζόμενων γαλλικών και γερμανικών τραπεζών, γι' αυτό και καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν ήθελε να ακούσει τίποτε για αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Αλλά και οι ΗΠΑ φοβούνταν για το μέλλον των δικών τους επενδύσεων στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα.
Η νυν γενική διευθύντρια του ΔΝΤ και τότε υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Κριστίν Λαγκάρντ, είχε δώσει τότε μάχη για να γλιτώσει τις γαλλικές τράπεζες από ένα ελληνικό κούρεμα.
"Θέλαμε να σώσουμε τους εαυτούς μας"
Κάποιοι από αυτούς που είχαν ταχθεί ενάντια στο ελληνικό «πακέτο» το 2010, αλλά ακόμη και μερικοί από τους τότε υποστηρικτές παραδέχονται τώρα ότι το ΔΝΤ έβαλε τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών δυνάμεων πάνω από αυτά της Ελλάδας. Αυτό φαίνεται και εκ του αποτελέσματος: από το 2009 μέχρι σήμερα η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά το ένα πέμπτο, ενώ η ανεργία εκτινάχθηκε στο 28%. Και πάνω σ' αυτά τα δεδομένα στηρίζει τώρα το ΔΝΤ την επιχειρηματολογία του, ζητώντας το κούρεμα του ελληνικού χρέους. «Η ελληνική διάσωση δεν ήταν ένα πρόγραμμα για την Ελλάδα, αλλά για την Ευρωζώνη», δηλώνει τώρα στη WSJ, ένας από τους εκπροσώπους στο διευθυντήριο του ΔΝΤ στη δραματική συνεδρίαση του 2010. Ο εν λόγω εκπρόσωπος υποστηρίζει, μάλιστα, ότι τώρα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θα υποχρεωθούν να φτιάξουν ένα τρίτο «πακέτο» για την Ελλάδα, και στο τέλος δεν θα καταφέρουν να αποφύγουν να σβήσουν ένα μέρος από το χρέος της.
