Μία από τις ακριβότερες βενζίνες, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στον κόσμο, διαθέτει η ελληνική αγορά σήμερα που οι αυξήσεις είναι διαρκείς λόγω των πιέσεων στο πετρέλαιο και στα προϊόντα του από τις εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους πολίτες σε σχέση με τα εισοδήματα και την καταναλωτική τους δύναμη, την ώρα που λόγω συγκυρίας τα κρατικά έσοδα αυξάνονται και οι εταιρείες διύλισης απολαμβάνουν σημαντικά κέρδη. Σε επίπεδο Ε.Ε. η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των 5 ακριβότερων στους 27, ενώ και στην παγκόσμια κατάταξη κατέχει τη 10η θέση (globalpetrolprices) με διπλάσια τιμή έναντι οικονομιών όπως των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας, της Κίνας κ.λπ.
Ωστόσο, η νεοσύστατη Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή υποστηρίζει ότι η Ελλάδα «καταγράφει από τις χαμηλότερες αυξήσεις μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης» (και όχι των 27), χάρη και στις κυβερνητικές επιλογές (μείωση 20λεπτου στο diesel και πλαφόν στο περιθώριο κέρδους εταιρειών εμπορίας και πρατηρίων). Προφανώς, η σύγκριση με τους 20 της Ευρωζώνης και όχι τους 27 συνολικά της Ε.Ε. διαφοροποιεί λίγο τις θέσεις των χωρών, ωστόσο η εικόνα είναι περισσότερο κατατοπιστική με το σύνολο των κρατών-μελών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και ορισμένα που βρίσκονται πιο κοντά στη χώρα μας σε όρους (χαμηλών) μισθολογικών συνθηκών - αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών, όπως Βουλγαρία, Ρουμανία κ.ά.
Στην πεντάδα των ακριβότερων της Ε.Ε.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ε.Ε. (DG Energy -Weekly Oil Bulletin 30/4), με μέση τιμή αμόλυβδης στα 2,042 ευρώ/λίτρο (στοιχεία 27/4) η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση μεταξύ των 27 με την υψηλότερη τιμή, μετά τις Ολλανδία, Δανία, Γερμανία και Φινλανδία. Επιπλέον, είναι ακριβότερη κατά 10,91% σε σχέση με τον μέσο όρο των 27 (1,841 ευρώ/λίτρο) και κατά σχεδόν 7,5% σε σχέση με τον μέσο όρο (1,899 ευρώ/λίτρο) των 20 της Ευρωζώνης. Αντίθετα, στη Βουλγαρία η αμόλυβδη κοστίζει 1,476 ευρώ/λίτρο και στη Ρουμανία 1,707 ευρώ/λίτρο. Θυμίζουμε ότι υπό κανονικές συνθήκες η χώρα μας βρίσκεται σταθερά μεταξύ 3ης και 4ης θέσης (σ.σ.: έχει βρεθεί και 2η) στην κατάταξη με τις ακριβότερες χώρες της Ε.Ε. στην αμόλυβδη, κυρίως λόγω της πολύ υψηλής φορολογίας.
Στο πετρέλαιο κίνησης (diesel) τα πράγματα είναι λίγο καλύτερα, με την Ελλάδα να βρίσκεται κάπου στη μέση με 1,879 ευρώ/λίτρο (συμπεριλαμβανομένου του 20λεπτου της επιδότησης) και χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τιμής τόσο στους 27 όσο και στην Ευρωζώνη (1,974 και 2,031 ευρώ/λίτρο αντίστοιχα). Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι στην αμόλυβδη χωρίς τους φόρους η τιμή για την ίδια περίοδο διαμορφώνεται σε 0,93143 ευρώ/λίτρο, δηλαδή στην τελική λιανική τιμή των 2,042 ευρώ/λίτρο, πάνω από το μισό κόστος δεν αφορά την καθαρή τιμή του καυσίμου. Χωρίς τους φόρους η κατάταξη της Ελλάδας μεταξύ των 27 είναι εντελώς διαφορετική, καθώς πέφτει στη 12η θέση.
Φορολογία-φωτιά
Θυμίζουμε ότι η χώρα μας έχει θεσπίσει τον τέταρτο υψηλότερο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στην αμόλυβδη, στα 0,70 ευρώ/λίτρο, μετά τις Ολλανδία (0,79 ευρώ/λίτρο), Ιταλία (0,73 ευρώ) και Φινλανδία (0,72 ευρώ), ενώ ο ΦΠΑ παραμένει στο 24%, επίσης έναν από τους υψηλότερους στην Ε.Ε. συντελεστές. Αντίθετα, στο diesel ο ΕΦΚ είναι αισθητά χαμηλότερος, στο 0,41 ευρώ/λίτρο, τοποθετώντας τη χώρα μας στη 14η θέση.
Ο ΕΦΚ της βενζίνης στην Ε.Ε. έχει «κατώφλι» στα 0,36 ευρώ/λίτρο, ενώ ο μέσος όρος στους 27 είναι στα 0,56 ευρώ/λίτρο, κάτι που σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο μείωσης, έστω προσωρινής, ελέω κρίσης, αν υπήρχε η αντίστοιχη πολιτική βούληση. Στο diesel το ελάχιστο ύψος στην Ε.Ε. ξεκινά από 0,33 ευρώ/λίτρο. Αυτό σημαίνει ότι η Ε.Ε. καθορίζει ελάχιστα όρια, δεν υποχρεώνει σε συγκεκριμένο ύψος ΕΦΚ, οπότε είναι εφικτή και σύννομη μια μείωση των εθνικών συντελεστών, που αποτελούν εγχώρια δημοσιονομική επιλογή. Αν, για παράδειγμα, μειωνόταν ο ΕΦΚ της αμόλυβδης στα 0,56 ευρώ/λίτρο (μέσος όρος Ε.Ε.), η τελική τιμή (από 2,042 ευρώ) αμέσως θα έπεφτε κάτω από τα 2 ευρώ (1,902 ευρώ/λίτρο), ενώ η μείωση θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη αν «ψαλιδιζόταν» και ο ΦΠΑ.
Αντίστοιχα και στον ΦΠΑ η Ε.Ε. καθορίζει μόνο το ελάχιστο όριο του 15% και μάλιστα παρέχει στα κράτη-μέλη σημαντικές δυνατότητες, καθώς μπορούν να εφαρμόζουν και μέχρι δύο μειωμένους συντελεστές έως 5%, ή ακόμη και μηδενικούς σε βασικά αγαθά (π.χ., τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα). Βέβαια, οι αυξημένες τιμές των καυσίμων αυξάνουν και τους φόρους, δηλαδή τα κρατικά έσοδα, οπότε ακόμη και το... χαρτζιλίκι του fuel pass καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τις έξτρα εισροές στον κρατικό κορβανά.
Εν αναμονή υπερκερδών
Όπως έχει δείξει η ιστορία, εκτός των κρατικών εσόδων, μεγάλοι κερδισμένοι από τις υψηλές τιμές στα πετρελαιοειδή σε περιόδους κρίσεων είναι και οι πετρελαϊκές εταιρείες διεθνώς όπως και οι δύο ελληνικές εταιρείες διύλισης, κάτι που αναμένεται να φανεί έως το καλοκαίρι, στα οικονομικά αποτελέσματα αρχικά του πρώτου τριμήνου και στη συνέχεια του πρώτου εξαμήνου του έτους. Ήδη η ΒΡ ανακοίνωσε φέτος υπερδιπλάσια κέρδη, ύψους 3,2 δισ δολαρίων το πρώτο τρίμηνο 2026, έναντι 1,38 δισ. δολαρίων την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Θυμίζουμε ότι κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, το 2022 (μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία) οι δύο ελληνικές εταιρείες διύλισης κατέγραψαν βροχή κερδών, λόγω ακριβώς των συνθηκών που επικρατούσαν και τότε στις διεθνείς αγορές (μεγάλη αύξηση στα περιθώρια διύλισης) και λιγότερο από καθαυτές δικές τους δραστηριότητες - δηλαδή μιλάμε για τον ορισμό των «υπερκερδών». Τα οικονομικά αποτελέσματα των δύο ομίλων του 2022 μαρτυρούν ότι εκείνη η χρονιά υπήρξε μια από τις καλύτερες οικονομικά, με κέρδη προ φόρων-ρεκόρ: 1,421 δισ., έναντι 407,1 εκατ. το 2021 (+249%) για την Helleniq Energy (πρώην ΕΛ.ΠΕ.) και 1,5575 δισ., έναντι 258,2 εκατ. το 2021 (+503%) για τη Motor Oil. Ίδωμεν.
