Επενδύοντας σταθερά στην επικοινωνία με δηλώσεις περί αυτοπεποίθησης, ψήφου εμπιστοσύνης, αλλαγής του γεωπολιτικού παιχνιδιού μέχρι και περί της ευημερίας των πολιτών κάποτε, υποδέχτηκε ενθουσιωδώς την περασμένη Δευτέρα η κυβέρνηση Ν.Δ. την υπογραφή των συμβάσεων της κοινοπραξίας του αμερικανικού κολοσσού Chevron και της ελληνικής Helleniq Energy για την πιθανή εξόρυξη υδρογονανθράκων στις περιοχές νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης.
Η περαιτέρω εμπλοκή των ΗΠΑ στον ενεργειακό χώρο της Ελλάδας έφερε ένθερμους πανηγυρισμούς στην κυβέρνηση Ν.Δ., που θεωρεί ότι αυτόματα θα λυθούν και όλα τα προβλήματα: από το τουρκολιβυκό σύμφωνο για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο έως το εγχώριο υψηλό ενεργειακό κόστος, αν και δεν υπάρχει συνεπής εθνική στρατηγική ή έστω ένα σοβαρό σχέδιο, εκτός από την πρόσδεση στις ΗΠΑ και την εξυπηρέτηση αντίστοιχων επιχειρηματικών συμφερόντων εντός κι εκτός συνόρων. Αν και προσπαθεί να προσδώσει βάθος και συνέχεια στον συγκεκριμένο τομέα, από το 2019 η... στρατηγική της κυβέρνησης ήταν αδράνεια, ολιγωρία, τεράστιες καθυστερήσεις, χωρίς ξεκάθαρο ενεργειακό σχεδιασμό.
Στο μεταξύ οι προτεραιότητες και οι στόχοι αλλάζουν διαρκώς: το δόγμα της πράσινης μετάβασης αποδυναμώνεται και υποστηρίζεται εκ νέου η ανάπτυξη σχεδίων για ορυκτά καύσιμα, δηλαδή το φυσικό αέριο (εξαιρείται η ελληνική, εμμονική βίαιη απολιγνιτοποίηση) και για αντίστοιχες πανάκριβες υποδομές, και μάλιστα αποκλειστικά με αμερικανικό προσανατολισμό. Άλλωστε η κυβερνητική ευφορία συμπληρώνεται από τις διακηρύξεις περί της υλοποίησης του κάθετου διαδρόμου, που δεν υπάρχει «φυσικά», και σε κάθε περίπτωση η βάση του είναι οι αθρόες εισαγωγές ακριβού, αμερικανικού LNG, για την «ενεργειακή κυριαρχία των ΗΠΑ» του Τραμπ, με δεσμευτικές εμπορικές συμφωνίες και μάλιστα εμπλέκοντας τη δημόσια, ακόμα, ΔΕΠΑ σε νέες περιπέτειες. Η δε μετατόπιση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο στο αμερικανικό LNG ήδη έχει δώσει δείγματα στις αγορές και στους καταναλωτές - και μάλιστα πρόσφατα, όταν η σφοδρή κακοκαιρία στις ΗΠΑ και διάφορες εμπρηστικές τοποθετήσεις Τραμπ ώθησαν σε ράλι τη χρηματιστηριακή τιμή του αερίου στην Ευρώπη (TTF), πιέζοντας προς τα πάνω και το κόστος ρεύματος.
Σβήνοντας τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ
Η κυβέρνηση έσπευσε να προκαταλάβει ακόμη και τη συζήτηση στη Βουλή στην οποία θα βρεθούν προς κύρωση οι συμβάσεις -όπως όλα δείχνουν- εντός του Μαρτίου, με δηλώσεις περί ελληνικής υπόθεσης και διακομματικής στήριξης, χωρίς μικροκομματικές αντιπαραθέσεις κ.τ.λ. Πάντως, η κυβέρνηση Ν.Δ. κοιτάζει έντονα προς ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. φροντίζοντας να συμπεριλάβει στην ιστορία τη συμβολή της διακυβέρνησης Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ και ειδικότερα του Γ. Μανιάτη και τη σχετική νομοθεσία επί των ημερών του και να εξαφανίσει σχεδόν τα πεπραγμένα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις του υπουργού ΠΕΝ Στ. Παπασταύρου, ο οποίος αφού συνεχάρη τον εαυτό του και την κυβέρνησή του μιλώντας προκλητικά για «σκυταλοδρομία θεσμικής συνέπειας», ευχαριστώντας όλους τους «γαλάζιους» προκατόχους του, που δεν έκαναν απολύτως τίποτα, αναγνώρισε αποκλειστικά και μόνο την περίοδο που ξεκίνησαν οι πρώτες προσπάθειες επί διακυβέρνησης Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ και προσπέρασε βιαστικά την περίοδο 2015-2019, σχολιάζοντας μάλιστα δηκτικά «ο ΣΥΡΙΖΑ, ευτυχώς, δεν υπονόμευσε την προσπάθεια»...
Θυμίζουμε ότι το 2019, χρονιά εκλογών, η χώρα μας είχε 12 συμβάσεις και έκτοτε αυτές όχι μόνο δεν προχώρησαν, αλλά κάποιες βρέθηκαν στα αζήτητα, άλλες έχουν οπισθοδρομήσει, ενώ μεγάλες διεθνείς εταιρείες που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον και συμμετείχαν σε επιχειρηματικά σχήματα αποφάσισαν την έξοδό τους από τον ελληνικό χώρο: το 2021 ολοκληρώθηκε σταδιακά η αποχώρηση της ισπανικής Repsol από την ελληνική αγορά, ενώ το 2022 αποχαιρέτησε την Ελλάδα και η γαλλική Total Energies. Συγχρόνως, οι έρευνες στις θαλάσσιες περιοχές της Κρήτης σημειώνουν νέες καθυστερήσεις, καθώς παράταση έως τον Απρίλιο 2026 έλαβε η έτερη αμερικανική Exxon για τις έρευνες δυτικά της Κρήτης, ενώ προς τα πίσω (το 2027) έχει μεταφερθεί και η απόφαση για ερευνητική γεώτρηση στην περιοχή Νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Συρρίκνωση του Δημοσίου, οφέλη για τους επενδυτές
Μάλιστα παρουσιάζεται γενικώς και αορίστως μια επιστροφή εσόδων, εφόσον υπάρξουν θετικά αποτελέσματα και γεωτρήσεις (από το 2032 και μετά), στο 40% υπέρ της ελληνικής οικονομίας, αθροίζοντας... μελλούμενα μισθώματα (royalties) σε περίπτωση παραγωγής, φόρους, bonus υπογραφής συμβάσεων μίσθωσης και παραγωγής, ετήσιες στρεμματικές αποζημιώσεις και έξοδα εκπαίδευσης. Όμως δεν έγινε καμία αναφορά, ακόμα κι αν πρόκειται για φαντασιακά έσοδα, σχετικά με την κατανομή τους υπέρ της κοινωνίας, ενώ η κερδοφορία του αμερικανικού κολοσσού ούτε καν υπολογίζεται.
Θυμίζουμε ότι στη σύμπραξη Chevron-Helleniq Energy (πρώην ΕΛΠΕ), η αμερικανική εταιρεία κατέχει ποσοστό 70% και αναλαμβάνει τον ρόλο του εντολοδόχου (operator), ενώ η ελληνική πλευρά συμμετέχει με 30%. Ωστόσο η συμμετοχή τoύ εγχώριου ομίλου δεν συνεπάγεται οφέλη για την κοινωνία, αφού η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει φροντίσει από το 2023 να αποδυναμώσει τον κρατικό έλεγχο και λόγο στα πρώην ΕΛΠΕ, συρρικνώνοντας το ποσοστό του Δημοσίου στο 31% και εκχωρώντας το management στον ιδιώτη μέτοχο. Άλλωστε, πολλά ερωτηματικά παραμένουν και για τη μείωση της συμμετοχής των ΕΛΠΕ από 25% στο 10% χωρίς αντάλλαγμα στην πλέον «ώριμη» παραχώρηση του οικοπέδου 2 στο Ιόνιο.
Επιπλέον, ούτε μια κουβέντα δεν βγήκε από τα κυβερνητικά χείλη για το περιβάλλον σε σχέση με τις εξορύξεις, ξεγυμνώνοντας εντελώς την υποτιθέμενη στρατηγική, αφού τη στιγμή που ζει τον μύθο των υδρογονανθράκων έχει εξαγγείλει και τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, δύο δραστηριότητες που ενδέχεται να αλληλοσυγκρούονται. Για παράδειγμα, η οριοθέτηση θαλάσσιου πάρκου στο Ιόνιο, όπως όλα δείχνουν, ακυρώνει την εκμετάλλευση κοιτασμάτων στον Πατραϊκό κόλπο (εκτιμάται σε περίπου 200 εκατ. βαρέλια πετρέλαιο), στο Κατάκολο και στο Ιόνιο.
Τα όρια των πάρκων και οι επιτρεπόμενες καθώς και οι απαγορευμένες δραστηριότητες και οι προβλεπόμενες χρήσεις μπορεί να μην είναι συμβατές με τις εξορύξεις και οι προθέσεις για προστασία να πάνε... περίπατο, θέτοντας σε κίνδυνο τη συνοχή των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, τη βιώσιμη ανάπτυξη, ακόμα και τον τουρισμό, ή οδηγώντας σε συγκρούσεις συμφερόντων και κοινωνικές εντάσεις. Απουσιάζουν σαφείς πολιτικές αποφάσεις, χωρίς γκρίζες ζώνες και βολικά «παράθυρα» - που επί Ν.Δ. συνήθως γέρνουν υπέρ επενδυτών.
