Δεν υπάρχει άλλη χώρα στον ανεπτυγμένο κόσμο όπου το κράτος να στέκεται τόσο προκλητικά πρώτο στην ουρά της αντλίας. Στην Ελλάδα πριν γεμίσει το ρεζερβουάρ του ο πολίτης, γεμίζει το ταμείο του Δημοσίου. Η Ελλάδα βρίσκεται στη 2η υψηλότερη θέση στους φόρους κατανάλωσης ως ποσοστό του ΑΕΠ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Όχι γιατί είναι πλούσια χώρα. Αλλά γιατί είναι χώρα που επέλεξε να φορολογεί την ανάγκη αντί για τη δυνατότητα. Το 40% των φορολογικών εσόδων προέρχεται από την κατανάλωση. Από το λίτρο της βενζίνης, το πετρέλαιο θέρμανσης, το σούπερ μάρκετ. Αυτή δεν είναι φορολογική πολιτική. Είναι κοινωνική στρέβλωση.
Στην αντλία το κράτος δεν είναι ρυθμιστής. Είναι ο βασικός μέτοχος. Από τα 1,70-1,75 ευρώ που πληρώνει σήμερα ο οδηγός για ένα λίτρο αμόλυβδης πάνω από το 60% είναι φόροι. Ένας ΕΦΚ ακίνητος, αμετακίνητος, αδιάφορος για το αν πέφτουν οι διεθνείς τιμές. Ένας ΦΠΑ που επιβάλλεται ακόμη και πάνω στον ίδιο τον φόρο. Ένα κράτος που φορολογεί τον φόρο του. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί καμία μείωση της τιμής του πετρελαίου δεν φτάνει ποτέ στον καταναλωτή.
Το ίδιο έργο παίζεται και στη θέρμανση. Σε μια χώρα με βαρύ χειμώνα το πετρέλαιο έχει μετατραπεί σε είδος πολυτελείας. Όχι επειδή κοστίζει το προϊόν, αλλά επειδή το κράτος επιμένει σε υψηλό ΦΠΑ, όταν άλλες ευρωπαϊκές χώρες τον έχουν μειώσει. Σχεδόν ο μισός λογαριασμός είναι φόροι.
Κι όμως, παρά αυτή την πραγματικότητα η κυβέρνηση δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν θα αγγίξει ούτε τον ΦΠΑ ούτε τους ΕΦΚ. Προτιμά να μιλά για «δημοσιονομικά μαξιλάρια» και μελλοντικές ελαφρύνσεις αφήνοντας ανέγγιχτο το πιο άδικο κομμάτι του φορολογικού συστήματος. Γιατί οι έμμεσοι φόροι είναι βολικοί, δεν ξεχωρίζουν φτωχό και πλούσιο, δεν προκαλούν αντιδράσεις οργανωμένων συμφερόντων και τους πληρώνουν όλοι αναγκαστικά.
Από το 2026 προστίθεται και το νέο ευρωπαϊκό σύστημα ρύπων. Σε χώρες με λογική φορολογία απορροφάται. Στην Ελλάδα απλώς στοιβάζεται πάνω σε μια ήδη εξαντλημένη κοινωνία. Γιατί εδώ το καύσιμο δεν κοστίζει ακριβά. Φορολογείται ακριβά.
Η Ελλάδα δεν έχει υψηλούς έμμεσους φόρους επειδή δεν μπορεί να τους μειώσει. Τους έχει επειδή δεν θέλει η κυβέρνηση να τους μειώσει. Όσο το κράτος επιλέγει να εισπράττει εύκολα από την κατανάλωση, τόσο θα αποφεύγει αποφάσεις για μια δικαιότερη φορολογία. Και όσο το κάνει, η καθημερινότητα θα παραμένει ακριβή, όχι λόγω αγοράς, αλλά λόγω πολιτικής επιλογής.
Το μήνυμα είναι σαφές. Η κυβέρνηση φουλάρει το ρεζερβουάρ των δημόσιων ταμείων με το υστέρημα και την ανάγκη των πολλών.
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
