Ένα υφιστάμενο μέτρο ενίσχυσης πρόκειται να «πουλήσει» η κυβέρνηση μετά από τέσσερις μήνες εξαγγελιών περί μείωσης του κόστους ρεύματος για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, καθώς η Κομισιόν δεν αποδέχτηκε την πρότασή της για το εξελληνισμένο «ιταλικό μοντέλο», ενώ επέτρεψε μείωση στο αποτύπωμα της χώρας στο διοξείδιο του άνθρακα, που συνεπάγεται αντίστοιχα μειωμένη αποζημίωση αντιστάθμισης για τις βιομηχανίες-δικαιούχους.
Στις 7 Οκτωβρίου 2025 ο Κ. Μητσοτάκης από το βήμα του ΣΕΒ προανήγγειλε μέτρα μείωσης του υψηλού ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία και μάλιστα «πολύ σύντομα», ενώ είχαν προηγηθεί (από τον Σεπτέμβριο) αλλεπάλληλες συσκέψεις κυβερνητικών στελεχών με εκπροσώπους του ΣΕΒ και της ΕΒΙΚΕΝ (βιομηχανικοί καταναλωτές), χωρίς να βγει λευκός καπνός.
Και ενώ κάθε λίγες εβδομάδες «τα μέτρα έρχονταν», σε αρκετές χώρες και μάλιστα ανταγωνιστικές όπως οι γείτονες Βουλγαρία και η «ακριβή» Ιταλία, καθώς και άλλες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ μηχανισμοί για τη στήριξη της βιομηχανικής παραγωγής, συμβατές με τις επιταγές της Ε.Ε. Έτσι, με τιμή ρεύματος π.χ. στα 50 ευρώ/μεγαβατώρα (Γερμανία) ή στα 62,5 ευρώ/μεγαβατώρα (Ιταλία), η ελληνική βιομηχανία με αντίστοιχο κόστος 100+ ευρώ/μεγαβατώρα τίθεται εκτός ανταγωνισμού και βαθαίνει το υφιστάμενο χάσμα στις αγορές.
Οι βιομηχανικοί καταναλωτές έχουν επισημάνει πολλάκις και το ιδιαίτερο «χαρακτηριστικό» της ακριβής ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: το πολύ υψηλό κόστος της αγοράς εξισορρόπησης που μεταφράζεται σε επιπλέον 20 ευρώ/μεγαβατώρα, κάτι που η κυβέρνηση βολικά παραλείπει όταν συγκρίνει τις εγχώριες τιμές με άλλες αγορές της Ε.Ε. Επιπλέον, από 1/1/2026 ισχύει αύξηση 30% έως 32% στις χρεώσεις χρήσης συστήματος των καταναλωτών, αποτέλεσμα και της διάταξης που προβλέπει κοινωνικοποίηση κατά 50% του κόστους διασύνδεσης μονάδων ΑΠΕ και λοιπών έργων (ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ).
«Πόρτα» στο ιταλικό μοντέλο της Ελλάδας
Πολλή συζήτηση έγινε για την υιοθέτηση μιας παραλλαγής του λεγόμενου «ιταλικού μοντέλου» με βάση μια μάλλον μαξιμαλιστική πρόταση του ΣΕΒ που, όμως, όλα δείχνουν ότι δεν προχωρά.
Η αρχική πρόταση αφορούσε ένα «ενεργειακό δάνειο» 10 TWh/έτος για 3 έτη από τον Διαχειριστή ΑΠΕ (ΔΑΠΕΕΠ) προς τους βιομηχανικούς καταναλωτές που θα επιστρεφόταν σε βάθος 20ετίας, μέσω συμβάσεων διαφοράς (CfDs), με συνολικό κόστος 285 εκατ. ευρώ ετησίως και μάλιστα για κάλυψη έως και 100% της καταναλισκόμενης ενέργειας, με δικαιούχους περίπου 400 εταιρείες και όχι μόνο την εντάσεως ενέργειας βιομηχανία.
Σημειώνεται ότι η Ιταλία δεν κοινοποίησε το αρχικό της σχήμα στην Κομισιόν και η DG Comp ζήτησε αυτεπαγγέλτως (20/09/2024) πληροφορίες, ενώ κατόπιν ανεπίσημων διμερών διαβουλεύσεων έγιναν αλλαγές και τελικά σε επιστολή (τύπου comfort letter) στις 27/06/2025, η Κομισιόν χαιρέτισε το αναθεωρημένο σχήμα θεωρώντας το συμβατό και από 1/1/2026 βρίσκεται σε ισχύ για την ιταλική βιομηχανία.
Στην ελληνική εκδοχή το «ιταλικό μοντέλο» φέρεται πως συνάντησε «τοίχο» στην Κομισιόν η οποία δεν το ενέκρινε, παραπέμποντας στο νέο Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων της συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal State Aid Framework – CISAF) που εγκρίθηκε στις 25 Ιουνίου 2025 (και ισχύει έως το τέλος του 2030), το οποίο παρέχει δυνατότητες προσωρινών ελαφρύνσεων στο κόστος ρεύματος της ενεργοβόρου βιομηχανίας, πάντα στο πλαίσιο της «πράσινης» μετάβασης.
Δεύτερο χαστούκι
Στο μεταξύ, η Κομισιόν στις 23/12/2025 με την τροποποίηση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με ορισμένα μέτρα κρατικών ενισχύσεων στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (ETS) μείωσε το αποτύπωμα της χώρας στο διοξείδιο του άνθρακα κατά περίπου 25% για την περίοδο 2026-2030. Συγκεκριμένα, ο εφαρμοστέος συντελεστής εκπομπών από 0,73 τόνους CO2 ανά μεγαβατώρα μειώθηκε στους 0,58 τόνους, κάτι που πάντως θα εφαρμοστεί σταδιακά έως το 2030.
Βάσει του συγκεκριμένου συντελεστή καθορίζεται και η αποζημίωση για τη βιομηχανία στο πλαίσιο του μέτρου της αντιστάθμισης, που προφανώς θα είναι χαμηλότερη αφού μειώθηκε ο συντελεστής.
Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο της αντιστάθμισης για τη βιομηχανία αφορά τη μερική επιστροφή χρημάτων από το κράτος σε -μόλις 57- επιλέξιμες βιομηχανίες (ενεργοβόρες και εκτεθειμένες στον διεθνή ανταγωνισμό) για το έμμεσο κόστος CO2 που ενσωματώνεται στην τιμή του ρεύματος. Η χρηματοδότηση αυτή προέρχεται από μέρος (ποσοστό 12%-17% με στόχο να ανέλθει έως 25%) των εσόδων των δημοπρασιών δικαιωμάτων ρύπων.
Πώς ξέφυγε αυτή η σημαντική παράμετρος από την κυβέρνηση, είναι απορίας άξιο αφού υποτίθεται ότι εδώ και μήνες ετοιμάζει μέτρα ελάφρυνσης από το υψηλό κόστος ενέργειας της βιομηχανίας, που σημαίνει ότι οφείλει τουλάχιστον να διατηρεί τα κεκτημένα και να κάνει σχεδιασμό. Βιομηχανικοί κύκλοι έχουν μιλήσει ξεκάθαρα για ολιγωρία, καθώς η ελληνική πλευρά έχασε αμαχητί, επιτρέποντας μείωση του συντελεστή, ενώ για τα περισσότερα κράτη-μέλη η Κομισιόν προβλέπει αυξημένο αποτύπωμα (π.χ. στη διασυνδεδεμένη με τη χώρα μας Βουλγαρία συντελεστής 0,91 τόνοι).
Θυμίζουμε ότι ήδη η κυβέρνηση στο πλαίσιο της αντιστάθμισης οφείλει περίπου 150 εκατ. ευρώ από το 2023 και το 2025.
Ξαναζεσταμένο μέτρο
Σύμφωνα με πληροφορίες, το βασικό μέτρο που θα ανακοινώσει η κυβέρνηση για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας θα αφορά εντέλει το κεκτημένο και ισχύον της αντιστάθμισης, με βελτιώσεις ενδεχομένως, με αύξηση του ποσοστού που δίνεται από τα δικαιώματα των ρύπων, αλλά και με διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες για την αύξηση του συντελεστή, δηλαδή διορθώνοντας απώλεια για την οποία είναι η ίδια υπεύθυνη!
Όσο για την εφαρμογή μέτρου στο πλαίσιο του CISAF, είναι σαφές ότι χρειάζονται κρατικοί πόροι ενώ επισημαίνεται μετ' επιτάσεως ότι δεν μπορούν να συνυπάρξουν δύο τύποι ενισχύσεων ταυτόχρονα (π.χ. αντιστάθμιση+άλλο μέτρο) για τον ίδιο σκοπό.
Ωστόσο, ίσως υπάρχει εναλλακτική για τον συνδυασμό δύο εργαλείων κρατικής ενίσχυσης με κοινό στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους, εφόσον μπορεί να κατανεμηθεί σε διαφορετικά τμήματα/ποσοστά της καταναλισκόμενης ενέργειας, όπως φαίνεται από σχήματα που προωθούν άλλες χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε απάντηση της αντιπροέδρου της Κομισιόν T. Ribera σε ερώτηση Ιταλού ευρωβουλευτή για σχήμα ενίσχυσης της γερμανικής βιομηχανίας που συγχρόνως επιτρέπει και την αντιστάθμιση, επισημαίνεται ότι μπορούν να συνδυαστούν η επιδότηση της τιμής ρεύματος μέσω CISAF και η αντιστάθμιση -υπό όρους- και σίγουρα εφόσον το ίδιο επιλέξιμο κόστος δεν λαμβάνει δύο φορές ενισχύσεις.
