Το ζήτημα των τιμών του φυσικού αερίου φαίνεται πως θα απασχολεί για πολύ καιρό ακόμα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους πολίτες να είναι εκτεθειμένοι σε φαινόμενα κερδοσκοπίας. Βασικό στοίχημα της ηγεσίας της Ε.Ε. από το 2022, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ήταν η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου. Με διαδοχικές αποφάσεις η Κομισιόν έθεσε στόχους μείωσης της εξάρτησης του φυσικού αερίου που διοχετευόταν μέσω αγωγών από τη Ρωσία στην Ευρώπη και αντικατάστασής του από το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Τέθηκε ο στόχος της διεύρυνσης της αποθηκευτικής ικανότητας των κρατών-μελών και αναζητήθηκαν διαφορετικές πηγές προμήθειας. Βέβαια, παρά τους διακηρυγμένους στόχους της Κομισιόν, τους τελευταίους μήνες καταγράφεται μεγαλύτερη «προτίμηση» από τους εμπόρους για το ρωσικό αέριο παρά για το LNG. Ο λόγος είναι πολύ απλός, ότι το ρωσικό αέριο είναι πολύ πιο φθηνό. Να σημειωθεί ότι η ζήτηση, με εξαίρεση τους καλοκαιρινούς μήνες, κρατήθηκε σε σταθερά επίπεδα, ενώ η ηλεκτροπαραγωγή με κυρίαρχο καύσιμο το φυσικό αέριο σε μια σειρά από χώρες όπως η δική μας συνεχίζει να προβληματίζει και ο λόγος είναι οι υψηλές τιμές που καταγράφονται στη χονδρική τιμή ρεύματος στην Ελλάδα το τελευταίο τρίμηνο.
Ο ρόλος της Ουκρανίας
Οι ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου έπειτα από ένα πολύ μεγάλο διάστημα φαίνεται πως καταγράφουν μικρή αύξηση εξαιτίας της πτώσης της θερμοκρασίας σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Στο μεταξύ, η Ουκρανία, μετά τη λήξη της συμφωνίας διαμετακόμισης που είχε με τη Ρωσία, συμφώνησε στη διαμετακόμιση φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη. Να σημειωθεί ότι όλο το προηγούμενο διάστημα μία από τις αιτίες αστάθειας των τιμών ήταν οι εξελίξεις σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα. Αναλυτές «βλέπουν» ως ακόμα έναν λόγο για την αύξηση των τιμών στο αέριο την παράταση των εργασιών συντήρησης στις εγκαταστάσεις Skarv και Sleipner που βρίσκονται στη Νορβηγία. Την ίδια ώρα, κλυδωνισμούς φέρνει στην ευρωπαϊκή αγορά η καταστροφή ενεργειακών υποδομών στην Ουκρανία, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι ανάγκες για εισαγωγές ενέργειας.
Κάθετος Διάδρομος και υδρογόνο
Με φόντο αυτές τις εξελίξεις η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά ακόμα τρόπους να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο. Τους τελευταίους μήνες υπάρχουν έντονες διεργασίες σε σχέση με τη δημιουργία του Κάθετου Διαδρόμου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το συγκεκριμένο έργο θα βοηθήσει στη μεταφορά του αερίου από χώρες του Νότου προς τον Βορρά και ανάποδα. Σ’ αυτόν τον σχεδιασμό συμμετέχουν Ελλάδα, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Ρουμανία, και Σλοβακία. Ωστόσο, το market test που θα φανέρωνε το ενδιαφέρον για το έργο δεν ήταν τόσο ενθαρρυντικό, ενώ αναζητούνται τρόποι χρηματοδότησής του. Να σημειωθεί ότι η χώρα μας διαθέτει την εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου στη Ρεβυθούσα, ενώ στην τελική ευθεία είναι ο τερματικός σταθμός LNG Αλεξανδρούπολης. Το συγκεκριμένο έργο, το οποίο θα τεθεί σε εμπορική λειτουργία σε λίγες μέρες, θα διασφαλίσει νέες ποσότητες φυσικού αερίου για την τροφοδοσία της ελληνικής και της περιφερειακής αγοράς της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, συμβάλλοντας στη διαφοροποίηση των πηγών. Επίσης, θα συνεισφέρει στην τροφοδοσία του Κάθετου Διαδρόμου. Με απλά λόγια, στην περιοχή υπάρχουν σχεδιασμοί που υπαγορεύουν πως το φυσικό αέριο θα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο τα επόμενα χρόνια.
Το ζήτημα του Κάθετου Διαδρόμου τέθηκε πριν από λίγες μέρες στο επίκεντρο της συνάντησης της CESEC (Διασύνδεση στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη/Central East South East Connectivity). Η CESEC δημιουργήθηκε το 2015 και αρχικός στόχος της ήταν ο συντονισμός των προσπαθειών για τη διευκόλυνση της ταχείας ολοκλήρωσης διασυνοριακών και διευρωπαϊκών έργων που διαφοροποιούν τις προμήθειες φυσικού αερίου στην περιοχή. Επίσης, στους στόχους συγκαταλέγεται η κοινή προσέγγιση για τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση και την ανάπτυξη Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας καθώς και η προτεραιοποίηση έργων που συνδέονται με τη δημιουργία μιας διασυνδεδεμένης περιφερειακής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Να σημειωθεί ότι στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται και η προώθηση έργων υδρογόνου. Η Γερμανία και η Ισπανία συγκαταλέγονται στις χώρες όπου αναμένεται να δοθούν κρατικές ενισχύσεις για τη δημιουργία υποδομών υδρογόνου. Στην Ελλάδα το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην «ωρίμανση» του αγωγού υδρογόνου Ελλάδας-Βουλγαρίας, με τους διαχειριστές συστημάτων φυσικού αερίου Ελλάδας και Βουλγαρίας (ΔΕΣΦΑ-Bulgartransgaz) να έχουν ξεκινήσει τις σχετικές διαδικασίες. Παράλληλα, φαίνεται πως «ωριμάζει» το σχέδιο του αγωγού South East Europe Hydrogen Corridor, που αφορά τη δημιουργία ενός «διαδρόμου» υδρογόνου που θα συνδέει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία, την Τσεχία και τη Σλοβακία και θα τροφοδοτεί στο τέλος τη γερμανική αγορά.
