Η Ελλάδα στοχεύει να γίνει προμηθευτής φυσικού αερίου σε όλη την Ευρώπη με την υποστήριξη των ΗΠΑ, με τα κέρδη να καταλήγουν σε αμερικανικές εταιρείες φυσικού αερίου, αποκλίνοντας από την έως τώρα πορεία της, όσον αφορά την ενεργειακή μετάβαση, τονίζεται σε νέο άρθρο από τους New York Times.
Στο άρθρο αναφέρεται ότι η συμφωνία LNG εξυπηρετεί κυρίως αμερικανικά οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα, θα αυξήσει την εξάρτηση της χώρας μας από τις ΗΠΑ, αντί να προωθείται η ενεργειακή ανεξαρτησία της, ενώ παράλληλα η κυβέρνηση Μπαίντεν έχει «παγώσει» την έκδοση αδειών για νέα τερματικά εξαγωγής σε ΗΠΑ, καθώς αξιολογεί τις επιπτώσεις του φυσικού αερίου στο κλίμα.
Το αέριο θα αποστέλλεται από ΗΠΑ στην Αλεξανδροπούλη, στον νέο πλωτό τερματικό σταθμό που συνδέεται με υποθαλάσσιο αγωγό με την Ελλάδα. Ο πλωτός τερματικός σταθμός φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη, είναι ένα τεράστιο δεξαμενόπλοιο, το οποίο σήμερα είναι ακίνητο και συγκρατείται στη θέση του όχι μόνο από άγκυρες αλλά και από την σύνδεσή του με έναν υποθαλάσσιο αγωγό που εκτείνεται σε όλη την Ευρώπη.
Τον Απρίλιο, η πρώτη παράδοση του L.N.G. έφτασε από ΗΠΑ και οι διαχειριστές του τερματικού σταθμού ελπίζουν ότι περισσότερο από το ήμισυ της προμήθειας του θα προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπενθυμίζεται ότι η έλλειψη διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις και στους περιβαλλοντικούς όρους της συμφωνίας οδήγησε περιβαλλοντικές οργανώσεις να προσφύγουν στο ΣτΕ κατά του FSRU Αλεξανδρούπολης.
Την ίδια στιγμή εκτιμάται ότι η ζήτηση για L.N.G. στην Ευρώπη θα φτάσει στο αποκορύφωμά της φέτος, σε μεγάλο βαθμό, παρόλο που οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης επενδύουν στο φυσικό αέριο, επειδή παράγουν ταυτόχρονα ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με γρήγορο ρυθμό. Πρόσφατη έκθεση, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science από ερευνητές του University College London και του Διεθνούς Ινστιτούτου για την Αειφόρο Ανάπτυξη (IISD) διαπίστωσε ότι εάν οι κυβερνήσεις υλοποιήσουν τις αλλαγές που έχουν υποσχεθεί για να αποτρέψουν τον κόσμο από την υπέρβαση των κλιματικών στόχων, δεν θα χρειαστούν νέα έργα ορυκτών καυσίμων.
Φυσικό αέριο απειλή για το κλίμα
Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υπερδιπλασιάσει τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, ή L.N.G., στην Ευρώπη, ύψους σχεδόν 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τόσο οι επιδοτήσεις της Ελλάδας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν χρηματοδοτήσει νέους αγωγούς που διασχίζουν τη χώρα και συνδέονται με τον νέο τερματικό σταθμό εισαγωγών που θα στέλνει αέριο σε μια ευρεία περιοχή της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης για τις επόμενες δεκαετίες. Τα επόμενα χρόνια, σχεδόν ενάμιση τρισεκατομμύριο δολάρια θα διατεθούν για την κατασκευή αγωγών και τερματικών σταθμών, σύμφωνα με το Global Energy Monitor. Το 20% αυτών των δαπανών είναι στην Ευρώπη.
Ενώ τα κράτη έχουν συμφώνησει για την αναγκαιότητα μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα το συντομότερο δυνατόν, σχεδόν όλες οι μεγάλες οικονομικές δυνάμεις προωθούν το φυσικό αέριο ως «καύσιμο μετάβασης», καθώς υποστηρίζουν ότι το αέριο καίγεται πιο καθαρά από τον άνθρακα και το πετρέλαιο και είναι πιο αξιόπιστο από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως ο άνεμος ή η ηλιακή ενέργεια, επισημαίνεται στο άρθρο των New York Times.
Το φυσικό αέριο όμως αποτελεί απειλή για το κλίμα με δύο τρόπους. Η καύση του παράγει διοξείδιο του άνθρακα, το κύριο αέριο του θερμοκηπίου που θερμαίνει τον κόσμο. Μεγάλες και άγνωστες ποσότητες του διαρρέουν επίσης άκαυστα στην ατμόσφαιρα με εξαιρετικά ισχυρές αλλά βραχυπρόθεσμες συνέπειες στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Αυτές οι ανησυχίες ώθησαν την κυβέρνηση Μπάιντεν φέτος να παύσει την έκδοση αδειών για νέα τερματικά εξαγωγής, ενώ αξιολογεί τις επιπτώσεις τους στο κλίμα.
Οι αμερικανικές εταιρείες είναι «σθεναρά αφοσιωμένες στη συμμετοχή τους στην περιοχή»
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να είναι ο κύριος εξαγωγέας αερίου στον κόσμο, ασκώντας πίεση στην κυβέρνηση στοχεύουν η Ελλάδα να γίνει νέος κόμβος για τις αμερικανικές εξαγωγές φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Με αυτή τη συμφωνία, η Ελλάδα λαμβάνει δισεκατομμύρια δολάρια για μια βαριά υποδομή φυσικού αερίου, αλλά η μεγαλύτερη ανταμοιβή είναι πολιτική και όχι οικονομική καθώς θα έχει κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και στην στρατηγική της Δύσης να απομονώσει τη Ρωσία, με τι όμως κόστος;
Ο τερματικός σταθμός της Αλεξανδρούπολης είναι «κοντά στην καρδιά μου», δήλωσε ο Geoffrey R. Pyatt, ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ελλάδα και την Ουκρανία, μιλώντας αυτόν τον μήνα στη Νέα Υόρκη σε εκδήλωση για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Μεσογείου. Ο κ. Pyatt είπε στους παρευρισκόμενους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο «ασυναγώνιστος παγκόσμιος πρωταθλητής» των εξαγωγών φυσικού αερίου και τους διαβεβαίωσε ότι οι αμερικανικές εταιρείες είναι «σθεναρά αφοσιωμένες στη συμμετοχή τους στην περιοχή». Ανέφερε επίσης, ότι «είναι πρόθυμος να δει» αμερικανικές εταιρείες ορυκτών καυσίμων να συνεργάζονται με την Ελλάδα και την κοντινή Κύπρο για να εκμεταλλευτούν τα δικά τους υπεράκτια κοιτάσματα φυσικού αερίου.
Αυτός και άλλοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν πιέσει ευρωπαϊκά έθνη να χρησιμοποιήσουν τον νέο τερματικό σταθμό και τους αγωγούς της Ελλάδας, προωθώντας το αμερικανικό L.N.G. ως φυσικό υποκατάστατο του ρωσικού φυσικού αερίου (το οποίο, σε αντίθεση με το ρωσικό πετρέλαιο, δεν έχει απαγορευτεί στην Ε.Ε.).
«Είναι ατυχές να το λέμε, αλλά ο πόλεμος μας έδωσε τη ζήτηση», είπε ο Κωστής Σιφναίος, επικεφαλής της Gastrade, της εταιρείας που διαχειρίζεται το νέο πλωτό τερματικό. «Αν σκεφτώ τα χρήματα που δίνουν οι ΗΠΑ στην Ουκρανία, τη Βουλγαρία, τη Μολδαβία και ούτω καθεξής, με κάποιο τρόπο θα πρέπει να επιστραφούν, όχι; Γι' αυτό βλέπετε τόσο πολύ αμερικανικό L.N.G. να ρέει σε αυτή την περιοχή».
Ο κ. Σιφναίος επισήμανε στον κ. Pyatt και σε άλλους αξιωματούχους «που ασκούν ενεργά πιέσεις σε χώρες όπως η Σερβία, η Βουλγαρία και η Βόρεια Μακεδονία και τις ενθαρρύνουν να κάνουν κρατήσεις» για φυσικό αέριο από τον νέο τερματικό σταθμό, ότι ακόμη και η Ουκρανία είναι πιθανός πελάτης. Η πραγματική αγορά βρίσκεται στα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Βαλκανικές χώρες όπως η Βουλγαρία και η Σερβία βρίσκονται πίσω, από την υπόλοιπη ήπειρο στην μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Για τον νέο πλωτό τερματικό σταθμό στο Αιγαίο, ο κ. Σιφναίος είπε ότι οι κρατήσεις ήταν ισχυρές, χάρη σε μεγάλο βαθμό στις διπλωματικές προσπάθειες. Παρά την επιθυμία των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης να χρησιμοποιήσουν την Ελλάδα για να απομονώσουν οικονομικά τη Ρωσία, τουλάχιστον ένα μέρος του φυσικού αερίου που φτάνει στην Ευρώπη μέσω της Ελλάδας θα εξακολουθεί να είναι ρωσικό. Χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, που έχουν επικρατήσει στο γεωπολιτικό χάσμα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας, λένε ότι θα συνεχίσουν να αγοράζουν ρωσικό φυσικό αέριο ακόμη και μετά το κλείσιμο της διαδρομής του αγωγού μέσω της Ουκρανίας. «Και αν το παραγγείλουν από τη Ρωσία, δεν είναι ότι θα τους αρνηθούμε», είπε ο κ. Σιφναίος.
Εκτροπή από τις δεσμεύσεις για το κλίμα
Οι ενεργειακοί αναλυτές καθώς και οι περιβαλλοντολόγοι έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η διευκόλυνση της πρόσβασής σε φυσικό αέριο μπορεί να αποθαρρύνει τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να αφήσει τις φτωχότερες χώρες ανάμεσά τους πιο επιρρεπείς στις κρίσεις τιμών που γνώρισε η αγορά φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια, τονίζεται στο άρθρο μεταξύ άλλων.
«Τα Βαλκάνια ουσιαστικά παραλείφθηκαν για επενδύσεις από την Ευρώπη τα τελευταία 20 χρόνια», δήλωσε ο Antonio Tricarico, περιφερειακός εμπειρογνώμονας στο ReCommon, έναν οργανισμό που μελετά την πορεία των ορυκτών καυσίμων στην Ευρώπη.
«Αν και μπορεί να φαίνεται ότι τώρα τραβούν την προσοχή, στην πραγματικότητα απλώς παραλείπονται ξανά, αυτή τη φορά αγκιστρώνοντας το φυσικό αέριο αντί να βοηθηθούν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».
Πρόσφατα σε δάσος κοντά στα σύνορα της Ελλάδας με την Αλβανία, εργάτες πυροδότησαν μια σειρά από εκρήξεις, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα το ξέσπασμα πυρκαγιών. Ο δυναμίτης επρόκειτο να βοηθήσει στην εκσκαφή μιας τάφρου για έναν νέο αγωγό. Μόλις μερικές δεκάδες χιλιόμετρα μακριά ένας άλλος αγωγός δημιουργείται ο οποίος θα διασχίζει την Ελλάδα και θα εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα μέχρι την Ιταλία. Σύντομα, θα κατασκευαστεί ακόμη ένας αγωγός που θα συνδέει αυτό το δίκτυο με τη γειτονική Βόρεια Μακεδονία.
Επιδοτήσεις στο όνομα της γεωπολιτικής
Το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης, καθώς και ο οργανισμός εσωτερικής ρύθμισης ενέργειας της ΕΕ, προβέπουν ότι η ζήτηση για L.N.G. στην Ευρώπη θα φτάσει στο αποκορύφωμά της φέτος, σε μεγάλο βαθμό επειδή, παρόλο που οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης επενδύουν στο φυσικό αέριο, παράγουν ταυτόχρονα ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με γρήγορο ρυθμό. Μέχρι το 2030, η Ευρώπη προβλέπεται ότι θα τριπλασιάσει σε L.N.G. την δυναμικότητα εισαγωγής.
Εάν αυτές οι προβλέψεις αποδειχθούν σωστές, τότε η Ευρώπη διοχετεύει επί του παρόντος τη δημόσια χρηματοδότηση προς έργα φυσικού αερίου που γνωρίζει ότι δεν είναι κερδοφόρα, στο όνομα της γεωπολιτικής. Σε κάποιο βαθμό, αυτό είναι ήδη αληθές. Στην απόφαση της ΕΕ να χορηγήσει 180 εκατομμύρια δολάρια προς το κτίριο του ελληνικού πλωτού τερματικού σταθμού φυσικού αερίου, αναφερόταν «το έργο δεν θα ήταν οικονομικά κερδοφόρο χωρίς το μέτρο ενίσχυσης». «Χωρίς δημόσιες επιδοτήσεις, όλα αυτά δύσκολα θα προχωρούσαν», είπε ο κ. Tricarico.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις σημειώνουν ότι το LNG έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης, και δεν έχει γίνει επαρκής αξιολόγηση αυτών των επιπτώσεων, ούτε έχουν εξεταστεί οι πιθανές συνέπειες στην θαλάσσια ζωή και στις τοπικές κοινότητες, ενώ ο κίνδυνος ατυχημάτος είναι πάντα υπαρκτός. Στο άρθρο αναφέρεται οτι παρά την αβέβαιη οικονομική πρόταση για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη και ενάντια στις διαμαρτυρίες ακτιβιστών για το κλίμα, η Ελλάδα έχει προτείνει τουλάχιστον έναν ακόμη πλωτό τερματικό σταθμό φυσικού αερίου, ακριβώς δίπλα στον πρώτο.
«Ένας δεύτερος τερματικός σταθμός θα ήταν απλώς εξωφρενικό», δήλωσε η Θεοδότα Νάντσου, επικεφαλής πολιτικής στο Παγκόσμιο Ταμείο Άγριας Ζωής στην Ελλάδα. Το WWF έχει καταθέσει αγωγή στα ελληνικά δικαστήρια για να αποτρέψει τη διοχέτευση περισσότερων δημοσίων κονδυλίων στις υποδομές φυσικού αερίου.
«Απλώς δεν καταλαβαίνω γιατί συνεχίζουμε να επιδοτούμε τα ορυκτά καύσιμα με χρήματα των φορολογουμένων», είπε, επισημαίνοντας ότι πέρυσι η Ελλάδα, αν και για λίγες μόνο ώρες, λειτούργησε ολόκληρο το ηλεκτρικό της δίκτυο με ανανεώσιμες πηγές.
Το άρθρο τέλος, αναφέρει ότι η ζήτηση της Ελλάδας για φυσικό αέριο έχει μειωθεί τόσο πολύ που ο υπάρχων τερματικός σταθμός εισαγωγών, που καταλαμβάνει ένα μικρό νησί που ονομάζεται Ρεβυθούσα λίγο έξω από την Αθήνα, παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αδρανής, αλλά αυτό εν μέρει οφείλεται στο ότι εξυπηρετεί μόνο την εγχώρια αγορά της Ελλάδας, όχι διασυνοριακές αποστολές, και οι ελληνικές ανάγκες σε ενέργεια ικανοποιούνται όλο και περισσότερο από αιολική και ηλιακή ενέργεια.
Στη Ρεβυθούσα, η ζέστη του καλοκαιριού έκανε μέρος του υγροποιημένου αερίου που ήταν αποθηκευμένο στις τεράστιες δεξαμενές της εγκατάστασης να μετατραπεί ξανά σε αέρια μορφή. Χρειάζεται πολλή ενέργεια για να διατηρηθεί το φυσικό αέριο υγροποιημένο, επομένως οι χειριστές του τερματικού σταθμού επέλεξαν να κάψουν το περίσσιο αέριο με καύση, μια διαδικασία που οι ειδικοί λένε ότι είναι σπάταλη και ρυπογόνος και θα πρέπει να αποφεύγεται αν είναι δυνατόν.
