Σύμφωνα με την ακραία νεοφιλελεύθερη αντίληψη, η οποία σήμερα επικρατεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και δη στην Ευρωζώνη, η τύχη μιας χώρας κρίνεται από δύο μεγέθη, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (έσοδα από το εξωτερικό για αγαθά και υπηρεσίες μείον αντίστοιχες πληρωμές προς το εξωτερικό) και το δημοσιονομικό έλλειμμα (δημόσια έσοδα - έξοδα), όπου, το πρώτο υποδηλώνει την ανταγωνιστικότητα της εν λόγω χώρας και το δεύτερο, πόσο ‘νοικοκυρεμένη' είναι η κυβέρνησή της. Συνεπώς, κατά τη (γερμανική κυρίως) λογική αυτή, μια χώρα με πλεονασματικό ισοζύγιο και χαμηλό (ή καθόλου) δημοσιονομικό έλλειμμα παίρνει άριστα, αντίθετα με μια χώρα η οποία εμφανίζει αρνητικό ισοζύγιο και μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα.
Εύλογα προκύπτει το ερώτημα, με την οικονομία και την ανεργία, επίσης πολύ σημαντικά μεγέθη, τι γίνεται; Πόσο ενδιαφέρουν; Τι προβλέπει η έστω κατεστημένη λογική σήμερα; Η απάντηση είναι, ούτε ασπιρίνη! Μάλλον, οι συνέπειες μιας σφιχτής, περιοριστικής πολιτικής για την αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας και του δημοσιονομικού κουρβανά θεωρούνται ως αναγκαίο κακό! Τουλάχιστον, μέχρι οι άνεργοι και οι ‘ανταγωνιστικοί', πλην φτωχοποιημένοι, εργαζόμενοι να προβάλουν αντίσταση στη συγκεκριμένη πολιτική και να την ανατρέψουν.
Οι πιο πάνω συνειρμικές σκέψεις προέκυψαν από την ανάγνωση των τελευταίων εκτιμήσεων για το 2012 και προβλέψεων για το 2013 και 2014 του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), από τις οποίες προκύπτει η εξής εικόνα για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και το δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ και της Ευρωζώνης [1].
Όπως βλέπουμε, οι ΗΠΑ εμφανίζουν αρνητικό ισοζύγιο και σταθερά μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα, σε αντίθεση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, όπου παρατηρείται πλεονασματικό ισοζύγιο και σχετικά μικρό δημοσιονομικό έλλειμμα. Αν οι ΗΠΑ ήταν μέλος της Ευρωζώνης, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η κα Μέρκελ και ο κ. Σόιμπλε θα είχαν τουλάχιστον εισηγηθεί να υπαχθεί σε κάποιας μορφής Μνημόνιο!
Ευτυχώς όμως για τις ΗΠΑ, δεν είναι μέλος της Ευρωζώνης. Ως εκ τούτου, αν και εξίσου καπιταλιστική -εξάλλου η χρηματοπιστωτική κρίση ξεκίνησε από εκεί-, έχει αποφύγει τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό που διέπει την ασκούμενη οικονομική και κοινωνική πολιτική της Ε.Ε. Έτσι, παρά το γεγονός ότι και στις ΗΠΑ, η κρίση καλά κρατεί, δεν έχει περιπέσει στο τέλμα της οικονομικής ύφεσης της Ευρωζώνης, όπως φαίνεται στο πιο κάτω διάγραμμα.
Η ομολογουμένως περιορισμένης εμβέλειας σύγκριση ορισμένων μακροοικονομικών μεγεθών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωζώνης εγείρει, μεταξύ άλλων, το εξής ερώτημα: Αφού, με την κυρίαρχη οικονομική λογική, η Ευρωζώνη είναι κατά μέσον όρο σε καλύτερη θέση από τις ΗΠΑ, γιατί επιμένει σε μια πολιτική που συρρικνώνει την οικονομία της και απαξιώνει τους εργαζόμενους; Θεωρούμε ότι μέρος της απάντησης έγκειται στο πολύ σοβαρό θέμα της πολιτικής ένωσης της Ευρώπης.
Ειδικότερα, η Ε.Ε. αποτελείται από 27 κράτη - μέλη, τα οποία έχουν πολύ διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης μεταξύ τους [2]. Στον βαθμό που η ασκούμενη πολιτική κυριαρχείται από τα συμφέροντα του κεφαλαίου στις περισσότερο αναπτυγμένες χώρες, το κεφάλαιο στις λοιπές χώρες συμπλέει (ή καθυποτάσσεται), ενώ το τίμημα της πολιτικής αυτής βαρύνει τους εργαζόμενους σε όλες τις χώρες, αλλού περισσότερο κι αλλού λιγότερο.
Οι ΗΠΑ, αντίθετα, αν και εξίσου καπιταλιστική χώρα, με επίσης μεγάλες διαφορές ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων περιοχών της, έχει ήδη διαβεί τον Ρουβίκωνα. Με την έννοια αυτή, οι ομοσπονδιακοί θεσμοί δεν τιμωρούν, αλλά στηρίζουν τις επί μέρους πολιτείες. Ταυτόχρονα, η πολιτική που ασκείται για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν ταυτίζεται με τον "φονταμενταλισμό" των Μέρκελ-Σόιμπλε.
Συμπερασματικά, η Ευρωζώνη και η Ε.Ε. γενικότερα, ως ιδιότυπο πολιτικό μόρφωμα, προσεγγίζει το ζήτημα της πολιτικής ένωσης με όρους επιβολής της βούλησης των ισχυρών επί των αδυνάτων. Με τον τρόπο αυτό αποδυναμώνει την οικονομία και τους λαούς των χωρών - μελών της, καθώς και τις μελλοντικές προοπτικές τους. Πολιτική ένωση όμως δεν μπορεί να υπάρξει, παρά με τη βούληση των ίδιων των λαών. Συνεπώς, η ασκούμενη σήμερα πολιτική της Ε.Ε. θέτει σε αμφιβολία την προοπτική της πολιτικής ένωσης, αν όχι και της ίδιας της Ένωσης.
[1] OECD Economic Outlook, Vol. 2012/2, Summary of projections
[2] Από τον Ιούλιο 2013 η Ε.Ε. θα αριθμεί 28 μέλη μετά την ένταξη της Κροατίας.
