Μόνο ευοίωνες δεν είναι οι προβλέψεις για το ύψος των λογαριασμών ρεύματος το επόμενο διάστημα, καθώς όλα δείχνουν ότι το τέλος των επιδοτήσεων σηματοδοτεί μια «κανονικότητα» με παγίωση αυξήσεων, οι ανατιμήσεις στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις είναι γεγονός και δεν αποκλείεται να προστεθούν κι άλλες, ενώ το φθινόπωρο επανέρχεται και η γνωστή ρήτρα αναπροσαρμογής.
Ηδη ο Ιούλιος έρχεται με αυξήσεις στις τελικές τιμές της κιλοβατώρας, καθώς τα «αμετάβλητα τιμολόγια», προς το παρόν τουλάχιστον, δεν περιλαμβάνουν επιδότηση, οπότε η όποια σταθερότητα στο κόστος αφορά τις εταιρείες και όχι τους καταναλωτές. Οι δε μειωμένες χονδρεμπορικές τιμές του Ιουνίου επίσης δεν φαίνεται να επηρεάζουν τους προμηθευτές, με τη γνωστή «ψαλίδα» σε σχέση με τη λιανική να παραμένει ανοιχτή. Οι επόμενοι τρεις μήνες σε σχέση με το κόστος του ρεύματος εξελίσσονται σε γρίφο καθώς, παρά το ότι οι προσωρινοί μηχανισμοί της κρίσης σε χονδεμπορική και λιανική παραμένουν σε ισχύ έως το τέλος Σεπτεμβρίου, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα διατηρηθούν και οι όποιες επιδοτήσεις. Από τον Οκτώβριο δε, που ως φαίνεται θα καταργηθούν και τα έκτακτα μέτρα, θα αναβιώσει και η ρήτρα αναπροσαρμογής, δηλαδή η πλήρης σύνδεση, ξανά, των τιμών με την αγορά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται (βλέπε ακραία ακρίβεια Ιουλίου 2021-Φεβρουάριου 2022 - προ πολέμου).
Παγίωση αυξήσεων
Ετσι, χωρίς επιδοτήσεις στον ορίζοντα, ακόμα και με τα αμετάβλητα ονομαστικά τιμολόγια που ανακοίνωσε πριν λίγες μέρες ο κυρίαρχος προμηθευτής, η ΔΕΗ, η τελική τιμή για τον Ιούλιο είναι αυξημένη κατά 1,5 λεπτό/ κιλοβατώρα (+10,7%-9,87% ), έναντι του διμήνου Μαΐου-Ιουνίου και διαμορφώνεται από 15,500 έως 16,7 λεπτά/κιλοβατώρα. Θυμίζουμε ότι η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει αναφερθεί σε μια δική της τιμή-στόχο, κοντά στα 16 λεπτά /κιλοβατώρα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι στην ουσία παγιώνεται μια μέση αύξηση κοντά στο 45% σε σχέση με τις τιμές προ κρίσεων (11 λεπτά για το Γ1 της ΔΕΗ). Για να φτάσει σε αυτό το επίπεδο το τιμολόγιο, βέβαια, χρηματοδοτούσε πρόθυμα όλα τα μεγαλύτερα ή μικρότερα «καπέλα» των προμηθευτών στη λιανική από τον περασμένο Αύγουστο. Γι' αυτό άλλωστε τόσο ο απερχόμενος υπουργός ΠΕΝ, από τον Απρίλιο κιόλας, όσο και ο Κ. Μητσοτάκης πρόσφατα έχουν προϊδεάσει για μη αναγκαίες επιδοτήσεις, λόγω σημαντικής πτώσης των τιμών, μιλώντας για ακριβή στήριξη...
Πάντως, η διαφορά μεταξύ χονδρεμπορικής και λιανικής τιμής υπήρξε μεγάλη σε όλη τη διάρκεια ισχύος των έκτακτων μηχανισμών, ανεβάζοντας φυσικά το ύψος των επιδοτήσεων αλλά και την κερδοφορία των προμηθευτών. Ακόμα και τους τελευταίους μήνες που οι τιμές του φυσικού αερίου και της χονδρεμπορικής ρεύματος έχουν αποκλιμακωθεί σημαντικά οι διαφορές παραμένουν σημαντικές:
- Απρίλιος: 120,44 ευρώ/μεγαβατώρα χονδρεμπορική τιμή (εκκαθάρισης αγοράς επόμενης ημέρας) - 165-177 ευρώ/μεγαβατώρα ονομαστική λιανική τιμή (Γ1-ΔΕΗ).
- Μάιος: 105,59 ευρώ/μεγαβατώρα χονδρεμπορική - 159-171 ευρώ/μεγαβατώρα λιανική.
- Ιούνιος: 87,40 ευρώ/μεγαβατώρα χονδρεμπορική (έως 23.6) - 155-167 ευρώ/μεγαβατώρα λιανική.
Θυμίζουμε ενδεικτικά τις ακραίες διαφορές του Σεπτεμβρίου 2022 (416,87 ευρώ/μεγαβατώρα χονδρεμπορική - 788-800 ευρώ/μεγαβατώρα λιανική), του Οκτωβρίου 2022 (232,60 ευρώ/μεγαβατώρα χονδρεμπορική - 595-607 ευρώ/μεγαβατώρα λιανική), του Ιανουαρίου 2023 (191,79 ευρώ/μεγαβατώρα χονδρεμπορική - 489-501 ευρώ/μεγαβατώρα λιανική).
Ρυθμιζόμενες χρεώσεις σε άνοδο
Το βέβαιο είναι ότι το συνολικό κόστος ενέργειας απέχει μακράν από μια σταθερότητα που θα επιτρέψει αποκλιμάκωση τιμών σταδιακά, ενώ η μετάβαση θα χρειαστεί πολλή «κοινωνικοποίηση» σε διάφορα έργα και υποδομές, που διαχειρίζονται κυρίως ιδιώτες. Και όλα αυτά σε ασταθές περιβάλλον τιμών προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, είτε λόγω διεθνών συγκυριών είτε λόγω εγχώριων στρεβλώσεων ή λόγω συνδυασμού και των δύο.
Ηδη οι αυξήσεις που ήρθαν στις χρεώσεις δικτύων μεταφοράς και διανομής (υπέρ ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ), αν και επιχειρήθηκε να περάσουν σιωπηρά, έχουν γίνει αισθητές στους λογαριασμούς, στο σκέλος εκείνο που δεν αφορά την καθαρή χρέωση ενέργειας και είναι μόνιμου χαρακτήρα. Παράλληλα, αν και δεν έχουν τεθεί ακόμα σε ισχύ, έχουν θεσμικά «κατοχυρωθεί» από τη Ν.Δ. και οι αυξήσεις στις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για «την αντιστάθμιση κινδύνου από ενεργειακές κρίσεις», βάρος που επίσης μετακυλίεται στους καταναλωτές, ενώ υποτίθεται ότι οι σχετικές χρεώσεις θα αποκλιμακώνονταν όσο προχωρούσαν οι διασυνδέσεις των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και θα έβγαιναν εκτός οι ακριβές πετρελαϊκές μονάδες. Το ΕΤΜΕΑΡ (πρώην τέλος ΑΠΕ) έχει μείνει μεν σταθερό (σε υψηλά επίπεδα), όμως ακόμα δεν έχει έχει φανεί η επίδραση που θα φέρουν στους λογαριασμούς νέες τεχνολογίες, όπως η αποθήκευση και τα υπεράκτια αιολικά.
Ερχεται και η ρήτρα
Με την κατάργηση των έκτακτων μηχανισμών από τον Οκτώβριο αναμένεται να επανέλθει η πλήρης σύνδεση της λιανικής τιμής με την αγορά, επομένως και η αναβίωση της γνωστής ρήτρας αναπροσαρμογής. Η Ρυθμιστική Αρχή (ΡΑΑΕΥ) πρότεινε ρυθμιστικά μέτρα στην προμήθεια για ομαλότερη μετάβαση, τα οποία οι προμηθευτές βλέπουν ως υπερρύθμιση και περιορισμούς, με αντίκτυπο στον ανταγωνισμό και στους πελάτες τους, ενώ στον αντίποδα ισχυρή προστασία των καταναλωτών ζητούν καταναλωτικές οργανώσεις και φορείς, ώστε να μην επιστρέψουμε στην ασυδοσία του προηγούμενου διαστήματος με την ανεξέλεγκτη εφαρμογή της ρήτρας αναπροσαρμογής.
Οι προμηθευτές εγείρουν ζητήματα τόσο ως προς τον καθορισμό των τιμολογίων και της ρήτρας όσο και ως προς τις υποχρεώσεις ενημέρωσης-προγνωστοποίησης αλλαγών και όρων προς τους καταναλωτές, επικαλούμενοι επιβαρύνσεις σε χρόνο και χρήμα και προβλήματα στον «υγιή ανταγωνισμό». Αντιθέτως, τον κώδωνα του κινδύνου για επανάληψη φαινομένων παραπληροφόρησης, καταχρήσεων και «αιώνιες αυξήσεις» σε βάρος των καταναλωτών κρούουν οργανώσεις και φορείς, ζητώντας όχι απλώς τη θέσπιση ρυθμιστικών μέτρων και κανόνων, αλλά «αυτή τη φορά» τήρηση και εφαρμογή τους από τους προμηθευτές μαζί με άμεσο έλεγχο και επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις παραβάσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ήδη, σε καθεστώς έκτακτων μηχανισμών και επιδοτήσεων, λόγω κρίσης, στην αναφορά της για τη λιανική αγορά του Απριλίου η ΡΑΑΕΥ εφιστά την προσοχή των καταναλωτών σε παραπλανητικές παρουσιάσεις, τεχνάσματα και θολά σημεία των εμπορικών πρακτικών πολλών προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, με αιχμή τη μοναδική ουσιαστικά έκπτωση που υπάρχει πια στα ενεργειακά προϊόντα, την έκπτωση «συνέπειας», ενώ και οι χαμηλότερες χρεώσεις σε ορισμένα προγράμματα απευθύνονται σε λίγους, ως δέλεαρ, για την προσέλκυση νέων πελατών.
