Σε φιάσκο κατέληξε η προσπάθεια της κυβέρνησης να θωρακίσει τα ελληνικά νοικοκυριά για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης και της αύξησης των τιμών. Με αποτέλεσμα τελικά οι πολίτες να προσπαθούν να μειώσουν μάταια τους λογαριασμούς ρεύματος. Όταν σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρονται προγράμματα για την τοποθέτηση αντλιών θερμότητας και την τοποθέτηση συστημάτων εξοικονόμησης ενέργειας, η ελληνική κυβέρνηση απέτυχε να εφαρμόσει εγκαίρως δύο σημαντικά προγράμματα. Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα τοποθέτησης φωτοβολταϊκών στις στέγες και το πρόγραμμα αντικατάστασης ηλιακών θερμοσιφώνων.
Φωτοβολταϊκά στις στέγες των σπιτιών
Αν και το πρόγραμμα έχει εξαγγελθεί πάρα πολλές φορές, τόσο από τον πρωθυπουργό, πριν από περίπου έναν χρόνο, όσο και από τον υπουργό Ενέργειας, τελικά το μόνο που έγινε ήταν η προδημοσίευση του οδηγού, ενώ ξεκίνησαν οι αιτήσεις προς τον ΔΕΔΔΗΕ για να πάρουν οι ενδιαφερόμενοι έγκριση όρων σύνδεσης. Το υπουργείο Ενέργειας όλο αυτό το διάστημα προσπαθούσε να δικαιολογήσει τις καθυστερήσεις και το μόνο που κατάφερε είναι να τις αποδίδει σε ασυνεννοησία με τα συναρμόδια υπουργεία. Σύμφωνα μάλιστα με διαρροές του υπουργείου Ενέργειας, αν και υπάρχουν πολλά ταμεία για να χρηματοδοτήσουν το πρόγραμμα, δεν μπορούσε να βρεθεί λύση αναφορικά με το από πού θα αντληθούν τελικά οι απαιτούμενοι πόροι. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η καθυστέρηση αυτή έγινε στις πλάτες νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων που όλο αυτό το διάστημα περίμεναν την έναρξη του προγράμματος. Παράλληλα, το υπουργείο επιλέγει τελικά την έναρξη του συγκεκριμένου προγράμματος λίγο πριν τις εκλογές, θυσιάζοντας έτσι ένα βασικό εργαλείο εξοικονόμησης ενέργειας στον βωμό των πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την προδημοσίευση του οδηγού, η μέγιστη επιλέξιμη εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών συστημάτων ανά εγκατάσταση στο πλαίσιο του προγράμματος είναι 10,8KW, ενώ η μέγιστη χωρητικότητα των συστημάτων αποθήκευσης για τα νοικοκυριά είναι υποχρεωτικά έως τα 10KW. Για ευάλωτα νοικοκυριά το ποσοστό επιχορήγησης για συστήματα έως 10KW είναι 65% και για συστήματα έως 5KW το ποσοστό επιδότησης είναι 60%. Για τα ατομικά εισοδήματα μικρότερα από 20.000 ευρώ ή για οικογενειακό εισόδημα μικρότερο από 40.000 ευρώ το ποσοστό επιδότησης είναι 35% για συστήματα έως 10KW και 25% για συστήματα έως 5KW, ενώ η μπαταρία και στις δύο κατηγορίες επιδοτείται κατά 100%. Για ατομικά εισοδήματα μεγαλύτερα από 20.000 ευρώ ή για οικογενειακό εισόδημα μεγαλύτερο από 40.000 ευρώ η επιδότηση είναι 30% για συστήματα μέχρι 10KW και 20% για συστήματα μέχρι 5KW. Η επιδότηση της μπαταρίας στις δύο κατηγορίες πέφτει στο 90%. Επιπλέον, «σε περίπτωση κατά την οποία ο αιτών εμπίπτει σε κατηγορία Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ) σε βαθμό τουλάχιστον 67% ή σε μονογονεϊκή οικογένεια ή σε πολύτεκνη οικογένεια, τα ως άνω ποσοστά και τα ανώτατα μέγιστα ποσά επιχορήγησης κάθε κατηγορίας αυξάνονται κατά 10%, ανεξαρτήτως αν εμπίπτει σε μία ή περισσότερες κατηγορίες από αυτές».
Επιδότηση για αντικατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων
Σοβαρές καθυστερήσεις υπάρχουν και στην έναρξη του συγκεκριμένου προγράμματος, για το οποίο από τον περασμένο Οκτώβριο, όταν γνωστοποιήθηκε, υπήρξε τεράστιο ενδιαφέρον από τους πολίτες. Αρκετοί πολίτες μάλιστα έσπευσαν να «παγώσουν» τις παραγγελίες που είχαν κάνει προσδοκώντας ότι θα ενταχθούν στο πρόγραμμα. Το όφελος από την εγκατάσταση ενός ηλιακού θερμοσίφωνα είναι μεγάλο, καθώς, σύμφωνα με εκτιμήσεις, ένα νοικοκυριό μπορεί να εξοικονομήσει ενέργεια από 40%-70%. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο βέβαια, όπως και σε όλα τα υλικά, παρατηρείται και στους ηλιακούς θερμοσίφωνες αύξηση των τιμών. Μάλιστα, σύμφωνα με επαγγελματίες στον συγκεκριμένο κλάδο, δεν αποκλείεται τελικά η πραγματική επιδότηση για τα νοικοκυριά να πέσει στο 40%, από 60% που είναι η προβλεπόμενη επιδότηση στην πρώτη εισοδηματική κατηγορία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κλάδος των ηλιακών θερμοσιφώνων έχει και μια σημαντική ιδιαιτερότητα, καθώς αρκετές ελληνικές εταιρείες δραστηριοποιούνται προσφέροντας περισσότερες από 3.000 θέσεις εργασίας. Μάλιστα, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν την ανάγκη στήριξης του κλάδου στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης και υπογραμμίζουν ότι τα νοικοκυριά θα πρέπει να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη τεχνολογία. Στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ο τριπλασιασμός της δυναμικότητας των ηλιακών εγκαταστάσεων μέχρι το 2030, με τη στρατηγική της Ε.Ε. για την ηλιακή ενέργεια να προβλέπει την ανάγκη να υπάρξουν πολιτικές υποστήριξης του κλάδου.
Καθυστερήσεις και στα άλλα προγράμματα εξοικονόμησης
Την ίδια ώρα, πολύ μεγάλες καθυστερήσεις παρατηρούνται και στα προγράμματα που αφορούν τις επιχειρήσεις αλλά και στο νέο πρόγραμμα που αφορά τις κατοικίες. Σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις, το ζήτημα της εξοικονόμησης ενέργειας αποτελεί πολύ σημαντικό και θα κρίνει τη βιωσιμότητά τους. Άλλωστε, αυτή τη στιγμή παρατηρούνται πολλές αιτήσεις για όρους σύνδεσης στο δίκτυο, που σημαίνει ότι αρκετές επιχειρήσεις δεν περιμένουν πια ούτε τα επιδοτούμενα προγράμματα της Πολιτείας. Από την άλλη, άγνωστο παραμένει αν θα προκηρυχθεί νέο πρόγραμμα για τις κατοικίες.
