Η αξιοποίηση της γεωθερμίας στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο είναι ένα στοίχημα στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο μετά το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης τέθηκε ξανά στο προσκήνιο η ανάγκη οι χώρες της Ε.Ε. να αξιοποιήσουν τα γεωθερμικά πεδία που διαθέτουν στην επικράτειά τους είτε για την κάλυψη των αναγκών σε θέρμανση για τις κατοικίες είτε για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος.
Στην Ελλάδα είναι γνωστές οι μελέτες που έχουν γίνει από το επιστημονικό προσωπικό της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (πρώην ΙΓΜΕ) τις τελευταίες δεκαετίες. Τα γεωθερμικά πεδία της χώρας μας χωρίζονται σε τρία πεδία, στα πεδία με θερμοκρασίες (30-99°C), σε αυτά που διαθέτουν μέτρια προς υψηλή θερμοκρασία (100-300°C) και στα πεδία που έχουν υψηλή θερμοκρασία (>300°C), και εντοπίζονται στα νησιά του ηφαιστειακού τόξου του Αιγαίου, κυρίως στη Μήλο και στη Νίσυρο. Επίσης, πολλά γεωθερμικά πεδία εντοπίζονται στη Βόρεια Ελλάδα, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται κυρίως στην Ανατολική Μακεδονία και στη Θράκη. Ενδιαφέρον υπάρχει και για το Δέλτα του Νέστου. Τη δεκαετία του 1980, μάλιστα, πραγματοποιήθηκαν έρευνες στη Μήλο. Με βάση εκτιμήσεις, το γεωθερμικό πεδίο στην περιοχή προσέγγιζε τα 120 MW. Ωστόσο, αστοχίες κατά τη διάρκεια των ερευνών είχαν ως αποτέλεσμα να προκληθούν σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, που με τη σειρά τους πυροδότησαν τοπικές αντιδράσεις και οι έρευνες εγκαταλείφθηκαν.
Πόσο εφικτή είναι η ηλεκτροπαραγωγή με γεωθερμία
Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια να περάσουν για να επανέλθει στο προσκήνιο το ζήτημα της ηλεκτροπαραγωγής με γεωθερμία. Αυτήν την περίοδο η ΔΕΗ Ανανεώσιμες έχει προχωρήσει στην επιλογή στρατηγικού εταίρου (ΗΛΕΚΤΩΡ) για την αξιοποίηση τεσσάρων γεωθερμικών πεδίων, και συγκεκριμένα της Μήλου, της Κιμώλου, της Λέσβου, των Μεθάνων και της Νισύρου. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στη χρονιά αναμένεται να ξεκινήσουν οι ερευνητικές γεωτρήσεις. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να προχωρήσουν διαγωνισμοί για γεωθερμία που να περιλαμβάνουν τις περιοχές Δέλτα του Έβρου και Δέλτα του Νέστου. Η χρήση της γεωθερμίας, όμως, στη χώρα μας συμπεριλαμβάνει και τον αγροτικό τομέα, όπου τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται αξιόλογες πρωτοβουλίες, κυρίως σε θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις, ωστόσο ένα από τα προβλήματα είναι η έλλειψη τεχνογνωσίας.
Οι προβλέψεις του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα
Ο εθνικός σχεδιασμός μιλά για γεωθερμικά έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 100 MW έως το 2030. Βέβαια, όπως επισημαίνουν αναλυτές, το κρίσιμο είναι να αποσαφηνιστούν με νομοθετικές ρυθμίσεις κενά που εμποδίζουν την αξιοποίηση της γεωθερμίας. Τις δυσκολίες σε σχέση με την ανάπτυξη της γεωθερμίας εντοπίζει και το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ, 2019). Ειδικότερα, αναφέρει: «Μολονότι υπάρχουν περιοχές στην επικράτεια που διαθέτουν σημαντικό γεωθερμικό δυναμικό προς εκμετάλλευση, η ελλιπής ενημέρωση και οι τεχνικές δυσκολίες στην εφαρμογή και ανάπτυξη των σχετικών δικτύων τηλεθέρμανσης θέτουν τις βασικότερες προκλήσεις για την περίπτωση της γεωθερμίας σε διάφορες περιοχές της επικράτειας που διαθέτουν σημαντικό γεωθερμικό δυναμικό προς εκμετάλλευση. Στον τομέα της εκμετάλλευσης πεδίων για ηλεκτροπαραγωγή δεν έχουν υπάρξει εξελίξεις είτε λόγω τεχνικών ελλείψεων και προβληματικών αδειοδοτικών διαδικασιών είτε λόγω αντιδράσεων εκ μέρους των τοπικών κοινωνιών, στερώντας έτσι από το ηλεκτρικό σύστημα μονάδες ηλεκτροπαραγωγής συνεχούς και ευέλικτης παραγωγής». Το ερώτημα πλέον είναι ποιες προβλέψεις θα περιλαμβάνει το αναθεωρημένο κείμενο του ΕΣΕΚ που θα ενσωματώνει τις νέες στρατηγικές για την ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αξιοποιεί τη γεωθερμία
Από κοντά και οι δήμοι, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια έχουν κάνει σημαντικά βήματα στην αξιοποίηση της γεωθερμίας, όπως ο Δήμος Αλεξανδρούπολης, ο οποίος σκοπεύει να παρέχει θερμότητα από το γεωθερμικό πεδίο του Αρίστηνου σε αγρότες για την κάλυψη των αναγκών που έχουν τα θερμοκήπια στην περιοχής. Θα καλύψει, επίσης, τις ανάγκες σε τηλεθέρμανση για δημοτικά κτήρια. Ένας άλλος δήμος που αξιοποιεί τη γεωθερμία είναι των Γρεβενών, όπου τα τελευταία χρόνια οι κινήσεις του στοχεύουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους σε δημοτικά κτήρια. Τέλος, με ενδιαφέρον αναμένεται η ολοκλήρωση των μελετών στον Δήμο Παγγαίου για την αξιοποίηση του γεωθερμικού πεδίου Ακροποτάμου για την κάλυψη των αναγκών σε τηλεθέρμανση. Σε κάθε περίπτωση, σημαντική είναι η συνδρομή της Πολιτείας στη στήριξη τέτοιων πρωτοβουλιών, που στόχο έχουν τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Το ζήτημα της υπερχρέωσης των δήμων λόγω της εκτόξευσης του ενεργειακού κόστους αποτελεί, άλλωστε, ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα.
Η γεωθερμία στην Ευρώπη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά πως το επόμενο διάστημα οι επενδύσεις στη γεωθερμική ενέργεια θα αυξηθούν. Η απόφαση να στηριχθούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά της ενεργειακής μετάβασης αποτελεί μια ευκαιρία προς αυτήν την κατεύθυνση. Αρκετές χώρες στρέφονται και στον κλάδο της γεωθερμίας, όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ουγγαρία. Μπορεί το υψηλό κόστος των επενδύσεων να αποτελούσε απαγορευτικό παράγοντα για την ανάπτυξη της γεωθερμίας, όμως η δυναμική είσοδος επιχειρήσεων με εμπειρία στον κλάδο των εξορύξεων αλλάζει τα δεδομένα.
