Στην υπονόμευση ενός κρίσιμου έργου υποδομής, εν τη γενέσει του, εστίασε η κυβέρνηση της Ν.Δ., εγκαινιάζοντας καθυστερημένα και με συνοπτικές διαδικασίες μεταξύ των άλλων πρωθυπουργικών επισκέψεων τη νέα αλλά και τελευταία λιγνιτική μονάδα της ΔΕΗ, τη γνωστή Πτολεμαΐδα 5.
Από το 2019, η υπό κατασκευή τότε μονάδα της Δυτικής Μακεδονίας αντιμετωπίστηκε ως ένα ενοχλητικό εμπόδιο στα σχέδια της κυβέρνησης Ν.Δ. για αεριοποίηση παντού υπέρ συναφών επιχειρηματικών συμφερόντων, μετά και τις αιφνίδιες ανακοινώσεις το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς του πρωθυπουργού για τη βίαιη και εσπευσμένη απολιγνιτοποίηση, που από το 2028 πήγε στο 2025, για να επιστρέψει εσχάτως πιο «ανοιχτή», λόγω των αδιεξόδων που ανέδειξε η ενεργειακή κρίση.
Η πολιτική επιλογή ήταν/είναι περισσότερη εξάρτηση από το επίσης ορυκτό, αλλά εισαγόμενο και ακριβό φυσικό αέριο, έναντι μιας προσωρινής εξισορρόπησης μέσω του εγχωρίως παραγόμενου καυσίμου, ώστε να εκλείψει σταδιακά και πιο ομαλά με παράλληλη αντικατάστασή του από ΑΠΕ.
Με το γνωστό πράσινο ένδυμα, πρωθυπουργός και υπουργός ΠΕΝ αναφέρθηκαν μεν στην αδιαμφισβήτητη υπεροχή (περιβαλλοντική και οικονομική) της νέας υπερσύγχρονης μονάδας έναντι των παλαιότερων, όμως έσπευσαν να διευκρινίσουν ότι η πορεία στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης δεν αλλάζει, εμμένοντας, παρά την παταγώδη αποτυχία, στα προηγούμενα σχέδιά τους, απαξιώνοντας το έργο πριν καλά-καλά ξεκινήσει και επίσημα να λειτουργεί.
Αλλωστε προκάλεσαν αίσθηση στις τοπικές κοινωνίες της Δυτικής Μακεδονίας οι ατάκες περί του «γκρίζου λιγνίτη» που πρέπει να φύγει, σε αντίθεση με το πιο πράσινο φυσικό αέριο, αλλά και οι αναφορές αρκετών μέσων στα «φουγάρα», τη στιγμή που σε τέτοιου τύπου σύγχρονες μονάδες (με αποθείωση κ.λπ.) δεν υπάρχουν πια, αλλά συγχέονται από τους... ειδήμονες με τους πύργους ψύξεως.
Μπρος-πίσω
Ακόμα και σήμερα είναι θολό το τι θέλει να κάνει η κυβέρνηση της Ν.Δ. με μια μονάδα που έπρεπε να βρίσκεται σε λειτουργία από πέρσι, γλυτώνοντας την κοινωνία από πολλά επιπλέον κόστη, με τις παλινωδίες να είναι διαρκείς και σκανδαλώδεις.
Θυμίζουμε ότι η διοίκηση της ΔΕΗ την άνοιξη του 2021, σε έναν πρωτοφανή ισοπεδωτικό οίστρο, είχε ανακοινώσει ότι η Πτολεμαΐδα 5 θα λειτουργούσε ως λιγνιτική έως το 2024, ώστε κατόπιν να μετατραπεί σε φυσικού αερίου, με κόστος επιπλέον περί τα 300 εκατ. ευρώ (πέρα από τα ήδη περισσότερα από 1,4 δισ. ευρώ που έχει κοστίσει ως έχει) σε βάρος των καταναλωτών και με μειωμένη κατά το ήμισυ απόδοση, φέρνοντας την πλήρη απολιγνιτοποίηση 3 χρόνια πιο πίσω.
Στη συνέχεια, ο πρωθυπουργός εξήγγειλε ότι η Πτολεμαΐδα 5 θα λειτουργήσει ως έχει μέχρι το 2028 και «αν χρειάζεται», θα παραμείνουν σε λειτουργία κάποιες από τις πιο σύγχρονες παλιές μονάδες της ΔΕΗ, όπως Μελίτη, Άγιος Δημήτριος 5, που κατόπιν πήραν παράταση.
Ακολούθησαν σενάρια για μετατροπή της μονάδας μετά το 2028 σε φυσικού αερίου, και τώρα εμφανίστηκε η παραμονή της μονάδας ως στρατηγική εφεδρεία για να «σώσει τη μέρα» και τη ΔΕΗ.
Να φύγει ο χειμώνας, να έρθει καύσιμο
Πλέον, η έναρξη της εμπορικής λειτουργίας (σ.σ.: βρίσκεται σε δοκιμαστική λειτουργία σήμερα) της Πτολεμαΐδας 5 τοποθετείται πιθανότατα εντός του Απριλίου. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε λειτουργία της από πέρσι, ενώ οι παρατάσεις ήταν συνεχείς, λόγω κυρίως της έλλειψης καυσίμου, αφού έμειναν στην τύχη τους λιγνιτωρυχεία και αυλές με λογική εσπευσμένης απολιγνιτοποίησης.
Προφανώς τον Απρίλιο θα έχει τελειώσει η χειμερινή περίοδος και οι αυξημένες ανάγκες για τις τηλεθερμάνσεις της περιοχής, οπότε θα μπορεί να εξοικονομηθεί καύσιμο για τη λειτουργία της μονάδας, ενώ θα έρθουν πιο κοντά και οι εκλογές...
Η δε αύξηση της λιγνιτικής παραγωγής συνεχώς αλλάζει. Εδώ και μήνες γίνεται λόγος για διπλασιασμό και σήμερα πάλι αναφέρεται νέα ημερομηνία, για να πάμε από τις 5 τεραβατώρες στις 10 τεραβατώρες.
Η νέα μονάδα χρειάζεται περί τους 18.000-20.000 τόνους λιγνίτη ημερησίως, ανάλογα με την ποιότητά του, που αντιστοιχούν σε περίπου 6 εκατ. τόνους ετησίως. Όμως δεν είναι μόνο η Πτολεμαΐδα 5 που πρέπει να καλυφθεί, καθώς σε λειτουργία παραμένουν τρεις μονάδες του Αγίου Δημητρίου, όπως και η Μελίτη στη Φλώρινα.
Σήμερα υπολογίζεται ότι υπάρχουν γύρω στους 2,5 εκατ. τόνους στις «αυλές», που περίπου αντιστοιχούν σε 50 ημέρες και εν μέρει μπορούν να καλύψουν κάποιες ανάγκες.
Κλειδί το προσωπικό
Σημαντικό, ωστόσο, θέμα παραμένει η έλλειψη του προσωπικού που απαιτείται για τη λειτουργία της Πτολεμαΐδας 5, καθώς δεν έχει γίνει καμία μόνιμη πρόσληψη από τη ΔΕΗ, αλλά καλύπτονται ανάγκες κατά βάση από προσωπικό με οκτάμηνες συμβάσεις, κινήσεις που έπρεπε να έχουν ήδη γίνει ώστε να είναι όλα έτοιμα για να λειτουργήσει η μονάδα.
Γνώστες του θέματος αναφέρουν ότι η ΔΕΗ έχει «ξεμείνει» από το αναγκαίο ειδικό προσωπικό, καθώς μάλλον «πόνταρε» στο κλείσιμο των μονάδων 3 και 4 του Αγίου Δημητρίου, ώστε να γίνουν οι σχετικές μετακινήσεις εργαζομένων. Ωστόσο, μετά την παράταση έως το 2025 των ωρών λειτουργίας των δύο μονάδων κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό να γίνει. Υπάρχει περίπτωση τελικά να παραδοθεί η μονάδα και να αναγκαστεί να δουλέψει με μισθωμένο από τη ΔΕΗ προσωπικό για πολλούς μήνες.
Το δε υπάρχον προσωπικό της ΔΕΗ, εκτός από ελλιπές, είναι και ανεκπαίδευτο χωρίς τις κατάλληλες και πιο εξειδικευμένες γνώσεις που απαιτούνται, καλύπτοντας ίσως ένα μικρό μέρος των αναγκών. Εκτιμάται ότι αν είχαν προσληφθεί τουλάχιστον 300 άτομα όταν ξεκίνησε η υπαναχώρηση έναντι της βίαιης απολιγνιτοποίησης ενισχύοντας τα ορυχεία, σήμερα θα ήταν έτοιμοι οι εργαζόμενοι, εκπαιδευμένοι και «μάχιμοι».
