Η πρόσφατη βίαιη είσοδος δικαστικού επιμελητή με συνοδεία αστυνομικών στην κατοικία της δημοσιογράφου Ι. Κολοβού αποκαλύπτει το δράμα χιλιάδων νοικοκυριών με την επερχόμενη το 2023 καταιγίδα των πλειστηριασμών. Η θέα της «σπασμένης πόρτας» και το ατομικό τραυματικό βίωμα κινδυνεύει να μετατραπεί σε συλλογικό. Η χρεοκοπία της χώρας το 2010, τα Μνημόνια, η πανδημία, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η επικράτηση της άποψης ότι οι ελεύθερες αγορές αυτορρυθμίζονται με την ταυτόχρονη διάλυση του προνοιακού κράτους έχουν ως αποτέλεσμα τη σύνθλιψη των πλέον ευάλωτων και αδύναμων. Μια αντίστοιχη ιστορία εξελίχθηκε τις προηγούμενες ημέρες στην πόλη μας και ειδοποιήθηκε σχετικά η Ν.Ε. Πειραιά. Αφορούσε μια προσφυγική κατοικία 30 τ.μ. του 1924 όπου έμενε μία μονογονεϊκή οικογένεια. Η αρχική οφειλή των 18.000 ευρώ προερχόταν από κάρτες. Η οφειλή μετατράπηκε σε δήθεν στεγαστικό δάνειο με εμπράγματη ασφάλεια και έφτασε στις 32.000 ευρώ. Ο πλειστηριασμός της 21-12-2022, κατ’ εντολή ιρλανδέζικου fund, είχε τιμή εκκίνησης 17.800 ευρώ. Συστάθηκε επιτροπή που όρισε δικηγόρο και εντέλει το δικαστήριο του Πειραιά ακύρωσε τον επαναληπτικό πλειστηριασμό της 21.12.2022, για τυπικούς όμως λόγους.
Διαπιστώσεις
Ολοι αναμένουν την απόφαση του Αρείου Πάγου σε Ολομέλεια που δικάζει στις 26.1.2023 προκειμένου να πάψει η διχογνωμία στη νομολογία των δικαστηρίων για την ενεργητική ή μη νομιμοποίηση των αλλοδαπών εταιρειών διαχείρισης. Η Ν.Ε. Πειραιά οργάνωσε ανοιχτή συζήτηση από την οποία προέκυψαν ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις και εμπειρίες, αλλά κυρίως προτάσεις για το μέλλον. Η επιτροπή διαπίστωσε ότι καταγράφονται 1.500 έως 2.000 πλειστηριασμοί ανά εβδομάδα, ενώ τελευταία εμφανίζονται εκτός του Δημοσίου και οι εταιρείες διαχείρισης να κατάσχουν χρήματα από τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ η επιθετικότητά τους εξαντλούνταν στα ακίνητα. Επίσης, το 40% του συνόλου των πλειστηριασμών αφορά οφειλές της τάξης 40.000-50.000 ευρώ, ενώ οι αξίες των ακινήτων των ευάλωτων νοικοκυριών φτάνουν έως 70.000-80.000 ευρώ.
Από την πρόσφατη αύξηση των επιτοκίων των δανείων έχουν κυρίως πληγεί οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις με προσαύξηση της μηνιαίας δόσης ενός εκάστου κατά ποσοστό 11%. Άρα οι ρυθμισθείσες με τις τράπεζες δόσεις επιβαρύνονται και δεν καλύπτονται λόγω μείωσης του τζίρου, με συνέπεια να κοκκινίσουν κι άλλα δάνεια. Οι «μεγαλόψυχοι» τραπεζίτες πρότειναν να κουρευτεί το 50% της προσαύξησης. Μετά την αύξηση των αντικειμενικών αξιών και ιδιαίτερα στις λαϊκές συνοικίες (αύξηση 40%-50%) πολλά ευάλωτα νοικοκυριά εκφεύγουν της προστασίας του σημερινού πλαισίου. Την ίδια ώρα, 70.000 δανειολήπτες με δάνεια με ρήτρα σε ελβετικό φράγκο, που παλιότερα είχε ευνοϊκό για τον δανεισμό επιτόκιο, καταλήγουν να έχουν εξοφλήσει κεφάλαιο και τόκους και να χρωστάνε πολλές χιλιάδες ευρώ για τη ρήτρα. Με τον Πτωχευτικό Νόμο (4738/2020) της Ν.Δ., εκτός από τις επιχειρήσεις και τους εμπόρους, πτωχεύει και ο κάθε πολίτης, ενώ καταργήθηκε (Ν. 4745/2020) η υποβολή νέων αιτήσεων ρύθμισης με τον Νόμο Κατσέλη.
Με τους παραπάνω νόμους του 2020 υπήχθησαν οι δανειολήπτες υποχρεωτικά σε πλατφόρμες με αυστηρά απρόσωπα κριτήρια και έχασαν την δυνατότητα της δικαστικής προστασίας. Οι ρυθμίσεις όπου οι δανειολήπτες θα πληρώνουν ενοίκιο στο σπίτι τους δεν έχουν εφαρμοστεί.
Τα funds αγοράζουν κόκκινα δάνεια στην αξία του 10%, αλλά ζητούν από τον δανειολήπτη το 100% της οφειλής κερδοσκοπώντας λόγω έλλειψης «πλαφόν» (βλ. περίπτωση Πάτση). Στις μετοχικές συνθέσεις των funds μετέχουν πρώην τραπεζικά στελέχη τα οποία φρόντισαν οι κυβερνήσεις Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ να τους απαλλάξουν από τις ποινικές ευθύνες τους για τον «υπερδανεισμό» και την επιμονή τους για πώληση των καταναλωτικών δανείων και των καρτών.
Οι προτάσεις μας
1. Οι δικηγορικοί σύλλογοι να παρέμβουν στη δίκη της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου στις 26.1.2023 που θα κρίνει νομικά θέματα υπέρ ή κατά των ευάλωτων νοικοκυριών.
2. Σύσταση παρατηρητηρίου για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
3. Οι Ν.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. να ορίσουν επιτροπές αλληλεγγύης με δικηγόρους και λογιστές, με ένα μικρό ταμείο για τα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά.
4. Να προταθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ένας συνδυασμός του Νόμου Κατσέλη (Ν. 3869/2010) και του 4605/2019 με διευρύνσεις των κριτηρίων και δικαστική συνδρομή.
5. Κατάργηση των πτωχευτικών νόμων της Ν.Δ.
6. Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. να συμπεριλάβει τα παραπάνω στηριζόμενη σε τρεις πυλώνες:
α) έναν για τις επιχειρήσεις,
β) έναν για τα φυσικά πρόσωπα και τα νοικοκυριά,
γ) έναν για τις οφειλές στο ευρύτερο Δημόσιο.
Ειδικότερα για τις οφειλές στο Δημόσιο να προταθεί:
α) Διαγραφή μέρους βασικής οφειλής και προσαυξήσεων για συγκεκριμένες κατηγορίες χρεών με κριτήριο το ποσοστό απώλειας εισοδήματος και μείωσης του τζίρου κατά την περίοδο της υγειονομικής και ενεργειακής κρίσης ή λόγων υγείας.
β) Αποπληρωμή της υπόλοιπης οφειλής έως 120 δόσεις με χαμηλό ή μηδενικό επιτόκιο βάσει κριτηρίων και διάρκειας της ρύθμισης.
γ) Κατάργηση ή μείωση του προστίμου 100% των οφειλών προς τους δήμους.
7. Να συσταθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή για την προστασία της πρώτης κατοικίας, τους ευάλωτους οφειλέτες και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ο Ιωάννης Καρδαράς είναι δικηγόρος στον Άρειο Πάγο, μέλος της Ν.Ε. Πειραιά του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
