Ένα επιπλέον πλήγμα αναμένεται να δεχτεί η ρωσική οικονομία, εξαιτίας του αποκλεισμού κάποιων τραπεζών της από το σύστημα SWIFT.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε την απόφαση να αποκλείσει βασικές ρωσικές τράπεζες από το σύστημα SWIFT, ήτοι το κυρίαρχο σύστημα ανταλλαγής χρηματοοικονομικών μηνυμάτων παγκοσμίως.
Σε αυτές συμπεριλαμβάνεται η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας, VTB, αλλά εξαιρούνται η Sberbank (με διαφορά η μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας) και η Gazprom Bank, ούτως ώστε να μη διαταραχθούν οι συναλλαγές που αφορούν την αγορά ρωσικού αερίου.
Πλην της VTB, οι υπόλοιπες τράπεζες που περιλαμβάνονται στη λίστα είναι η Rossiya, η Otkritie, η Novikom, η Sovcom, η VEB και η Promsvyazbank. H Rossiya, η Otkritie και η Promsvyazbank είχαν ήδη αποκλειστεί από τις ευρωπαϊκές χρηματαγορές με τις αποφάσεις της περασμένης εβδομάδας.
Ουσιαστικά, στις τράπεζες δεν περιλαμβάνονται η πρώτη και η τρίτη μεγαλύτερη της Ρωσίας, αφού αυτές είναι απαραίτητες στα ευρωπαϊκά κράτη που προμηθεύονται φυσικό αέριο από τη Ρωσία. Αν, τώρα, η Μόσχα κλείσει τη στρόφιγγα του αερίου, τότε η λίστα θα διευρυνθεί.
Ποια προβλήματα προκαλούνται
Το μέτρο αυτό θα εμποδίσει τις τράπεζες αυτές να διεξάγουν τις οικονομικές τους συναλλαγές παγκοσμίως με γρήγορο και αποτελεσματικό τρόπο.
Τι θα σημάνει αυτό πρακτικά; Ότι οι τράπεζες μπορούν να κάνουν συναλλαγές αλλά σαν να μην υπήρχε το Internet, αφού όλα τα στάδια της διαδικασίας δεν θα γίνονται αυτόματα.
Ουσιαστικά, όπως προκύπτει, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο συναλλαγές θα γίνονται. Ωστόσο, ο αποκλεισμός συγκεκριμένων ρωσικών τραπεζών που και εισπράττουν αλλά και πληρώνουν από το SWIFT και η διεκπεραίωση συναλλαγών με πιο παραδοσιακούς τρόπους (fax, telex, e-mail κ.λπ.) θα γίνονται, αλλά θα απαιτούν περισσότερο χρόνο και είναι πιο κοστοβόρες, ενώ τίθεται και ζήτημα εμπιστοσύνης / ασφάλειας, καθώς δεν είναι κωδικοποιημένες, όπως συμβαίνει με τις συναλλαγές μέσω SWIFT, οι οποίες είναι ουσιαστικά αυτοματοποιημένες και διεκπεραιώνονται σε λίγα λεπτά από τη μια άκρη του πλανήτη στην άλλη.
Το μέτρο θα τεθεί σε ισχύ εντός οκτώ ημερών. Αυτό θα δώσει στη SWIFT και σε άλλους φορείς μια σύντομη μεταβατική περίοδο για την εφαρμογή του μέτρου, μετριάζοντας έτσι τυχόν αρνητικές επιπτώσεις για τις επιχειρήσεις και τις χρηματοπιστωτικές αγορές της Ε.Ε. Ανάλογα με τη συμπεριφορά της Ρωσίας, η Επιτροπή είναι έτοιμη να προσθέσει και άλλες ρωσικές τράπεζες σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Επιπλέον, η Ε.Ε. έχει απαγορεύσει τις επενδύσεις σε έργα που συγχρηματοδοτούνται από το ρωσικό Ταμείο Άμεσων Επενδύσεων. Η παροχή τραπεζογραμματίων σε ευρώ στη Ρωσία έχει επίσης απαγορευτεί.
Πώς θα επηρεάσει Ρωσία και Ευρώπη
Αναφορικά με τις επιπτώσεις προς τη Ρωσία, οι ρωσικές εταιρείες θα χάσουν την πρόσβαση στις ομαλές και άμεσες συναλλαγές που παρέχει το SWIFT. Οι πληρωμές για τα πολύτιμα ενεργειακά και γεωργικά προϊόντα της θα διαταραχθούν σοβαρά. Οι τράπεζες πιθανότατα θα πρέπει να συναλλάσσονται απευθείας μεταξύ τους, προσθέτοντας καθυστερήσεις και επιπλέον κόστος, και αυτό θα εμπόδιζε την ικανότητα της Ρωσίας να ανακτά τα διεθνή κέρδη από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου της.
Βραχυπρόθεσμα, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν υπάρχει ώριμη και διαδεδομένη εναλλακτική λύση στο SWIFT για τη Ρωσία. Το ρωσικό σύστημα SPFS χρησιμοποιείται από συγκριτικά λίγες ξένες τράπεζες και το ίδιο ισχύει για το κινεζικό σύστημα CIPS.
Πάντως, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως θα υπάρξουν επιπτώσεις και στην Ευρώπη. Βραχυπρόθεσμα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας και θα είχε σίγουρα αντίκτυπο στον πληθωρισμό, ενώ θα μπορούσε να αντικατοπτρίζεται σε χαμηλότερη βιομηχανική παραγωγή, λιγότερες επενδύσεις και μεγαλύτερη ανεργία.
Η δημιουργία
Το SWIFT είναι σύστημα ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ των τραπεζών παγκοσμίως. Είναι η παγκόσμια οικονομική αρτηρία που επιτρέπει την ομαλή και ταχεία μεταφορά χρημάτων εκτός συνόρων.
Πρόκειται για ένα διατραπεζικό σύστημα μέσω του οποίου τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα καταγράφουν, ενημερώνουν και διεκπεραιώνουν διασυνοριακές χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
Ιδρύθηκε το 1973, έχει την έδρα του στο Βέλγιο και συνδέει 11.000 τράπεζες και ιδρύματα σε περισσότερες από 200 χώρες.
Το SWIFT στέλνει περισσότερα από 40 εκατομμύρια μηνύματα την ημέρα, καθώς τρισεκατομμύρια δολάρια αλλάζουν χέρια μεταξύ εταιρειών και κυβερνήσεων.
Περισσότερο από το 1% αυτών των μηνυμάτων εκτιμάται ότι αφορούν πληρωμές από τη Ρωσία.
Το SWIFT δημιουργήθηκε από αμερικανικές και ευρωπαϊκές τράπεζες, οι οποίες δεν ήθελαν ένα μόνο ίδρυμα να αναπτύξει το δικό του σύστημα και να έχει μονοπώλιο, και ανήκει από κοινού σε περισσότερες από 2.000 τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Την εποπτεία του την έχει η Εθνική Τράπεζα του Βελγίου σε συνεργασία με τις μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο.
