Έξι μήνες τουλάχιστον χρειάστηκαν για να γίνει σαφές όχι μόνο ότι η ενεργειακή κρίση δεν είναι ούτε προσωρινή και ούτε εντελώς... εισαγόμενη, αλλά και ότι οι παίκτες των αγορών με “ουρανοκατέβατα” κέρδη και δυσανάλογες ενισχύσεις σε βάρος όλων των καταναλωτών, ιδίως σε προβληματικά συστήματα ανταγωνισμού, πρέπει να συμμορφωθούν.
Μέχρι σήμερα η κυβέρνηση της Ν.Δ. έχει επιλέξει να αγνοεί καταγγελίες παραγωγικών φορέων και πολιτικών δυνάμεων... Όμως και τώρα, που, έστω και όψιμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει και μάλιστα προτείνει ως συμβατές ορισμένες παρεμβάσεις στις αγορές για τον πραγματικό μετριασμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης για όλους τους καταναλωτές, η κυβέρνηση περί άλλα τυρβάζει, μην μπορώντας, πάντως, να κρύψει την απροθυμία της.
Ήδη, με βάση το προσχέδιο ανακοίνωσης, που διέρρευσε πριν μερικές μέρες (Euractiv) και πρόκειται επίσημα να δημοσιοποιηθεί στις 2 Μαρτίου, η Κομισιόν σε νέα εργαλειοθήκη, μεταξύ άλλων, έχει συμπεριλάβει για πρώτη φορά τρεις επιπλέον δυνατές δράσεις:
-μέτρα για την επιστροφή στους καταναλωτές των υπερ-εσόδων των ηλεκτροπαραγωγών,
-ρυθμιζόμενες λιανικές τιμές,
-αναθεώρηση παρωχημένων (σ.σ και υψηλού κόστους) σχημάτων στήριξης των ΑΠΕ.
Επιστροφή ουρανοκατέβατων κερδών
Στις χονδρικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο καθορίζουν την τιμή αγοράς, οπότε είναι οι πιο ακριβές μονάδες που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί ότι η προσφορά ανταποκρίνεται στη ζήτηση. Όμως, το υψηλό κόστος του φυσικού αερίου ως εισροή για σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με αέριο σημαίνει υψηλές χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρισμού, που μεταφράζονται σε υψηλά (απροσδόκητα / “ουρανοκατέβατα”) κέρδη για όλους τους συμμετέχοντες, ανεξάρτητα από το πραγματικό κόστος παραγωγής τους.
Δεδομένου ότι οι παραγωγοί χαμηλών εκπομπών άνθρακα έχουν χαμηλό λειτουργικό κόστος (π.χ. ΑΠΕ, πυρηνικά κ.ά.), τα κέρδη που πραγματοποιούν στην άμεση αγορά, spot, έχουν αυξηθεί μετά την άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου.
Κατά την Κομισιόν, για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης στην τρέχουσα κρίση, τα κράτη - μέλη θα μπορούσαν να δεσμεύσουν ένα μέρος αυτού του πρόσθετου, πάνω από το οριακό κόστος, εσόδου / κέρδους λαμβάνοντας συγκεκριμένα φορολογικά μέτρα. Η αναδιανομή των εσόδων στους τελικούς καταναλωτές μπορεί να εμποδίσει, μερικώς, τη μεταφορά των υψηλών τιμών αερίου στους λογαριασμούς λιανικής, ενώ παράλληλα διατηρεί τις αναγκαίες, αποτελεσματικές οριακές τιμές στη χονδρεμπορική.
Βέβαια, μιλά για προσεκτικό σχεδιασμό του μέτρου, ώστε να αποφευχθούν περιττές στρεβλώσεις της αγοράς, σημειώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι:
- η διάρκειά του πρέπει να είναι περιορισμένη και στενά συνδεδεμένη με την σε εξέλιξη κρίση,
- δεν πρέπει να επηρεαστεί η διαμόρφωση των τιμών χονδρικής που βασίζεται σε οριακά κόστη διατηρώντας τα σήματα τιμών για βραχυπρόθεσμες επιχειρησιακές αποφάσεις (πρέπει να αποσυρθούν λιγότερα πλεονάζοντα κέρδη),
- για να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητα του συστήματος εκπομπών ρύπων φαίνεται κατάλληλο να φορολογηθεί μόνο το τμήμα των επιπλέον εσόδων που προκλήθηκε ευθέως από την άνοδο των τιμών αερίου,
- τα επιπλέον έσοδα θα πρέπει να επιστραφούν μόνο στις περιόδους που η παραγωγή με αέριο ήταν οριακή και μέχρι του σημείου που αποκτήθηκαν από οριακές μονάδες,
- δεν πρέπει να γίνει διαχωρισμός μεταξύ διαφορετικών τεχνολογιών παραγωγής,
- πρέπει να επιστραφεί μέρος κερδών που όντως έχουν πραγματοποιηθεί,
- οι επιστροφές πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της κατάστασης της ενεργειακής κρίσης, π.χ. με μεταφορά τους στα νοικοκυριά ή οριζόντια με μέτρα υποστήριξης όλων των τελικών καταναλωτών (όπως μέσω μιας ειδικής και ξεχωριστής έκπτωσης στους λογαριασμούς ρεύματος των τελικών καταναλωτών, αναλογική προς τη μέση ημερήσια ή εβδομαδιαία κατανάλωσή τους).
Η κυβέρνηση πάντως δεν “βλέπει” κέρδη από πλευράς παραγωγών και ιδίως της ΔΕΗ...
Διατίμηση
Για τον μετριασμό της ακρίβειας στη λιανική, η Κομισιόν αναφέρεται και στην αξιοποίηση της ευελιξίας για ρυθμιζόμενες τιμές λιανικής.
Το νομικό πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρισμού επιτρέπει κρατικές παρεμβάσεις στη διαμόρφωση των τιμών για την προμήθεια ηλεκτρισμού στους ενεργειακά φτωχούς ή ευάλωτους οικιακούς καταναλωτές και σε κάποιες περιπτώσεις και στις μικροεπιχειρήσεις.
Βέβαια, αναφέρεται ότι πρόκειται για έκτακτη και χρονικά περιορισμένη εφαρμογή ρυθμιζόμενων τιμών σε περιόδους σημαντικά υψηλότερων τιμών ενέργειας (άρθρο 5 της Οδηγίας για τον ηλεκτρισμό), σημειώνοντας ότι μέχρι τώρα περίπου τα μισά από τα κράτη - μέλη χρησιμοποιούν αυτή τη δυνατότητα και εφαρμόζουν κάποια μορφή ρύθμισης.
Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι ήδη με... έμμεσο τρόπο έχει ενσωματώσει τέτοιες προβλέψεις, μιλώντας για “οιονεί πάγωμα αυξήσεων”, μέσω των επιδοτήσεων και των... μηδενικών, σχεδόν, κερδών των παραγωγών και κυρίως της ΔΕΗ, που μάλιστα έχει βάλει πλάτη, συνολικού ύψους 600 εκατ.
Στήριξη ΑΠΕ
Επιπλέον, η Επιτροπή θα παράσχει καθοδήγηση και σχετικά με την αναδιάρθρωση παρωχημένων σχεδίων χρηματοδοτικής στήριξης ΑΠΕ, καθώς αυτά τα συστήματα ενδέχεται να αυξήσουν τα έσοδα των επενδυτών, πέρα από το ποσό που απαιτείται για την κάλυψη του επενδυτικού κόστους, ιδίως όταν η επιδότηση καταβάλλεται ανεξάρτητα από την τιμή της αγοράς.
Όπως αναφέρει, τα προγράμματα αυτά χρηματοδοτούνται συχνά από τους καταναλωτές και αυξάνουν την τιμή ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΤΜΕΑΡ) και θα πρέπει να επανασχεδιαστούν για να αποφευχθεί η υπεραντιστάθμιση. Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, ο επενδυτής λαμβάνει επιδότηση όταν η τιμή της αγοράς είναι χαμηλή αλλά πρέπει να επιστρέψει την επιδότηση όταν η τιμή της αγοράς είναι υψηλότερη. Η καθοδήγηση της Επιτροπής θα διασφαλίσει τη διατήρηση των επενδυτικών σημάτων αποφεύγοντας επιπλέον αύξηση των ήδη υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, η Κομισιόν, μιλώντας συγχρόνως για ανάγκη πιο γρήγορης διείσδυσης των ΑΠΕ, ενθαρρύνει περαιτέρω επιτάχυνση και απλοποίηση της αδειοδότησής τους. Το ότι θέτει δε θέμα σύμπτυξης του χρόνου για τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και των αντίστοιχων διαβουλεύσεων και κυρίως παρέχει τη δυνατότητα να προχωρούν με διαδικασίες - εξπρές επενδύσεις ΑΠΕ με την επίκληση “επιτακτικού λόγου υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος”, με κυβέρνηση Ν.Δ. είναι εξαιρετικά επικίνδυνο...
