Η εκτεταμένη εφαρμογή τής τηλεργασίας για τον περιορισμό της μετάδοσης του κορωνοϊού έχει φέρει στην επιφάνεια το νομικό κενό που υπάρχει στη χώρα μας, το οποίο αφήνει πολλά περιθώρια στην ασυδοσία των εργοδοτών (ενώ αναμένεται το σχετικό νομοσχέδιο).
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι τηλεργαζόμενοι συμπληρώνουν δωδεκάωρα μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή τους, χωρίς φυσικά να αμείβονται υπερωριακά, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνονται και με το κόστος της επικοινωνίας αλλά και της προμήθειας του κατάλληλου εξοπλισμού προκειμένου να ανταποκριθούν στο νέο εργασιακό περιβάλλον.
Η τηλεργασία εκλαμβάνεται δηλαδή από πολλούς εργοδότες ως ευκαιρία περαιτέρω μείωσης τους κόστους εργασίας και καταπάτησης των εργασιακών δικαιωμάτων.
Μια πρώτη για τη χώρα μας συγκροτημένη απάντηση (και παράλληλα πρόταση) θέτει από την άλλη πλευρά ο Σύλλογος Εργαζομένων στις Υπηρεσίες της Τράπεζας Πειραιώς (ΣΕΥΤΠΕ) μετά από πολύμηνη επεξεργασία σε συνεργασία (και) με νομικούς.
Σύμφωνα με όσα δηλώνουν στην ΑΥΓΗ ο Μανώλης Μπεμπένης (μέλος διοίκησης ΓΣΕΕ και πρόεδρος του ΣΕΥΤΠΕ), ο Ισίδωρος Γοίλιας (μέλος Ε.Γ. ΟΤΟΕ και γ.γ. του ΣΕΥΤΠΕ) και ο Ανδρεάς Δαβαλάς (γενικός σύμβουλος ΟΤΟΕ), οι άνθρωποι δηλαδή που ενεπλάκησαν ενεργά στην εκπόνηση της πρότασης, το πλαίσιο επιχειρησιακής σύμβασης για την τηλεργασία θα πρέπει να περιλαμβάνει σε αδρές γραμμές τα εξής:
- Διασφάλιση του οικειοθελούς χαρακτήρα της τηλεργασίας (ο εργαζόμενος έχει επίσης δικαίωμα υπαναχώρησης από την τηλεργασία).
- Πλήρη ανάληψη του κόστους της τηλεργασίας από τον εργοδότη, όπως σαφώς προβλέπεται στην ΕΓΣΣΕ (2006 - 2007) και δεν εφαρμόζεται μέχρι τώρα στην Τράπεζα Πειραιώς, με σαφή περιγραφή των υποχρεώσεων και του εξοπλισμού που οφείλει να παρέχει.
- Χρηματική παροχή ύψους 100 ευρώ προκειμένου να συνδράμει στις πρόσθετες δαπάνες ηλεκτρικού ρεύματος, ψύξης/θέρμανσης, καθαριότητας, συντήρησης του παραπάνω εξοπλισμού, καθώς επίσης και για την αναπλήρωση των εξόδων εστιάσεως, αναλωσίμων κ.λπ.
- Καταβολή μηνιαίας παροχής ύψους 70 ευρώ σε περίπτωση όπου ο εργαζόμενος συμφωνήσει να χρησιμοποιεί τον δικό του εξοπλισμό κατά την εκτέλεση της εργασίας του.
- Η τράπεζα υποχρεούται στην προστασία του ωραρίου με απόλυτο καθορισμό και μέτρηση του χρόνου εργασίας του τηλεργαζόμενου, καθώς και του τρόπου αποδέσμευσης από όλα τα συστήματα μετά το πέρας αυτού.
- Η τηλεργασία να προκρίνεται ως εναλλακτικό μέσο εργασίας σε περίπτωση κατάργησης οργανικής μονάδας (υπηρεσίας ή καταστήματος) και μη ύπαρξης διαθέσιμης θέσης εργασίας σε άλλη υπηρεσία ή κατάστημα σε κοντινή απόσταση από την κατοικία του εργαζόμενου.
- Ειδική προστασία από καταγγελία σύμβασης εργασίας (απόλυσης) κατά το χρονικό διάστημα της τηλεργασίας.
- Διασφάλιση της αρχής της ίσης μεταχείρισης (ωράριο, άδειες κ.λπ.).
- Ξεκάθαρη αποτύπωση των όρων υγείας και ασφάλειας κατά την τηλεργασία.
- Προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με τη νομοθεσία και τις διατάξεις της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.
- Ζητήματα κατάρτισης του τηλεργαζόμενου.
- Προστασία συλλογικών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων.
Η πρόταση έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του εν λόγω σωματείου και οι συνδικαλιστές φιλοδοξούν να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των εργαζόμενων και τελικά να τεθεί σε διαπραγμάτευση με τη διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς με στόχο την υπογραφή σχετικής επιχειρησιακής σύμβασης, η οποία θα συμπεριληφθεί ως προσάρτημα στην ήδη υπάρχουσα (λήγει τον Δεκέμβριο του 2021).
Το δικαίωμα στην αποσύνδεση
Πολύ σημαντικό (καθώς ισχύει και σε άλλες χώρες της Ευρώπης) είναι το «δικαίωμα αποσύνδεσης» του εργαζόμενου κατά τη διάρκεια του ημερήσιου και εβδομαδιαίου χρόνου ανάπαυσης, των ημερών νόμιμης αργίας, καθώς και των περιόδων νόμιμης απουσίας του (π.χ. όταν έχει πάρει άδεια) από την εξ αποστάσεως επικοινωνία του με την υπηρεσία για επαγγελματικούς σκοπούς (μέσω ψηφιακών πλατφορμών, κοινωνικών πλατφορμών, ηλεκτρονικών μηνυμάτων κ.λπ.).
Όπως τονίζεται στην πρόταση του σωματείου, «η εκτός χρόνου εργασίας χρήση των ψηφιακών μέσων σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις για την επικοινωνία μεταξύ τράπεζας και εργαζομένων δεν μπορεί να επιβάλλεται μονομερώς στον εργαζόμενο. Η λήψη και η αποστολή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, μηνυμάτων τηλεφώνου καθώς και τηλεφωνικών κλήσεων με εκπροσώπους της τράπεζας μετά το πέρας του νομίμου ωραρίου αποτελούν αποδεικτικό στοιχείο υπέρβασης των χρονικών ορίων εργασίας και σε περίπτωση μη αναγγελίας ή μη καταβολής του προσαυξημένου ωρομισθίου το γεγονός αυτό αποτελεί επαρκές στοιχείο καταγγελίας ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας».
Η πρόταση διασφαλίζει όλες τις θέσεις εργασίας στην Πειραιώς
Όπως επισημαίνουν στην ΑΥΓΗ οι Μ. Μπεμπένης, Ισ. Γοίλιας και Ανδ. Δαβαλάς, η πρόταση του σωματείου αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα με φόντο το κλείσιμο υποκαταστημάτων της Τράπεζας Πειραιώς σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Οι εργαζόμενοι προτείνουν, σε περίπτωση κατάργησης της οργανικής μονάδας (υπηρεσία ή κατάστημα) και μη ύπαρξης εναλλακτικού καταστήματος ή υπηρεσίας κοντά στον τόπο κατοικίας του εργαζόμενου, η τηλεργασία να αποτελεί εναλλακτικό μέτρο έναντι της μετάθεσης ή προσωρινής μετακίνησης (και πάντα υπό τον όρο της έγγραφης συγκατάθεσης του εργαζόμενου).
Παράλληλα, αν δεν υπάρχει διαθέσιμη θέση εργασίας για τον υπάλληλο του οποίου η υπηρεσία ή το κατάστημα καταργήθηκε, προτείνεται η τηλεργασία ως προσωρινό μέτρο μέχρι τη δημιουργία φυσικής θέσης εργασίας σε άλλη υπηρεσία ή κατάστημα κοντά στον τόπο κατοικίας του εργαζόμενου.
Το επόμενο διάστημα, περίπου 100 εργαζόμενοι της Τράπεζας Πειραιώς αναμένεται να δουλέψουν (αναγκαστικά) εξ αποστάσεως, αφού είχαν τεθεί εδώ και καιρό σε αναγκαστική άδεια λόγω της άρνησής τους να αποδεχτούν πακέτο εθελούσιας εξόδου. Γι’ αυτό και το σωματείο θέτει επιτακτικά (στην πρώτη κιόλας παράγραφο της δωδεκασέλιδης πρότασης) τον οικειοθελή χαρακτήρα της τηλεργασίας.
Η τηλεργασία δεν μπορεί να υπηρετεί την εργοδοτική ασυδοσία
Η Ενωτική Αγωνιστική Κίνηση στην ΟΤΟΕ έχει θέσει υπ' όψιν της ομοσπονδίας του κλάδου την πρόταση ώστε να συμπεριληφθεί στη διαπραγμάτευση της επόμενης συλλογικής σύμβασης των τραπεζοϋπαλλήλων
Η πρόταση του ΣΕΥΤΠΕ δεν αφορά στενά τους εργαζόμενους στην Τράπεζα Πειραιώς. Ήδη η παράταξη Ενωτική Αγωνιστική Κίνηση στην ΟΤΟΕ έχει θέσει υπ' όψιν της Ομοσπονδίας του κλάδου την πρόταση ώστε να συμπεριληφθεί στη διαπραγμάτευση της επόμενης συλλογικής σύμβασης των τραπεζοϋπαλλήλων.
Αναμένεται το επόμενο διάστημα η ανταπόκριση της ΟΤΟΕ αλλά και της ΓΣΕΕ, καθώς το συνδικαλιστικό κίνημα οφείλει, λένε οι συνομιλητές μας, να θέσει μετ’ επιτάσεως όσα ζητήματα η πολιτεία αδυνατεί ή παραμελεί να ρυθμίσει, όπως η τηλεργασία.
Θυμίζουμε ότι το υπάρχον νομοθετικό καθεστώς, που εδράζεται στον Νόμο 3846/2010 (άρθρο 5) καθώς και στο άρθρο 14 της από 24/05/2004 Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, που ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή συλλογική συμφωνία του 2002 για την τηλεργασία, οριοθετεί το καθεστώς της τηλεργασίας στη χώρα μας και μεταξύ άλλων προβλέπει ρητά ότι «ο εργοδότης αναλαμβάνει σε κάθε περίπτωση το κόστος που προκαλείται στον μισθωτό από τη μορφή αυτή εργασίας και ειδικότερα των τηλεπικοινωνιών».
Ωστόσο, όπως προαναφέραμε, οι εργοδότες αξιοποιούν την τηλεργασία για να παγιώσουν την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων.
Νέοι κίνδυνοι
Άλλωστε, η νέα εργασιακή συνθήκη θέτει εγγενή ζητήματα, όπως:
- Η απώλεια επαφής με το εργασιακό περιβάλλον και το αίσθημα αποξένωσης.
- Οι νέοι κίνδυνοι σε θέματα υγείας και ασφάλειας εργασίας.
- Ζητήματα προστασίας ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων των εργαζόμενων.
- Οι δύσκολες νέες ισορροπίες μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
- Η παρεμπόδιση συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και συλλογικών δράσεων.
- Η μετακύλιση του κόστους της τηλεργασίας στον εργαζόμενο, που ουσιαστικά ισοδυναμεί με μείωση του πραγματικού μισθού του.
«Για εμάς η τηλεργασία δεν αποτελεί 'δώρο' της πανδημίας σε όσους ορέγονται τη γενίκευση της εργοδοτικής ασυδοσίας. Για τους εργαζόμενους, η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια δεν αποτελούν αξίες που τις καθορίζει η 'ελεύθερη' αγορά», τονίζουν στην ΑΥΓΗ οι Μ. Μπεμπένης, Ισ. Γοίλιας και Ανδ. Δαβαλάς.
Στην Ευρώπη
Καλούν δε την κυβέρνηση να αναλάβει και αυτή τις ευθύνες της, θυμίζοντας ότι, για παράδειγμα, στην Ολλανδία οι εν λόγω δαπάνες για την τηλεργασία βαρύνουν τους εργοδότες, που σήμερα καταβάλλουν αντίστοιχο επίδομα (στους τηλεργαζομένους). Προηγήθηκε σχετική μελέτη για το κόστος της τηλεργασίας, που εκπονήθηκε από το ίδρυμα ΝΙBUD, το οποίο χρηματοδοτείται από την ολλανδική κυβέρνηση, ενώ και άλλες χώρες, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία, αναζητούν παρόμοιους τρόπους κατοχύρωσης των εργαζομένων.
