Λίγο μετά τις 11 σήμερα το πρωί, ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Σταθάκης θα βρεθεί στο Hilton για να συναντήσει τους εκπροσώπους των θεσμών. Στη σημερινή συνάντηση, της οποίας έχουν προηγηθεί ουκ ολίγες επαφές σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων, εισάγεται προς διαπραγμάτευση με τους θεσμούς το νέο πλαίσιο που προωθεί το υπουργείο Οικονομίας για τη ρύθμιση των χρεών επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί την απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης στην ανάγκη για την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας μέσα από την αναδιάρθρωση χιλιάδων ελληνικών επιχειρήσεων (σ.σ.: υπολογίζεται ότι το συγκεκριμένο πλαίσιο αφορά 400.000 εταιρείες όλων των νομικών μορφών) που σήμερα, ακόμη κι αν θέλουν, δεν μπορούν να είναι συνεπείς με τις υποχρεώσεις τους απέναντι σε Δημόσιο (εφορία), ασφαλιστικά ταμεία, εργαζόμενους, τράπεζες και προμηθευτές.
Αν και το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν έχει δοθεί σε δημόσια διαβούλευση, οπότε δεν γνωρίζουμε τις λεπτομέρειές του, εντούτοις από τις μέχρι σήμερα πληροφορίες έχει καταστεί σαφές πως η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, η οποία κάθε άλλο παρά ευχάριστη είναι. Επί της ουσίας, μέσω αυτής της νομοθετικής ρύθμισης η ελληνική Πολιτεία επιχειρεί να σπάσει και τον κατά Φρόιντ «μηχανισμό άμυνας» που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και να σταματήσει τον στρουθοκαμηλισμό.
Ο φαύλος κύκλος και η λύση
Το πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι τελικά η αγορά και η ελληνική Πολιτεία να βγάλουν το κεφάλι έξω από την άμμο και να αντιμετωπίσουν τη σκληρή πραγματικότητα που σε αρκετές περιπτώσεις θα σημάνει και το κλείσιμο επιχειρήσεων, την πώληση ή μεταβίβαση κάποιων άλλων, μένει να αποδειχθεί εκ του αποτελέσματος.
Η διαπίστωση πάντως όσων επιλέγουν να δουν το δάσος και όχι το δέντρο είναι ότι η κατάσταση που υπάρχει σήμερα δεν μπορεί να συνεχιστεί. Διαπίστωση με την οποία συμφωνεί και η αγορά, η οποία εκτιμά πως η βασική φιλοσοφία της νομοθετικής πρωτοβουλίας του υπουργείου Οικονομίας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Και αυτό γιατί, όπως εκτιμούν στελέχη της αγοράς και επιχειρηματίες, μέσω αυτής της ρύθμισης θα ξεκαθαρίσει η κατάσταση από τους «σκελετούς» και θα δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους μπορούν μετά την αναδιάρθρωση των υποχρεώσεών τους (σ.σ.: η εξυγίανση μπορεί να περιλαμβάνει ακόμη και κούρεμα οφειλών), να είναι συνεπείς προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τους εργαζόμενους, τις τράπεζες και τους προμηθευτές τους.
Τα συν και πλην του εξωδικαστικού μηχανισμού
Αυτή είναι η μεγάλη, και για πολλούς, η ιδανική εικόνα. Ξεκαθάρισμα της αγοράς από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές που, ενώ έχουν, δεν βάζουν ούτε ευρώ στην εταιρεία τους και συνεχίζουν να λειτουργούν εις βάρος όλων και restart για όσες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες κριθούν βιώσιμοι.
Πίσω από τη μεγάλη εικόνα υπάρχουν λεπτομέρειες οι οποίες, αν και δεν ανατρέπουν τη βασική φιλοσοφία του όλου σχεδιασμού, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε μερίδα επιχειρηματιών οι οποίοι «βλέπουν» ότι θα κληθούν να πληρώσουν το "μάρμαρο" των προβληματικών εταιρειών. Κι αυτό γιατί, αν υπάρξει συναίνεση τουλάχιστον του 60% των πιστωτών των προβληματικών επιχειρήσεων, «κουρεύονται» ισόποσα όλες οι οφειλές τους στο σύνολο των πιστωτών, έχουν ή δεν έχουν συναινέσει στο σχέδιο εξυγίανσης της προβληματικής εταιρείας, η οποία, για να ενταχθεί στον μηχανισμό, θα πρέπει πρώτα απ' όλα να έχει κριθεί βιώσιμη.
Επίσης, ακόμη ένα στοιχείο που δεν πρέπει να μας διαφεύγει είναι πως η βασική παραδοχή της συγκεκριμένης ρύθμισης είναι πως κανένας πιστωτής δεν πρέπει να βρεθεί σε χειρότερη θέση από αυτή που θα βρισκόταν αν ρευστοποιούνταν η υπερχρεωμένη εταιρεία η οποία θα επιδιώξει να ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Τώρα, στην περίπτωση που ένας επιχειρηματίας ή ελεύθερος επαγγελματίας δεν κριθεί βιώσιμος, αφενός δεν θα μπορέσει να ενταχθεί στη ρύθμιση και αφετέρου έχει αυξημένες πιθανότητες να οδηγηθεί σε εκκαθάριση. Επίσης, στον μηχανισμό δεν μπορούν να ενταχθούν όσοι επιχειρηματίες έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για φοροδιαφυγή (απόκρυψη εισοδημάτων), εξαιρουμένων όμως εκείνων που, ενώ έχουν δηλώσει τα εισοδήματά τους, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Σε περίπτωση κακόπιστου πιστωτή, ο οποίος έχει ωφέλεια από τη ρευστοποίηση της περιουσίας του υπόχρεου, το εργαλείο του εξωδικαστικού μηχανισμού δεν μπορεί να προσφέρει λύση, ενώ από τη στιγμή που ο επιτηδευματίας θα υποβάλει αίτηση υπαγωγής στον μηχανισμό, καταργείται αυτόματα οποιοδήποτε τραπεζικό απόρρητο.
Βέβαια, το ερώτημα του... 1 εκατ. δολαρίων που μένει να απαντηθεί είναι πόσοι τελικά από αυτούς που θα φτάσουν στο τελικό στάδιο και θα "κλειδώσουν" μια καλή συμφωνία με τους πιστωτές τους θα καταφέρουν να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους σε βάθος χρόνου.
Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι πολύ λίγοι απ’ όσους έχουν ενταχθεί κατά καιρούς σε κάποια ρύθμιση με την εφορία και τα ασφαλιστικά τους ταμεία έχουν καταφέρει να μείνουν συνεπείς. Ο αντίλογος σ' αυτό είναι ότι οι λύσεις που θα προσφέρονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, επιμήκυνση της αποπληρωμής οφειλών και το «πάγωμά» τους, ακόμη και κούρεμα της οφειλής, θεωρούνται ικανή και αναγκαία συνθήκη για τον βιώσιμο επιχειρηματία να ξεπεράσει τον σκόπελο στον οποίο έχει βρεθεί και να γίνει συνεπής.
Η δεύτερη ευκαιρία, το άρθρο 99 και ο ρόλος των τραπεζών
Εκτός από τον εξωδικαστικό μηχανισμό, τις ημέρες αυτές βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση ο νέος πτωχευτικός κώδικας, ο οποίος δίνει δεύτερη ευκαιρία στους συνεργάσιμους μετόχους, αφού τους επιτρέπει την απαλλαγή από τα χρέη δύο χρόνια μετά την κήρυξη της πτώχευσής τους.
Με βάση το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης, οι έντιμοι πτωχεύσαντες που κρίνονται «συγγνωστοί» (σ.σ.: άξιοι συγχώρησης) θα μπορούν να υποβάλουν στο δικαστήριο δύο χρόνια μετά την αίτηση πτώχευσης αίτημα πλήρους απαλλαγής από το υπόλοιπο των οφειλών προς τους πιστωτές που δεν ικανοποιούνται από την πτωχευτική περιουσία.
Στον αντίποδα, πάντως, το νομοσχέδιο προβλέπει πως αν η παύση πληρωμών προκλήθηκε από δόλο ή βαρεία αμέλεια των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας τα υπαίτια μέλη ευθύνονται εις ολόκληρον σε αποζημίωση έναντι των συναλλαχθέντων με την εταιρεία τρίτων για τη ζημία που τους προκλήθηκε.
Εκτός από τη δεύτερη ευκαιρία, ο νέος πτωχευτικός κώδικας φέρνει και άλλες ανατροπές, με σημαντικότερη την κατάργηση της βασικής φιλοσοφίας του άρθρου 99, αφού αίρει τα προσωρινά μέτρα προστασίας των προβληματικών επιχειρήσεων από τους πιστωτές τους.
Συγκεκριμένα, δεν θα ισχύει πια η αίτηση για το άνοιγμα της διαδικασίας, η οποία ακολουθείται από την εκπόνηση και υποβολή στο δικαστήριο της συμφωνίας εξυγίανσης, αλλά η όλη διαδικασία μεταφέρεται στη δεύτερη φάση, δηλαδή αυτή της επικύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης. Δηλαδή, δίνεται η δυνατότητα στους πιστωτές να καταθέσουν την αίτηση εξυγίανσης της υπερχρεωμένης επιχείρησης και να επικυρώσουν τη συμφωνία χωρίς τη συναίνεση του οφειλέτη - μετόχου επιχειρηματία.
Με δεδομένο ότι οι μεγαλύτεροι πιστωτές των ελληνικών επιχειρήσεων είναι οι τράπεζες, στελέχη της αγοράς υποστηρίζουν πως περνάει στα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα η πρωτοβουλία και η απόφαση για την εξυγίανση μιας επιχείρησης, που μπορεί να είναι από την αναδιάρθρωση των οφειλών της ή την κεφαλαιοποίηση των χρεών της μέχρι και την πώλησή της σε τρίτους.
