Φαντάζει αναπόφευκτο. Όσο κι αν προσπαθεί ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να κρατήσει αντίσταση για την εφαρμογή της απόφασης της 24ης Μαΐου για ελάφρυνση του ελληνικού χρέους μόνο και μόνο για εσωτερικούς λόγους, εντούτοις η “πίεση” που ασκείται από όλες τις πλευρές είναι τεράστια. Ελλάδα, Κομισιόν, ESM, ΕΚΤ, ΔΝΤ και ΗΠΑ φαίνεται ότι συμφωνούν στο ότι πρέπει να ξεκινήσει η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους και μάλιστα γρήγορα.
Οι προαναφερθέντες έχουν “αναθέσει” στους αρμόδιους εκπροσώπους τους να στείλουν το μήνυμα ανάγκης για ελάφρυνση του χρέους της χώρας μας, ενώ κανείς δεν έχει συνταχθεί με τη Γερμανία, η οποία επιθυμεί να “σπρώξει” τις όποιες αποφάσεις μετά τις εθνικές εκλογές, ήτοι το φθινόπωρο του 2017. Πάντως, ο ESM ήδη επεξεργάζεται "μετρήσιμες" αποφάσεις για το βραχυχρόνιο χρέος της χώρας μας.
Η ταχύτερη δυνατή ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης και η εφαρμογή της πρώτης δέσμης μέτρων για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους είναι ο επόμενος στόχος της κυβέρνησης. Το Eurogroup της Δευτέρας αναμένεται να δώσει και τυπικά το “πράσινο φως” για την εκταμίευση της δόσης των 2,8 δισ.
Η ελληνική πλευρά είναι συγκρατημένα αισιόδοξη, καθώς θεωρεί ότι μέχρι το τέλος του χρόνου θα έχουν εφαρμοστεί οι πρώτες αποφάσεις για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους στο πρώτο βραχυπρόθεσμο επίπεδο, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η "μάχη", η οποία αναμένεται να διαρκέσει για μήνες, της μείωσης των πρωτογενών πλεονασμάτων μετά το 2018.
Όλοι εναντίον Σόιμπλε όταν ο ESM ετοιμάζει εφαρμογή...
Την πεποίθησή του ότι «είμαστε σε έναν καλό δρόμο για το πώς θα γίνει το ελληνικό χρέος βιώσιμο» και πως στο τέλος του χρόνου θα υπάρξει λύση ώστε να δημιουργηθεί ένας «καθαρός διάδρομος» για την προσέλκυση επενδύσεων εξέφρασε πριν από λίγες μέρες ο υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος.
Αναφερόμενος στον στόχο της ελληνικής κυβέρνησης ώστε να βρεθεί λύση απομείωσης του χρέους, ο κ. Τσακαλώτος τόνισε πως «εμείς, σε αυτό το 'πακέτο' των βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων, ζητάμε έναν 'καθαρό διάδρομο' - να ξέρουν οι επενδυτές ότι για τα επόμενα 10 χρόνια η Ελλάδα είναι άνετη με τις χρηματοδοτικές ανάγκες της και άρα δεν υπάρχει λόγος να μην επενδύσουν».
Πάντως, σημαίνοντες διεθνείς παράγοντες, όπως ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Τζακ Λιου, η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ, ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί, ακόμη και ο φιλικά διακείμενος προς τη γερμανική κυβέρνηση Βάλντις Ντομπρόβσκις τοποθετήθηκαν με τον έναν (ευθύ) ή τον άλλον (έμμεσο) τρόπο υπέρ των ελληνικών θέσεων κατά τις προηγούμενες μέρες, εκτός από τον Βολφγκανγκ Σόιμπλε.
Επί της ουσίας την άμεση ελάφρυνση του χρέους υποστήριξε και ο επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ, ο οποίος τόνισε ότι οι 19 υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης θα εργαστούν άμεσα για βραχυπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης, «κάτι το οποίο ήδη κάνουμε στον ESM, κυρίως για να μειώσουμε τα επιτόκια για το μέλλον, και αργότερα θα εξετάσουμε πόση επιπλέον ελάφρυνση χρέους χρειάζεται πραγματικά».
Επέκταση της ελάφρυνσης σε όλο τον Νότο
Πάντως, το ζήτημα του χρέους αφορά όλες τις χώρες του Νότου, κάτι το οποίο προσδοκά να αξιοποιήσει η κυβέρνηση για τα μακροπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους μετά το 2018. Μόνο τυχαία δεν μπορεί να είναι η τοποθέτηση του Ευκλείδη Τσακαλώτου, ο οποίος ανέφερε ότι είναι αναγκαία η ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, τονίζοντας ωστόσο ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν δεν λύνουν το συνολικότερο πρόβλημα που υπάρχει στον Νότο, διερωτώμενος για ποιο λόγο δεν απασχολεί η συγκεκριμένη συνθήκη το ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ.
Αξίζει δε να σημειωθεί ότι την ανάγκη για μια συνολική λύση του χρέους των χωρών του Νότου έχει τονίσει και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης. Φαίνεται λοιπόν ότι βρισκόμαστε ακόμη στα πρώτα στάδια για το πώς θα γίνει το ευρωπαϊκό χρέος βιώσιμο στο πλαίσιο της Ευρωζώνης και της Ε.Ε., ενώ είναι πέρα από εμφανές πως η Ευρώπη έχει πρόβλημα λόγω της ασυμμετρίας του χρέους ανάμεσα στις χώρες του Βορρά και του Νότου.
Οι εκθέσεις και ο στόχος
Όλα αυτά συμβαίνουν με φόντο τις εκθέσεις που παρουσίασε το Ταμείο, οι οποίες είναι μάλλον θετικές για την Ελλάδα. Από τη μια «βλέπει» ισχυρή ανάκαμψη για την οικονομία και από την άλλη κατεβάζει τον πήχη για το πρωτογενές πλεόνασμα φέτος στο 0,1% του ΑΕΠ (έναντι στόχου για 0,5%). Για το τελευταίο διάφοροι κύκλοι έσπευσαν να κάνουν λόγο για το ότι αναμένεται να υπάρξει "κόφτης" του χρόνου, κάτι το οποίο διέψευσε κατηγορηματικά και "αριθμητικά" το υπουργείο Οικονομικών.
Όμως ο στόχος του ΔΝΤ είναι άλλος, σύμφωνα με έγκυρους αναλυτές. Επί της ουσίας το Ταμείο επιχειρεί να συσχετίσει την ελάφρυνση του χρέους με τα πρωτογενή πλεονάσματα των επόμενων ετών. Είναι γεγονός ότι συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους καθώς σχετίζονται με τις ετήσιες δαπάνες ενός προϋπολογισμού.
Για να γίνει κατανοητό, ας δούμε τις διαφορές που μπορεί να φέρει μια αλλαγή στα πλεονάσματα. Έστω ότι η χώρα μας πετύχει να μειωθεί ο στόχος για το πλεόνασμα από το 3,5% το 2018 στο 2,5% το 2019: έτσι μειώνει κατά τουλάχιστον 1,75 δισ. ευρώ τα μέτρα που θα πρέπει να λάβει η κυβέρνηση, ενώ η μείωση για το 2020 ξεπερνά τα 2,6 δισ. ευρώ. Συνολικά το παραπάνω ποσό φτάνει τα 4,35 δισ. Αυτά τα απόλυτα μεγέθη λογαριάζονται με βάση το σημερινό ΑΕΠ, καθώς με βάση τις προβλέψεις μέχρι τότε είναι πολύ πιθανό να έχει επέλθει σημαντική αύξηση. Επομένως μια "γενναία" ελάφρυνση του χρέους θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια "αυτόματη" αύξηση των πλεονασμάτων, καθώς δεν θα αφαιρούνται πόροι από την ελληνική οικονομία.
Σε κάθε περίπτωση πάντως η κυβέρνηση έχει θέσει τον στόχο: Γρήγορο κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης, εφαρμογή των μέτρων του χρέους μέχρι το τέλος του 2016, ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (σ.σ.: προσδοκώμενο όφελος έως 5 δισ.) και περαιτέρω "χαλάρωση" των capital controls.
Σενάριο της Barclays για αποτελεσματική λύση
Η Barclays εκτιμά, ως πιο πιθανό σενάριο αποδεκτό από όλες τις πλευρές, την επέκταση ωριμάνσεων για δάνεια που έλαβε η Ελλάδα από EFSF, ESM, GLF και καμία πληρωμή του κεφαλαίου έως το 2041. Παράλληλα, το σενάριο περιλαμβάνει περικοπή στο μισό των επιτοκίων που πληρώνει η Ελλάδα στον ESM από το 2018 και μετά. Μια τέτοια στρατηγική θα μείωνε τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας χωρίς ονομαστικό κούρεμα.
Όπως αναφέρει ο διεθνής οίκος, μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε, σε γενικές γραμμές, να θεωρηθεί αποτελεσματική από τους Ευρωπαίους και το ΔΝΤ επιτρέποντας στο Ταμείο να συμμετάσχει στο πρόγραμμα. Ωστόσο αυτό το σενάριο δεν θα ήταν το καλύτερο για την Ελλάδα, καθώς το δημόσιο χρέος θα άρχιζε να αυξάνεται από 156% του ΑΕΠ το 2037, ενώ οι χρηματοδοτικές ανάγκες θα ήταν πολύ κοντά στο να υπερβούν το 20% του ΑΕΠ το 2040.
