ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ
Νέο τοπίο στο εγχώριο πολλαπλώς αμαρτήσαν κατά το παρελθόν τραπεζικό σύστημα επιχειρεί να φέρει η κυβέρνηση με το νομοσχέδιο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Ούτε λίγο ούτε πολύ, πάνω από την κεφαλή των νυν διοικήσεων θα επικρέμαται η δαμόκλειος σπάθη μιας υπερ-εποπτεύουσας επιτροπής και ενός ανεξάρτητου διεθνούς αξιολογητή, οι οποίοι θα δίνουν λόγο στην κυβέρνηση και τους θεσμούς.
Βασικός στόχος είναι να μπει επιτέλους ένα τέρμα στα θαλασσοδάνεια που έπαιρναν αφειδώς ημέτεροι επιχειρηματίες, καταρρέοντες μιντιάρχες, αλλά και ναυτιλιακές αμφιβόλου έργου και να υπάρξει ένα νέο μοντέλο παραγωγικής ανασυγκρότησης, που θα συμπυκνώνεται στη φράση "πραγματική οικονομία από πραγματικά λεφτά".
Θα είναι η τελευταία
Η κυβέρνηση έχει δηλώσει σε κάθε τόνο ότι αυτή η τρίτη κατά σειρά ανακεφαλαιοποίηση στα χρόνια της κρίσης θα είναι η τελευταία. Όσα προβλέπονται στο νομοσχέδιο (σ.σ.: την ώρα που διαβάζετε αυτές τις γραμμές μπορεί να είναι ήδη νόμος) δείχνουν ενίσχυση του ρόλου του Δημοσίου στην άσκηση διοίκησης στις τράπεζες, μέσω του ΤΧΣ, κάτι το οποίο δεν ίσχυσε στις προηγούμενες. Και ήταν όντως πέρα από κάθε λογική, καθώς το ΤΧΣ συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο των πιστωτικών ιδρυμάτων με χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου.
Από εκεί και πέρα η ανακεφαλαιοποίηση αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα, καθώς οι κεφαλαιακές ανάγκες που θα ανακοίνωνε η ΕΚΤ (σ.σ.: την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε συμβεί) αναμενόταν να είναι σε λελογισμένο πλαίσιο. Σύμφωνα με τον μέχρι στιγμής σχεδιασμό, η ανακεφαλαιοποίηση θα "κλείσει" μέχρι το τέλος του έτους, οπότε θα αποφευχθεί οποιοδήποτε ενδεχόμενο "κουρέματος" των καταθέσεων άνω των 100.000 ευρώ, ενώ οι κάτω αυτού του ορίου είναι ούτως ή άλλως διασφαλισμένες.
Το who is who της επιτροπής
Το νομοσχέδιο που κατέθεσε η κυβέρνηση περιλαμβάνει τη σύσταση, μέχρι το τέλος του έτους, μιας εξαμελούς επιτροπής τουλάχιστον διετούς διάρκειας, η οποία θα αξιολογεί τα μέλη του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και κατ' επέκταση τα διοικητικά συμβούλια των ελληνικών τραπεζών (αφού ελέγχει το ΤΧΣ) με τη συνεργασία ενός ανεξάρτητου αξιολογητή.
Η συγκεκριμένη επιτροπή θα αποτελείται από έξι εμπειρογνώμονες, εκ των οποίων τρεις, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, υποδεικνύονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας αντίστοιχα, δύο από τον υπουργό Οικονομικών και ένας από την Τράπεζα της Ελλάδος.
"Ο στόχος της κυβέρνησης με την ανακεφαλαιοποίηση είναι διπλός. Και να προσελκύσει ξένες επενδύσεις με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, αλλά και το κράτος να έχει σοβαρή συμμετοχή στις τράπεζες προκειμένου, σε ενδεχόμενη ανάπτυξη, να αυξηθούν και τα κέρδη του" σύμφωνα με στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών.
Πώς θα αλλάζουν οι διοικήσεις
Η συγκεκριμένη Επιτροπή Επιλογής, όπως ονομάζεται, δύναται να ελέγχει και να αξιολογεί όλα τα μέλη του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, αλλά και να έχει πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία και τις εκθέσεις που αυτό καταρτίζει. Επί της ουσίας μπορεί να εισηγηθεί την απόλυση ή και να την πραγματοποιήσει, άνευ αποζημίωσης σε κάποιες περιπτώσεις, οποιουδήποτε μέλους του, την τελική απόφαση όμως, στις πλείστες περιπτώσεις, τη λαμβάνει ο υπουργός Οικονομικών.
Με τη σειρά του το ΤΧΣ, σε συνεργασία με έναν ανεξάρτητο διεθνή αξιολογητή, μπορεί να προχωρήσει σε ενδελεχή έλεγχο της "ικανότητας" των διοικήσεων των τραπεζών, καθώς και ανώτερων στελεχών τους, προτείνοντας μάλιστα, στη Γενική Συνέλευση των Μετόχων, αντικαταστάσεις όπου κρίνεται απαραίτητο.
Με δικαιώματα ψήφου το Δημόσιο και με βέτο!
Στα θετικά του νομοσχεδίου περιλαμβάνεται και το γεγονός πως το Δημόσιο θα λάβει κοινές μετοχές με πλήρη δικαιώματα ψήφου. Ειδικότερα το κομμάτι του κεφαλαίου αυτού, που θα χρειαστεί για να καλυφθεί το δυσμενές σενάριο κάθε τράπεζας, θα μετατραπεί σε κοινές μετοχές με πλήρη δικαιώματα ψήφου. Πηγές του υπουργείου Οικονομικών τόνιζαν με νόημα ότι στην προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση οι μετοχές που απέκτησε το Δημόσιο μέσω της ίδιας διαδικασίας είχαν περιορισμένα δικαιώματα ψήφου.
Επίσης οι προνομιούχες μετοχές που έχει στην κατοχή του το Ελληνικό Δημόσιο (Εθνική, Eurobank) είναι ήδη τραπεζικό κεφάλαιο και μπορούν να μετατραπούν σε κοινές μετοχές με δικαίωμα ψήφου, σύμφωνα με τα όσα ανέφεραν υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου. Ο εκπρόσωπος του Ταμείου στο Διοικητικό Συμβούλιο έχει:
α) Το δικαίωμα να ζητεί τη σύγκληση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων.
β) Το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) στη λήψη κάποιων αποφάσεων.
Τα CoCos
Ένα ακόμα χρηματοπιστωτικό «εργαλείο» που προβλέπει το νομοσχέδιο είναι τα ομόλογα τύπου CoCos (Contingent Convertible Bonds). Πρόκειται για «υπό αίρεση» μετατρέψιμα ομόλογα με υψηλή απόδοση (8% έως 10%) που μπορούν να μετατραπούν σε κοινές μετοχές με δικαίωμα ψήφου. Τα CoCos παρέχουν χρηματοοικονομική στήριξη και μειώνουν το κόστος για τους φορολογούμενους πολίτες, ενώ ταυτόχρονα παρέχουν τη δυνατότητα δημιουργίας εσόδων σύμφωνα με παράγοντες του ΥΠΟΙΚ.
Κόκκινα δάνεια
Τέλος, σύμφωνα με κύκλους του ΥΠΟΙΚ, οι προηγούμενες ανακεφαλαιοποιήσεις δεν αντιμετώπιζαν καθόλου το ζήτημα των κόκκινων δανείων, για να προσθέσουν: "Μέσα στις επόμενες ημέρες θα υπάρξει λύση τόσο για τον νόμο Κατσέλη και για τα κόκκινα δάνεια προκειμένου αυτή να είναι η τελευταία ανακεφαλαιοποίηση!". Ακόμη στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών θα συμμετάσχει και η τράπεζα EBRD (European Bank for Reconstruction and Development), σύμφωνα με την κυβέρνηση.
Ελάχιστο όριο τιμής απόκτησης
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, με την επιφύλαξη των διατάξεων του νόμου περί ανώνυμων εταιρειών, η τιμή κάλυψης των μετοχών ορίζεται ως η χρηματιστηριακή τιμή, όπως αυτή προκύπτει από τη διαδικασία του βιβλίου προσφορών που διενεργείται από κάθε πιστωτικό ίδρυμα.
Με απόφαση του Γενικού Συμβουλίου, το Ταμείο δύναται να δεχτεί αυτή την τιμή υπό την προϋπόθεση ότι έχει αναθέσει και έχει λάβει γνώμη από ανεξάρτητο χρηματοοικονομικό σύμβουλο. Δεν επιτρέπεται η διάθεση νέων μετοχών στον ιδιωτικό τομέα σε τιμή κατώτερη της τιμής κάλυψης αυτών που καλύπτονται από το Ταμείο στο πλαίσιο της ίδιας έκδοσης. Η τιμή διάθεσης δύναται να είναι χαμηλότερη της τιμής προηγούμενων καλύψεων μετοχών από το Ταμείο ή της τρέχουσας χρηματιστηριακής τιμής.
Συνεταιριστικές
Το σχέδιο νόμου προβλέπει για πρώτη φορά τη δυνατότητα του ΤΧΣ να χορηγεί κρατική βοήθεια σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα και όχι μόνο στις συστημικές τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι το ΤΧΣ μπορεί υπό προϋποθέσεις να βάλει κεφάλαια στην Attica Bank και συνεταιριστικές. Το ΤΧΣ μπορεί να βάζει κεφάλαια και στις θυγατρικές αλλοδαπών πιστωτικών ιδρυμάτων που λειτουργούν στην Ελλάδα. Ο υπουργός Οικονομικών δύναται, με απόφασή του, να ζητήσει την επιστροφή κεφαλαίου από το Ταμείο στο Ελληνικό Δημόσιο.
