Ρεπορτάζ: Θάνος Παναγόπουλος
Με την επικείμενη ψήφιση του νομοσχεδίου για τα προαπαιτούμενα, η οποία προσδιορίζεται χρονικώς περί το τέλος της ερχόμενης εβδομάδας, ξεκινά μια πολύπλευρη και δύσκολη -τόσο από πλευράς ουσίας όσο και από πλευράς διαχείρισης- διαδικασία γύρω από την οικονομία, η οποία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια που περιορίζονται σε διάστημα περίπου 11 εβδομάδων (έως το τέλος του έτους), ωσότου δηλαδή τεθεί επί τάπητος το μείζον πρόβλημα που ακούει στο όνομα "χρέος".
Η διαδικασία συνεχίζεται στις 22 με 24 Οκτωβρίου, οπότε αναμένονται οι επικεφαλής ελεγκτές των δανειστών, στις 20 Νοεμβρίου αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η πρώτη αξιολόγηση του νέου προγράμματος και ώς το τέλος του έτους σχεδιάζεται να ανοίξει και η συζήτηση για το χρέος.
Ουσιαστικά πάντως το έναυσμα για την εφαρμογή των μέτρων του τρίτου προγράμματος έδωσε η εγκύκλιος που εξέδωσε προχθές η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων, με την οποία μειώνεται στα δύο τρίτα (και ειδικότερα στα 1.000 ευρώ από 1.500 ευρώ) το ακατάσχετο των λογαριασμών, των μισθών και των συντάξεων. Αμέσως μετά το κυβερνητικό επιτελείο άρχισε να κωδικοποιεί με πυρετώδεις ρυθμούς τα μέτρα εκείνα με τα οποία θα «κλειδώσει» το νομοσχέδιο με τα προαπαιτούμενα που θα αποδεσμεύσει τη δόση των 2 δισ. ευρώ.
Η λίστα πάντως δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς αναμένονται παρατηρήσεις και αποφάσεις ως την τελευταία στιγμή πριν την -αυριανή εκτός απροόπτου- κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή. Για παράδειγμα, παρέμενε αδιευκρίνιστο λόγου χάριν εάν το ζήτημα των ανείσπρακτων ενοικίων θα ενταχθεί στο πολυνομοσχέδιο ή αν θα συμπεριληφθεί στο φορολογικό νομοσχέδιο. Ή αν θα περιληφθεί λ.χ. η τιμολόγηση των φαρμάκων, όπως ήταν η αρχική σκέψη, ή θα εκδοθεί υπουργική απόφαση όπως προτάθηκε στη συνέχεια (κάτι που θεωρείται το πιθανότερο).
Σε κάθε περίπτωση πάντως, τα βασικότερα κεφάλαια που είτε θα περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο είτε θα ενεργοποιηθούν ακόμη με υπουργικές αποφάσεις είναι τα εξής:
Εκκαθάριση οφειλών των ασφαλιστικών ταμείων
Οι οφειλές μόνο προς δύο ταμεία, το ΙΚΑ και τον ΟΑΕΕ, ανέρχονται περίπου στα 25 δισ. ευρώ και επιμερίζονται ως εξής: στο μεν πρώτο ταμείο οι οφειλέτες χρωστούν περί τα 14 δισ. ευρώ, στο δε ταμείο των ελευθέρων επαγγελματιών οι οφειλές υπολογίζονται περίπου στα 11 δισ. ευρώ.
Με υπολογιζόμενο συντελεστή μη εισπραξιμότητας περί το 25% με 30%, υπολογίζεται ότι ένα ποσό της τάξης των 6,25 δισ. ευρώ με 7,5 δισ. ευρώ θα πρέπει να διαγραφεί ώστε να μην αλλοιώνει την εικόνα των απαιτήσεων των ταμείων. Μάλιστα, έχει διατυπωθεί και ειδική πρόταση να τιτλοποιηθούν -υπό μορφήν ομολόγων- οι απαιτήσεις των ταμείων, ώστε να αποκτήσουν ρευστότητα ικανή να χρηματοδοτήσει τις υποχρέωσεις τους προς τους ασφαλισμένους.
Ανείσπρακτα ενοίκια
Με διάταξη η οποία θα περιληφθεί στο πολυνομοσχέδιο (ή στο πρώτο φορολογικό νομοσχέδιο, εάν αποφασιστεί κάτι τέτοιο έως την αυριανή κατάθεση στη Βουλή) θα καταργείται η σημερινή δυνατότητα εκχώρησης ανείσπρακτων ενοικίων στο Δημόσιο. Αυτό βεβαίως θα σημάνει ανατροπή για τους ιδιοκτήτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με τα χρέη των ενοικιαστών και την εφορία. Αυτό τέθηκε μαζί με τα προαπαιτούμενα που αποδέχθηκε να εφαρμόσει η κυβέρνηση για να λάβει η Ελλάδα τη νέα δόση ύψους 2 δισ. ευρώ στα νέα φορολογικά μέτρα που θα εφαρμοστούν το 2016, το δε μέτρο αυτό θα σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες εκμισθούμενων ακινήτων θα πληρώσουν το 2016 φόρο εισοδήματος με συντελεστές 11%-33% και για τα ποσά των ενοικίων που δεν έχουν καταφέρει να εισπράξουν εφέτος από τους ενοικιαστές.
Ενέργεια
Στον ενεργειακό τομέα, σύμφωνα με τις προβλέψεις της νέας συμφωνίας (και τα χρονοδιαγράμματα του Ιουλίου), άμεσα αναμένονταν:
* Μη αναστρέψιμα μέτρα για την ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ, εκτός αν προταθεί εναλλακτικό σχέδιο με ισοδύναμο αποτέλεσμα για την επίτευξη πλήρους ιδιοκτησιακού διαχωρισμού από τη ΔΕΗ (Οκτώβριος 2015). Η ελληνική εναλλακτική που έχει κατατεθεί αναφέρεται στη δημιουργία νέας, ανεξάρτητης, δημόσιας εταιρείας (τύπου ΔΕΣΜΗΕ) που θα είναι διαχειριστής, λειτουργός και εκκαθαριστής του συστήματος, ενώ τα πάγια (δίκτυο, υποδομές) θα ενσωματωθούν στη ΔΕΗ.
* Αναθεώρηση των τιμολογίων της ΔΕΗ (Σεπτέμβριος 2015) βάσει του κόστους, μεταξύ άλλων αντικαθιστώντας την έκπτωση 20% στους βιομηχανικούς καταναλωτές με τιμολόγια στο πλαίσιο του οριακού κόστους παραγωγής, λαμβάνοντας υπόψη τα καταναλωτικά χαρακτηριστικά των πελατών που επηρεάζουν το κόστος, ενώ θα εφαρμοστούν διακοπτόμενες συμβάσεις όπως έχουν εγκριθεί από την Κομισιόν.
* Εφαρμογή καθεστώτος για το προσωρινό και μόνιμο σύστημα πληρωμών δυναμικότητας, με αποφυγή αναγκαστικής λειτουργίας σταθμών κατά από το μεταβλητό τους κόστος και θέσπιση κανόνων με βάση την τελική απόφαση του ΣτΕ για τον συμψηφισμό οφειλών μεταξύ ΔΕΗ - διαχειριστή αγοράς (έως Σεπτέμβριο 2015).
Ποτά
Αναφορικά με τις ρυθμίσεις που αφορούν το κρασί και τον κλάδο των ποτών, σημειώνεται ότι με βάση τη νέα εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ αναμένεται να επέλθουν αλλαγές κυρίως στις τεχνικές προδιαγραφές ποτών που έχουν ξεπεραστεί, στην παραγωγή οίνου και στις ελάχιστες απαιτήσεις για οινοποιεία, απαγορεύσεις συστεγάσεων οινοποιείων, όπως η συστέγαση με την παραγωγή ξιδιού κ.λπ.
Ειδικότερα για το κρασί προβλέπεται κατάργηση του ορίου καλλιέργειας ανά στρέμμα για το χύμα, αφού σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ πρωταρχικός στόχος των παραγωγών εν προκειμένω είναι η ποσότητα και όχι η ποιότητα.
Σημειώνεται ότι βάσει της εργαλειοθήκης αναμένεται κατάργηση διατάξεων που θέτουν ελάχιστο απαιτούμενο εμβαδόν για εργοστάσια και αποθήκες του κλάδου των ποτών, αλκοολούχων και μη, καθώς και εκείνων που απαγορεύουν οριζοντίως εγκαταστάσεις του κλάδου, ακόμη και αν πρόκειται για αποθήκες, σε υπόγεια.
Ακόμη θα θεσπιστούν νέες διατάξεις για τα εξής προαπαιτούμενα θέματα:
Τιμολόγηση φαρμάκων.
* Claw back.
* Αγορά αερίου.
* Ηλεκτρονικές συναλλαγές.
* Επιστροφή ΦΠΑ σε αγρότες.
* Δημοσιονομικό συμβούλιο.
* Εργαλειοθήκη ΟΟΣΑ.
* Νομοθέτηση τρόπου κατάρτισης προϋπολογισμού.
Ακόμη θα πρέπει να προωθηθούν μεταξύ άλλων και τα εξής θέματα:
* Ισοδύναμα για ΦΠΑ 23% σε ιδιωτική εκπαίδευση.
* Υπουργικές αποφάσεις για κατάργηση πρόωρων συντάξεων.
* Αυτόματες κατασχέσεις για οφειλές άνω των 70.000 ευρώ στο Δημόσιο.
* Πιο εύκολοι πλειστηριασμοί πρώτης κατοικίας.
* Συγχώνευση όλων των επικουρικών ταμείων στο ΕΤΕΑ.
* Αλλαγές σε ιδιοκτησιακό φαρμακείων (άνοιγμα και από μη φαρμακοποιούς).
* Σχέδιο εξυγίανσης του ΟΑΣΑ.
Σε επόμενη φάση αναμένεται να θεσπιστούν το άνοιγμα των καταστημάτων τις Κυριακές, η περαιτέρω απελευθέρωση της διάρκειας ζωής του "φρέσκου" γάλακτος και η ρύθμιση των κόκκινων δανείων.
Ο νόμος για το ΤΧΣ
Έως τα μέσα Οκτωβρίου 2015 ο νόμος περί ΤΧΣ θα τροποποιηθεί ώστε να ευθυγραμμιστεί με τη μεταφορά της οδηγίας BRRD και με το νέο πλαίσιο ανακεφαλαιοποίησης που θα δημιουργηθεί (και να ενισχυθούν οι ρυθμίσεις για τη διακυβέρνηση του ΤΧΣ σύμφωνα με τη δήλωση της συνόδου κορυφής της ζώνης του ευρώ, ιδίως με την αλλαγή της διαδικασίας επιλογής και διορισμού, και ειδικότερα:
α) Θα σχεδιαστεί νέα διαδικασία επιλογής και διορισμού μελών της εκτελεστικής επιτροπής και του γενικού συμβουλίου έως τα τέλη Σεπτεμβρίου 2015, πράγμα το οποίο συνεπάγεται μεγαλύτερο ρόλο για τους θεσμούς σε σχέση με το παρελθόν.
β) Θα συσταθεί επιτροπή επιλογής αποτελούμενη από έξι ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, εκ των οποίων τρεις θα διοριστούν από τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. -συμπεριλαμβανομένου του προέδρου, η ψήφος του οποίου θα υπερισχύει σε περίπτωση ισοψηφίας- και τρεις θα διοριστούν από τις αρχές (δύο από το υπουργείο Οικονομικών και ένας από την Τράπεζα της Ελλάδος). Το υπουργείο Οικονομικών, η Τράπεζα της Ελλάδος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΚΤ και ο ΕSM θα διαθέτουν από έναν παρατηρητή στην επιτροπή επιλογής. Η επιτροπή επιλογής θα επικουρείται από διεθνή σύμβουλο σε θέματα προσλήψεων, τον οποίο θα επιλέξει η επιτροπή αυτή.
γ) Ο υπουργός Οικονομικών θα προβεί σε διορισμούς από τους υποψηφίους που θα επιλέγει η επιτροπή επιλογής.
δ) Η επιτροπή επιλογής θα καθορίσει επίσης τις αμοιβές και άλλους όρους απασχόλησης, περιλαμβανομένης της διαδικασίας αξιολόγησης και απόλυσης. Ο νόμος θα διασφαλίσει επίσης ότι
(i) η αμοιβή και οι λοιποί όροι απασχόλησης είναι ανταγωνιστικοί ούτως ώστε να προσελκύουν υψηλής ποιότητας διεθνείς υποψηφίους για τις διευθυντικές θέσεις του ελληνικού ΤΧΣ,
(ii) θα καλύπτονται οι εξουσίες, τα κριτήρια και οι διαδικασίες με βάση τις οποίες το ΤΧΣ θα εξετάζει και θα αλλάζει -εφόσον κρίνεται σκόπιμο- τα διοικητικά συμβούλια και τις επιτροπές των τραπεζών που τελούν υπό τον έλεγχό του,
(iii) θα αυξηθεί η διαφάνεια και η λογοδοσία του ελληνικού ΤΧΣ μέσω της ετήσιας δημοσίευσης των στρατηγικών του και της εξαμηνιαίας αναφοράς επιδόσεων έναντι καθορισθέντων στόχων,
(iv) μεταξύ των στόχων του ελληνικού ΤΧΣ θα περιλαμβάνεται η διευκόλυνση της διαχείρισης των ΜΕΔ των τραπεζών.
