Ρεπορτάζ: Θάνος Παναγόπουλος
Ταξικές προκαταλήψεις σε όφελος των ισχυρών και των εργοδοτών και σε βάρος των ασθενέστερων και των εργαζομένων, όπως επίσης ιδεολογικές αγκυλώσεις σε νεοφιλελεύθερα δόγματα, αλλά και "περίεργες" επιλογές -ειδικά από πλευράς Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου- να μη φορολογηθούν επιχειρηματικοί χώροι μεγάλης φοροδοτικής ικανότητας αποτελούν τη συνισταμένη των προτάσεων που υποβλήθηκαν τις τελευταίες ημέρες εκ μέρους των δανειστών.
Τα δείγματα τα οποία οδηγούν στα παραπάνω συμπεράσματα είναι ουκ ολίγα: από την επιμονή των δανειστών να περιορίσουν το ποσοστό φορολόγησης των επιχειρήσεων στο 28% αντί 29%, μέχρι το "πάγωμα" του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος έως το 2021 ή ακόμη να επιβάλουν συντελεστή ΦΠΑ στον τουρισμό στο 23%, δηλαδή πολλαπλάσιο εκείνου που ισχύει σε ανταγωνίστριες χώρες με μονοψήφια ποσοστά, όπως η Τουρκία, που έχει ΦΠΑ τουριστικό πακέτο (διαμονή και εστίαση) 8% ή η Πορτογαλία με 7%, η Μάλτα με 6%, η Κύπρος με 9% (με Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία στο 10%).
Ενδεικτικά και μόνο, μερικά από τα σημεία που πιστοποιούν ότι οι δανειστές, και ειδικά το ΔΝΤ, δεν υποβάλλουν προτάσεις ολοκληρωμένες, αλλά αποσπασματικές, που να εξυπηρετούν πολιτικές και ιδεολογικές σκοπιμότητες, όπως φάνηκε και στις διαπραγματεύσεις των τελευταίων ημερών, είναι και τα εξής:
"Φρουτάκια" - κινητή τηλεφωνία Εύλογα ερωτηματικά προκάλεσε, όχι μόνο στην κυβέρνηση αλλά και στη συντριπτική πλειονότητα της κοινής γνώμης η σπουδή που επέδειξε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να αφαιρέσει δύο συγκεκριμένες φορολογήσεις που πρότεινε η Αθήνα:
* Πρώτον, τη φορολόγηση του (e-gaming, "ηλεκτρονικός τζόγος") και των VLTs ("φρουτάκια").
* Δεύτερον, τη φορολόγηση των αδειών 4G και 5G της κινητής τηλεφωνίας.
Η μεν πρώτη πηγή εκτιμάται ότι θα αποφέρει έσοδα ύψους 260 εκατ. ευρώ, ενώ η δεύτερη προβλέπεται να ενισχύσει τα ταμεία του κράτους με 350 εκατ. ευρώ το 2016.
Δεν ήταν λίγοι οι σχολιαστές που είδαν στην πρόταση αυτή σκοπιμότητα η οποία ευνοεί συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα. Από τη μία δεδομένων των συνθηκών στον χώρο των τηλεπικοινωνιών και των αναμενόμενων εξελίξεων γύρω από εξαγορές, συμμαχίες, ανταγωνισμούς, κοινοπραξίες και μερίδια αγοράς μετά την επέκταση σε 4G και 5G και από την άλλη αποκόμισης υψηλών κερδών σε μια "συγκεντρωμένη" αγορά τζόγου.
Εισφορές υπέρ τρίτων Πίσω από τη φαινομενικά "αθώα" και "ορθολογική" πρόταση του ΔΝΤ για κατάργηση όλων των εισφορών υπέρ τρίτων έως 31 Οκτωβρίου 2015, η αξιολόγησή τους συλλήβδην ως "παράλογων" και "αναχρονιστικών" υποκρύπτει δογματισμό ή και σκοπιμότητες. Εάν καταργηθούν όλες οι εισφορές, δεν θα χρηματοδοτείται, λ.χ., η δημόσια τηλεόραση, κάτι που ευνοεί προφανώς τα ιδιωτικά κανάλια. Όπως επίσης είναι "συζητήσιμο" το κατά πόσο είναι παράλογο να μπαίνει εισφορά 2% επί της αξίας παραγόμενου λαδιού υπέρ της δακοκτονίας η οποία προφυλάσσει την ελαιοπαραγωγή.
Υπέρ εργοδοτών Το ότι οι πιστωτές συντάσσουν προτάσεις που να εξυπηρετούν την εργοδοσία και να πλήττουν τους εργαζόμενους είναι γνωστό ήδη από τα πρώτα νομοθετήματα του Μνημονίου του 2010. Έτσι, μόνο έκπληξη δεν ήταν η άρνηση του ΔΝΤ για αύξηση των εργοδοτικών εισφορών.
Προς καθολική ιδιωτική ασφάλιση Η απαίτηση των δανειστών να μειωθούν οι κύριες συντάξεις κατά 35% με βάση το νέο σύστημα υπολογισμού υποκρύπτει ευκαιρίες τεράστιων κερδών για την ιδιωτική ασφάλιση, η οποία καραδοκεί να κυριαρχήσει στην ελληνική αγορά, κυρίως μέσω της εισόδου διεθνών κολοσσών.
"Πόρτα" της αγοράς εργασίας στους νέους Το εννέα σελίδων έγγραφο με τις προτάσεις των δανειστών παραμένει προσκολλημένο στο να ζητάει σύνταξη στα 67 από το 2022, με τα όρια ηλικίας να αρχίσουν να αυξάνονται από 1ης Ιουλίου φέτος. Πρακτικά, αυτό, πέραν του ότι είναι άδικο για μία χώρα που βρίσκεται στις υψηλότερες πανευρωπαϊκά θέσεις από πλευράς περισσότερων ετησίως ώρες εργασίας, πρακτικά καταλήγει να αφήνει για δημοσιονομικούς λόγους εκτός αγοράς εργασίας τις νεότερες γενιές, οι οποίες ήδη πλήττονται από υψηλότατα ποσοστά ανεργίας τα οποία ξεπερνούν το 50%, ενώ σε ορισμένες περιοχές της χώρας (όπως λ.χ. η Ήπειρος) αγγίζουν, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 70%.
Η "ελληνική σοβιετία" Μόλις προχθές ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών επανέλαβε το γνωστό στερεότυπο πως το ποσοστό των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα, σε σχέση με τον πληθυσμό, είναι μακράν το μεγαλύτερο στην Ευρώπη. Βέβαια, μικρή σημασία φαίνεται να έχει αυτό για τους δανειστές, καθώς, με βάση τα ευρωπαϊκά στοιχεία, το ποσοστό αυτό είναι περί τις δύο ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, αφού θα πρέπει να δικαιολογηθεί ο "ακρωτηριασμός" του ελληνικού κράτους από βασικές του λειτουργίες, που είναι από τα κατεξοχήν ζητούμενα των προτάσεων των πιστωτών (όπως λ.χ. η πρόταση των δανειστών, η οποία επιμένει στην ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ). Κάτι που υπονόησε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μιλώντας για ακόμη μεγαλύτερες περικοπές.
Ταξικό μανιφέστο Ολόκληρο το κείμενο της πρότασης του ΔΝΤ διέπεται από ταξικές σκοπιμότητες με κοινό παρονομαστή την "εξόντωση" των αδυνάτων και την ενίσχυση των εχόντων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το ότι το ταμείο ζήτησε ταυτόχρονα την κατάργηση του ΕΚΑΣ και της έκτακτης εισφοράς 12% σε επιχειρήσεις με κέρδη άνω των 500.000 ευρώ και μάλιστα λίγες ώρες αφότου η ελληνική πρόταση είχε γίνει αποδεκτή ως βάση διαπραγμάτευσης από την ευρωπαϊκή ηγεσία.
Παράβλεψη ιδιαιτεροτήτων Όπως συνέβη από το πρώτο Μνημόνιο κιόλας, οι πιστωτές της χώρας επιμένουν να αγνοούν επιδεικτικά τις ιδιαιτερότητες της χώρας. Παράδειγμα είναι η άρνησή τους για παροχή εκπτώσεων για τους μόνιμους κατοίκους των ελληνικών νησιών με χαμηλά εισοδήματα ως αντιστάθμισμα στη συζητούμενη εξίσωση των συντελεστών μεταξύ νησιωτικής και ηπειρωτικής Ελλάδας.
Το καλάθι του νοικοκυριού
Στα 77,3 ευρώ ανερχόταν το 2014 η εβδομαδιαία δαπάνη στο σούπερ μάρκετ σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), με δείγμα 2.000 ατόμων από όλη τη χώρα.
Έως τα 6,8 ευρώ εβδομαδιαία θα μπορούσε να κυμανθεί το επιπλέον ποσό το οποίο θα δαπανά μια μέση ελληνική οικογένεια στο σούπερ μάρκετ με την υπαγωγή των τροφίμων από τον συντελεστή 13% στο 23%, όπως πρότειναν οι δανειστές (υπενθυμίζεται ότι το ΔΝΤ με τις προτάσεις του αρνήθηκε να υπαχθούν τα βασικά τρόφιμα και η εστίαση στον συντελεστή 13% και δέχεται μόνο την υπαγωγή των μη επεξεργασμένων τροφίμων, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι ζητάει προϊόντα όπως το ελαιόλαδο να πάνε στον υψηλό συντελεστή 23%). Βέβαια, το ποσό αυτό ενδέχεται να "διορθώνεται" προς τα κάτω, καθώς προκύπτει από τα 77,3 ευρώ στα οποία ανερχόταν το 2014 η εβδομαδιαία δαπάνη στο σούπερ μάρκετ, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), με δείγμα 2.000 ατόμων από όλη τη χώρα. Και υπόκειται σε "διόρθωση", καθώς αφενός δεν αποτελεί το σύνολο των ειδών του σούπερ μάρκετ η γενικότερη κατηγορία τροφίμων και αφετέρου δεν είναι ακόμη τελεσίδικο τι μέλλει γενέσθαι με τις επιμέρους κατηγορίες τους.
Ακόμη όμως κι αν το σύνολο της μέσης δαπάνης (77,3 ευρώ εβδομαδιαία) των αγορών στο σούπερ μάρκετ αφορούσε μεταποιημένα, κονσερβοποιημένα και συσκευασμένα τρόφιμα με συντελεστή 23%, όπως θέλει ένα από τα επιμέρους σενάρια που συζητήθηκαν με τους δανειστές, η ανατίμηση των προϊόντων αυτών κατά 8,85% λόγω της αύξησης του ΦΠΑ θα έχει ως συνέπεια η δαπάνη αυτή να κυμαίνεται πλέον γύρω στα 84,1 ευρώ, ήτοι αυξημένη κατά 6,8 ευρώ εβδομαδιαία ή 28 ευρώ τον μήνα.
Η διαμόρφωση των τιμών σε μερικά προϊόντα ειδών διατροφής από συντελεστή ΦΠΑ 13% σε συντελεστή 23% (σε παρένθεση η διαφορά τιμής σε ευρώ) σε ένα ενδεχόμενο αναπροσαρμογής του ΦΠΑ στους παραπάνω συντελεστές θα είχε ως εξής:
Αλεύρι: 0,45 - 0,49 (0,04)
Γίγαντες: 2,80 - 3,05 (0,25)
Ελληνικός καφές (100 γρ.): 0,70 - 0,76 (0,06)
Κακάο (125 γρ.): 1,03 - 1,12 (0,09)
Καρπούζι ελληνικό: 0,34 - 0,37 (0,03)
Μακαρόνια (500 γρ.) 0,74 - 0,81 (0,07)
Μελιτζάνα φλάσκα: 1,21 - 1,32 (0,11)
Μπάρες δημητριακών: 3,42 - 3,72 (0,30)
Σοκολάτα υγείας: 1,10 - 1,20 (0,10)
Φέτα: 5,42 - 5,90 (0,48)
Φρυγανιές σίτου (225 γρ.) 1,10 - 1,20 (0,10)
Ψωμί τοστ: 1,47 - 1,60 (0,13)
