Έκπληξη μεταξύ πολλών οικονομολόγων διεθνώς προκάλεσε το γεγονός ότι στην πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία εκτίθενται οικονομετρικές εκτιμήσεις που δείχνουν ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας δεν βοηθούν στην αύξηση της παραγωγικότητας, και έχουν μάλιστα αρνητικές επιπτώσεις στη βραχυχρόνια διάρκεια.
Η έκπληξη προέρχεται από το γεγονός ότι οι διαρθρωτικές αλλαγές έχουν καθιερωθεί μεταξύ των καθεστωτικών οικονομολόγων και των κυβερνήσεων (οι οποίοι καθοδηγούν τη σύγχρονη οικονομική θεωρία και πολιτική) ως το φετίχ που θεραπεύει πάσαν νόσον.
Εάν, όμως, κάποιος ξύσει λίγο την προπαγανδιστική επιφάνεια της καθεστωτικής θεωρίας, θα δει ότι η βεβαιότητα για την αποτελεσματικότητα των διαρθρωτικών αλλαγών στην αγορά εργασίας είναι αποτέλεσμα περισσότερο ιδεολογικών διεργασιών παρά επιστημονικών αναλύσεων. Πιο συγκεκριμένα, ενώ είναι πολύ διαδεδομένη η άποψη ότι η ερευνητική βιβλιογραφία (που συσσωρεύθηκε κυρίως στη διάρκεια των είκοσι τελευταίων ετών) παρέχει ισχυρές αποδείξεις για τις υποτιθέμενες δυσμενείς επιπτώσεις της ακαμψίας των αγορών εργασίας, μια προσεκτική ανάγνωση των κορυφαίων δημοσιεύσεων επί του θέματος δείχνει ότι οι "αποδείξεις" αυτές είναι στην πραγματικότητα μεικτές και αβέβαιες.
Μπορούμε να πούμε σχηματικά ότι ήδη το 2005 οι ετερόδοξοι οικονομολόγοι είχαν καταδείξει πλέον όλες τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειες των θεωρητικών κατασκευών και των εμπειρικών ευρημάτων επί των οποίων ήθελε να εδράζεται η θέση πως οι διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορές εργασίας αποτελούν σπουδαίο εργαλείο για τη μείωση της ανεργίας, την ανάπτυξη, την αύξηση της παραγωγικότητας κ.λπ.
Εν τω μεταξύ, στις διαψεύσεις της θεωρίας προστέθηκαν και οι αποτυχίες των προγραμμάτων προσαρμογής της μιας ή της άλλης οικονομίας μέσω διαρθρωτικών αλλαγών στην αγορά εργασίας. Στο σημείο αυτό η καθεστωτική οικονομική θεωρία απομακρύνθηκε από τον ήδη αβέβαιο και εύθραυστο επιστημονικό της χαρακτήρα για να βυθιστεί στα σκοτεινά νερά της ιδεολογίας. Αρνείται πεισματικά να λάβει υπόψη τις αποτυχίες της πολιτικής που καθοδηγεί και παραμένει πιστή στο άγιο δισκοπότηρο των διαρθρωτικών αλλαγών στην αγορά εργασίας.
Σε συνεργασία με δημοσιογράφους και πολιτικούς συντηρεί ως μύθο πλέον και ως δόγμα αυτό που ατυχώς επιχειρούσε προηγουμένως να παρουσιάσει ως επιστημονικά τεκμηριωμένη πραγματικότητα. Ακόμη και μετά το Βατερλώ των διαρθρωτικών αλλαγών στις αγορές εργασίας στην Ελλάδα (2010-2014), οι καθεστωτικοί οικονομολόγοι παραμένουν πιστοί στο δόγμα τους και κάνουν πολιτική με αυτό.
Η αιτία που συμβαίνουν τούτα είναι πολιτική: οι διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας, ως ιδεολόγημα και ως πολιτική, αποτελούν, ήδη από εικοσαετίας, ένα πανίσχυρο εργαλείο με το οποίο ο κόσμος του κεφαλαίου, του πλούτου, των επιχειρήσεων, των αγορών, με δυο λόγια της αστικής τάξης, έχει καθυποτάξει τον κόσμο της μισθωτής εργασίας σε ένα παιχνίδι εντεινόμενης ιδιοποίησης της εργασίας των μεν από τους δε, σε μια απόπειρα διάσωσης ενός οικονομικού καθεστώτος που δεν γνωρίζει πια πού πατάει και πού πηγαίνει.
Σημ.: Για την πιο πλήρη κριτική σύνοψη των καθεστωτικών κατασκευών βλ. στο Baker, Glyn, Howell, Schmitt (2005), "Labor Market Institutions and Unemployment: Assessment and the Cross-Country Evidence", στο Fighting Unemployment, Oxford University Press.
