Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Με πέντε βασικές παρεμβάσεις για εξοικονόμηση κονδυλίων του προϋπολογισμού σχεδιάζει η κυβέρνηση να αναπληρώσει τη δημοσιονομική "μαύρη τρύπα" που άφησε πίσω της η απερχόμενη κυβέρνηση Σαμαρά. Η "τρύπα" μεταφράζεται σε πρωτογενές πλεόνασμα για το 2014 μόλις στο 0,3% του ΑΕΠ αντί 1,5% του ΑΕΠ που ήταν ο στόχος. Δηλαδή κάτω και από το 0,6% στο οποίο είχε αναφερθεί πρόσφατα προκαλώντας αίσθηση και η σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών, Έλενα Παναρίτη. Σύμφωνα δε με επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, τα ταμειακά καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού του 2014 εμφάνισαν υστέρηση συνολικού ύψους 3.914 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 3.500 εκατ. ευρώ στα τακτικά έσοδα και τα 414 εκατ. ευρώ στα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Εάν πάντως από τη συνολική υστέρηση των τακτικών εσόδων αφαιρεθούν τα έσοδα από ANFAs και SMPs ύψους 1.886 εκατ. ευρώ, τότε η υστέρηση με βάση τη μεθοδολογία επί της οποίας αξιολογείται η Ελλάδα σε ταμειακή βάση ήταν πέρυσι ύψους 2.026 εκατ. ευρώ.
Τις 5 παρεμβάσεις έθεσε στο τραπέζι των συνομιλιών με τους εκπροσώπους των δανειστών -και αρχίζει να νομοθετεί άμεσα- η ελληνική πλευρά, την ώρα που οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ, της Ε.Ε. και της ΕΚΤ κινούμενοι καθαρά γραφειοκρατικά επιμένουν πιεστικά να συνεχιστεί ο διάλογος από το σημείο εκείνο που τις άφησε η κυβέρνηση Σαμαρά. Ουσιαστικά θέτουν στο προσκήνιο το "e-mail Χαρδούβελη" και ως εκ τούτου παρεμβάσεις μη αποδεκτές από την κυβέρνηση για κάλυψη του δημοσιονομικού και χρηματοδοτικού κενού, καθώς κινούνται μα βάση τις προηγούμενες οδηγίες που είχαν λάβει για ολοκλήρωση της αξιολόγησης του τρέχοντος προγράμματος.
Τα πρώτα κλιμάκια, που βρίσκονται επί πέντε ημέρες στην Αθήνα με αντικείμενο τα δημόσια οικονομικά και την ανάπτυξη, συλλέγουν στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών και του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους προκειμένου να πιστοποιήσουν αν ισχύουν οι εκτιμήσεις τους για διαφορά περί τα 2,03 δισ. ευρώ στο πρωτογενές πλεόνασμα του 2014 και για δημοσιονομικό κενό του 2015 που προ των εκλογών της 25ης Ιανουαρίου το είχαν προσδιορίσει περίπου στα 2,5 δισ. ευρώ.
Οι πέντε πηγές κονδυλίων
Όσον αφορά στις πέντε πηγές ανεύρεσης των κονδυλίων που επιχειρεί να βρει το οικονομικό επιτελείο, συνίστανται στις εξής:
* Πρώτον, στη ρύθμιση για τις 100 δόσεις, η οποία αναμένεται ώς το τέλος της εβδομάδας να αποτελεί νόμο του κράτους.
* Δεύτερον, στις παρεμβάσεις στον ΦΠΑ.
* Τρίτον, στην εκμετάλλευση των λιστών φοροδιαφυγής.
* Τέταρτον, στις μεταρρυθμίσεις που ετοιμάζονται σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ.
* Πέμπτον, στους νέους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες εποπτείας δαπανών και σε παρεμβάσεις σε κατηγορίες λειτουργικού κόστους του Δημοσίου.
Ακόμη, η άφιξη νέων κλιμακίων αυτήν την εβδομάδα επεκτείνει το εύρος της επιτόπιας εξέτασης στον τραπεζικό τομέα, το ασφαλιστικό, τα εργασιακά και τις μεταρρυθμίσεις.
Αναφορικά με τις διαφορές αυτές, οι οποίες, σύμφωνα με το ΓΛΚ, συρρίκνωσαν για το έτος 2014 το πρωτογενές πλεόνασμα, οφείλονταν και στο ότι, σε αντίθεση με την αξιολόγηση με βάση το Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών, η αξιολόγηση ειδικά της Ελλάδας, επειδή βρίσκεται στο Μηχανισμό Στήριξης, διενεργείται με βάση τις συμφωνηθείσες παραμέτρους στο πλαίσιο του ΠΟΠ (Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής). Ειδικότερα, σύμφωνα με το ΠΟΠ, το πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης δεν περιλαμβάνει κυρίως:
* Την αναδρομική μείωση του επιτοκίου για δάνεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
* Τη μεταφορά των αποδόσεων (κερδών) των ελληνικών ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος (ANFAs και SMPs).
* Την επίπτωση από τη στήριξη των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (εφάπαξ επίπτωση).
Τα έσοδα από ΑNFAs και SMPs εκτιμούνται το 2014 σε 2.419 εκατ. ευρώ σε δημοσιολογιστική βάση (580 εκατ. ευρώ που εισπράχθηκαν στο 2014 και 1.839 εκατ. ευρώ εθνικολογιστική προσαρμογή - απαίτηση). Κατά συνέπεια, το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνεται στο πρωτογενές αποτέλεσμα κατά ΠΟΠ.
Επίσης στο ΠΟΠ περιλαμβάνεται μόνο μέρος των εσόδων από αποκρατικοποιήσεις και ειδικότερα 4 κατηγορίες αυτών: gaming licenses (άδειες παιγνίων), telecom licenses (άδειες κινητής τηλεφωνίας), sales of aircrafts (πώληση αεροσκαφών), και extension of the airport concession (παράταση της σύμβασης παραχώρησης του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών). Κατά συνέπεια, από το σύνολο των εσόδων από αποκρατικοποιήσεις που έχουν περιληφθεί στο αποτέλεσμα κατά ESA -2010, ύψους417 εκατ. ευρώ, θα πρέπει να αφαιρεθούν 298 εκατ. ευρώ κατά ΠΟΠ (θα υπολογισθούν μόνο τα 119 εκατ. ευρώ).
Άλλες διαφορές στις εθνικολογιστικές προσαρμογές αφορούν το Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ακινήτων (ΕΕΤΑ) του έτους 2013. Ειδικότερα για το αποτέλεσμα κατά ESA-2010 λαμβάνονται υπόψη οι εισπράξεις έως και Μάιο 2014, οι οποίες μεταφέρονται στο 2013. Στο ΠΟΠ μεταφέρονται στο έτος 2013 οι εισπράξεις μόνο έως και Μάρτιο 2014. Έτσι, σύμφωνα με το ΠΟΠ, στο 2014 υπάρχει βελτίωση κατά 193 εκατ. ευρώ.
Κατά συνέπεια, εάν στο πρωτογενές αποτέλεσμα του 2014 (σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία) κατά ESA-2010 γίνουν οι παραπάνω τρεις προσαρμογές, τότε κατά το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής το πρωτογενές αποτέλεσμα περιορίζεται στο 0,3% του ΑΕΠ, από 1,5% που ήταν ο στόχος.
Σύμφωνα με δηλώσεις νωρίτερα του τέως αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρα, εκτιμάται ότι τα έσοδα παρουσίασαν υστέρηση μεγαλύτερη των 3 δισ. ευρώ, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο κ. Σταϊκούρας:
* Παρατηρήθηκε υστέρηση άνω του 1 δισ. ευρώ στα έσοδα από φόρο εισοδήματος, κυρίως προς το τέλος του έτους (περίπου 500 εκατ. ευρώ) και τους πρώτους δύο μήνες του 2015 (επιπλέον περίπου 500 εκατ. ευρώ).
* Παρατηρήθηκε απόκλιση άνω των 250 εκατ. ευρώ στα προσδοκώμενα έσοδα από τη συμμετοχή των πολιτών στο πρόγραμμα αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών τους.
* Παρατηρήθηκε υστέρηση περίπου 200 εκατ. ευρώ στο ΦΠΑ πετρελαιοειδών, λόγω της σημαντικής μείωσης των διεθνών τιμών πετρελαίου.
* Επεστράφησαν 250 εκατ. ευρώ περισσότεροι φόροι έναντι του στόχου.
* Παρατηρήθηκε υστέρηση περίπου 400 εκατ. ευρώ στα ταμειακά έσοδα του ΠΔΕ και επιπλέον απόκλιση 500 εκατ. ευρώ λογιστική εγγραφή.
Δανειακές υποχρέωσεις 2,5 δισ. σε μία εβδομάδα
Μια βεβαρημένη (συνολικά περί τα 2,5 δισ. ευρώ) αναφορικά με τις χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου εβδομάδα ξεκίνησε χθες, οπότε και πληρώθηκε η τρίτη και πλέον υψηλόποση δόση μέσα στον τρέχοντα μήνα, προς το ΔΝΤ, ύψους 580 εκατ. ευρώ. Την ερχόμενη Παρασκευή, θα πρέπει αφενός να καταβληθεί και η τελευταία δόση αυτού του μήνα προς το ΔΝΤ, ύψους 336 εκατ. ευρώ, αφετέρου να υπάρξει και εξόφληση τρίμηνων εντόκων γραμματίων ύψους 1,6 δισ. ευρώ. Η δυσκολία της τελευταίας αυτής υποχρέωσης έγκειται στο ότι σχεδόν οι μισές από αυτές τις λήξεις (περί τα 800 εκατ. ευρώ) έρχονται από τοποθετήσεις στις οποίες είχαν προχωρήσει ξένες τράπεζες, για τις οποίες η πιθανότερη εκδοχή δεν είναι να τα ανανεώσουν στην αυριανή δημοπρασία για έντοκα γραμμάτια διάρκειας τριών εβδομάδων για το ποσό του 1 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, αναμένεται να είναι "μικρό το κακό" εάν την ίδια ημέρα έλθουν κάποια καλά νέα από την Φραγκφούρτη, καθώς είναι πιθανό να υποβληθεί νέο αίτημα των ελληνικών τραπεζών για μεγαλύτερη χρηματοδότηση από τον ELA. Υπενθυμίζεται ότι την προηγούμενη εβδομάδα, η ΕΚΤ αύξησε το όριο του ELA κατά 600 εκατ. ευρώ, στα 69,4 δισ. ευρώ, καλύπτοντας όμως μόλις το 20% του αιτήματος που, σύμφωνα με πληροφορίες, είχε υποβληθεί εκ μέρους των ελληνικών τραπεζών, αν και ώς τώρα η πολιτική της ΕΚΤ δείχνει πως είναι πιστή στην πολιτική του «σταγονόμετρου» που εφαρμόζει συστηματικά για την παροχή ρευστότητας στις ελληνικές τράπεζες.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, από χθες έως και την Παρασκευή, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους και ο ΟΔΔΗΧ έχουν εγγράψει στο πρόγραμμά τους την πληρωμή υποχρεώσεων ύψους 2,5 δισ. ευρώ για αποπληρωμή δανείων προς το ΔΝΤ και "ρολάρισμα" εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, με τις αρμόδιες πηγές να διαβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, καθώς μάλιστα αναμένεται και η εισροή από τις 27 Μαρτίου εσόδων από τη ρύθμιση του υπουργείου Οικονομικών για τις 100 δόσεις.
