Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Το Μνημόνιο Νο 2 φεύγει, το Μνημόνιο Νο 3 έρχεται, η επιτήρηση παραμένει, τα μέτρα αυξάνονται. Σχεδόν τριάμισι χρόνια μετά την εκτίμηση του τότε υπουργού Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου ότι η Ελλάδα θα έβγαινε στις αγορές το αργότερο έως τις αρχές του 2012 και 4,5 χρόνια αφότου ο εκ των διαδόχων του Γιάννης Στουρνάρας προέβλεπε ότι η ανάπτυξη στην Ελλάδα θα παρουσιάσει θετικό πρόσημο στο τέλος του 2010, το "ελληνικό δράμα" παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική τροπή: όχι μόνο εντείνεται, αλλά και επιμηκύνεται. Του λόγου το ασφαλές πιστοποιεί το αποτέλεσμα του Eurogroup της περασμένης Πέμπτης, που συμπυκνώνεται σε 4 αποφάσεις:
* Πρώτον, το Μνημόνιο επιμηκύνεται ως "Πιστωτική Γραμμή" για άλλα 1+1 έτη, κάτι που σημαίνει ότι η Ελλάδα θα έχει κλείσει το 2016 (μετά την ψήφιση του πρώτου Μνημονίου αρχές καλοκαιριού του 2010) επτά μνημονιακά χρόνια.
* Δεύτερον, για να επιστρέψουν οι δανειστές απαιτούν να υλοποιηθούν όλες οι εκκρεμότητες, συμπεριλαμβανομένου και του ασφαλιστικού, στην αξιολόγηση που εκκρεμεί.
* Τρίτον, το νέο (τρίτο κατά σειρά) Μνημόνιο, η λεγόμενη "ενισχυμένη προληπτική πιστωτική γραμμή" (Enhanced Conditions Credit Line - ECCL), θα είναι εξίσου σκληρό με το υφιστάμενο, αφού θα προβλέπει ανά τρίμηνο εκθέσεις προόδου, συνδρομή ΔΝΤ, καθεστώς «ενισχυμένης εποπτείας» με μηνιαίες πληροφορίες για την οικονομική κατάσταση, ασκήσεις προσομοίωσης για τις τράπεζες, «ευρύ ανεξάρτητο έλεγχο των λογαριασμών της γενικής κυβέρνησης» και «τακτικές αποστολές επιθεώρησης στο κράτος υπό επιτήρηση».
Εκτιμάται δε ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί πάνω από 20 δισ. ευρώ για την πιστωτική γραμμή με συνολικές ανάγκες σε κεφάλαια για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού στα 25 δισ. ευρώ, ενώ υπάρχουν ακόμη εκτιμήσεις για κενό κοντά στα 26 με 27 δισ. ευρώ όπως έχει εκτιμήσει το ΔΝΤ, ενώ δεν αποκλείεται το ποσό να προσεγγίσει και τα 30 δισ. ευρώ.
* Τέταρτον, διαμηνύθηκε από κοινοτικούς παράγοντες "ξεχάστε κάθε προσδοκία ελάφρυνσης του δημόσιου χρέους, αφού, όπως διατείνεται η ελληνική κυβέρνηση, είναι βιώσιμο".
Στο ίδιο μήκος κύματος, και μάλιστα με ακόμη πιο αυστηρό τόνο, ήλθαν οι προχθεσινές δηλώσεις του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε: "Στην Ελλάδα η εξέταση της πορείας του προγράμματος δεν μπορεί ακόμη να ολοκληρωθεί, γιατί σημαντικό κομμάτι των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν δεν έχει τελειώσει».
Με πιο ήπιο τόνο, ο απερχόμενος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Βαν Ρομπάι απηύθυνε, στη διάρκεια της παρουσίασης του βιβλίου του «Η Ευρώπη στη θύελλα», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας, μήνυμα προς τους Έλληνες "να μην αφήσουν τις θυσίες να πάνε χαμένες".
Αναφορικά με τις άμεσες απαιτήσεις των δανειστών, η τρόικα ζητάει επιτακτικά, προκειμένου να επανέλθει στην Αθήνα, ασφαλιστικό, ομαδικές απολύσεις, λοκ άουτ, νέο μισθολόγιο, εργασιακά, απολύσεις στο Δημόσιο, πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, αλλά και παραδοχή δημοσιονομικού κενού 2 δισ. ευρώ. Οι Βρυξέλλες θεωρούν προϋπόθεση για την είσοδο στη νέα περίοδο σχέσεων Αθήνας - δανειστών το κλείσιμο της τρέχουσας αξιολόγησης, που θα συμπυκνώνεται σε ένα νέο πακέτο μέτρων στον προϋπολογισμό του 2015. Αυτός θα πρέπει να έχει ψηφιστεί στις 7 Δεκεμβρίου, παραμονή του Eurogroup της 8ης Δεκεμβρίου.
Σε εκκρεμότητα παραμένει και το εάν θα εκταμιευθεί εν τέλει το ποσό που έχει απομείνει της συμμετοχής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στο πακέτο χρηματοδότησης της Ελλάδας. Πάντως, όλες οι ενδείξεις συντείνουν στο ότι θα γίνει χρήση του σχετικού ποσού των 12 δισ. ευρώ που σχεδιαζόταν να δώσει το 2015 και το 2016, αφού το ΔΝΤ παραμένει στο σχήμα ελέγχου της ελληνικής οικονομίας, ενώ δεν συντρέχουν λόγοι να επαναληφθεί η χρονοβόρος διαδικασία έγκρισης από τα εθνικά κοινοβούλια νέου χρηματοδοτικού πακέτου.
Η ατζέντα μέτρων που θέτει η τρόικα θέτει ζήτημα ασφαλιστικού, ενώ εκκρεμεί η εφαρμογή από 1.1.2015 των πρόσφατα ψηφισμένων αλλαγών οι οποίες προβλέπουν ενοποιήσεις ασφαλιστικών ταμείων, η μείωση για αρκετές συντάξεις έως και 35% εξαιτίας της ενοποίησης αυτής, μείωση επικουρικών συντάξεων (μέτρο που εκκρεμεί για το τέταρτο τρίμηνο του 2014), η ενιαιοποίηση κοινωνικών εισφορών και παροχών στην κατεύθυνση της πλήρους ανταποδοτικότητάς τους και η καθιέρωση εθνικής σύνταξης 360 ευρώ.
Στα δε εργασιακά εκκρεμούν μεταξύ άλλων ο συνδικαλιστικός νόμος, η κατοχύρωση της ανταπεργίας (λοκ-άουτ) και οι ομαδικές απολύσεις.
Στα εκκρεμή θέματα υπάγεται ακόμη το νέο μισθολόγιο στο Δημόσιο. Αυτό θα ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2016 για όλο τον δημόσιο τομέα. Θα έχει προηγηθεί, έως το τέλος του 2014, το νέο πάγιο σύστημα αξιολόγησης το οποίο θα ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου 2015 και πάνω σε αυτό το σύστημα θα χτιστεί το νέο μισθολόγιο. Ειδικά για τους νεοεισερχόμενους θα εφαρμοστεί πιλοτικά σύστημα μείωσης του βασικού μισθού. Αυτό δεν θα ισχύσει για κατηγορίες νεοεισερχόμενων που τοποθετούνται μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, στους οποίους θα δίνεται κάποια ενίσχυση ή κάποιο επίδομα.
Αναφορικά με ένα ακόμη ζητούμενο της τρόικας, αυτό για τα "κόκκινα" δάνεια η "τραπεζοκεντρική" στη βάση της ρύθμιση στην ουσία προβλέπει οριζόντια μέτρα χωρίς ουσιαστική ανακούφιση των αδυνάμων, ενώ μεταφέρει το βάρος που θα προκύψει από τις διαγραφές, όπως αυτές θα προσδιοριστούν από τις τράπεζες, στους Έλληνες φορολογούμενους.
Σε εκκρεμότητα -και με αναζήτηση συμβιβαστικής λύσης μεταξύ κυβέρνησης και τρόικας- παραμένει το κεφάλαιο "Πλειστηριασμοί πρώτης κατοικίας", καθώς στο τέλος του έτους αίρεται η απαγόρευσή τους.
Ένα άλλο επίμαχο ζήτημα είναι και το ποσό των 2 δισ. ευρώ του δημοσιονομικού κενού που επιείουν οι δανειστές προκειμένου να πιέσουν για μέτρα, ειδικά στο ασφαλιστικό, καθώς οι μεγαλύτερες δημοσιονομικές ανάγκες για το επόμενο έτος σχετίζονται με τη χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ταμείων.
