Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
Εκρηκτικές διαστάσεις έχει προσλάβει το πρόβλημα ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας, με κυβέρνηση και τροϊκανούς, αντί να δρουν "πυροσβεστικά", να το υποδαυλίζουν φουντώνοντάς το.
Από τη μία πλευρά το κράτος αρνείται επιδεικτικά να πληρώσει τις οφειλές του στον ιδιωτικό τομέα, οι οποίες όχι μόνο δεν μειώνονται, αλλά τουναντίον αυξήθηκαν σύμφωνα με στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους τον Αύγουστο στα 4.676 εκατ. ευρώ. Πάνω δηλαδή και από τα απλήρωτα χρέη του τον Ιούλιο (4.657 εκατ. ευρώ) και από εκείνα που είχαν διαμορφωθεί στο τέλος του 2013 (4.652 εκατ. ευρώ). Με τη στάση της οιονεί στάσης πληρωμών που επιμένει να κρατά η κυβέρνηση, προκειμένου να "πανηγυρίζει" για τη διαμόρφωση του πρωτογενούς πλεονάσματος στα 2,5 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο, εντείνει το υπάρχον πρόβλημα ρευστότητας.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση διογκώνει περαιτέρω το ίδιο πρόβλημα με τις φοροεπιδρομές της. Η κατάσταση της ρευστότητας είναι πλέον σε τέτοιο βαθμό απελπιστική, ώστε 2,5 εκατομμύρια πολίτες έχουν ληξιπρόθεσμα χρέη στο Δημόσιο. Και όχι μόνο αυτό, αλλά αυξάνονται και με ταχύτατους ρυθμούς. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο μέσα στους δύο θερινούς μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, οι οφειλέτες αυξήθηκαν κατά 200.000 (καταγράφοντας ποσοστό αύξησης κοντά στο 9%).
Η ζοφερή αυτή εικόνα καθίσταται περισσότερο ευκρινής εάν ληφθεί υπόψη ότι τα "νέα" χρέη προς το Δημόσιο (όσα δηλαδή σχηματίστηκαν από την αρχή του 2013 έως την 31η Αυγούστου 2014) αυξήθηκαν κατά 15,9 δισ. ευρώ και ειδικά τα νέα χρέη του πρόσφατου επταμήνου (01.02.2014 έως 31.08.2014) αυξήθηκαν κατά 5,78 δισ. ευρώ.
Η ευθύνη των τραπεζών
Μεγάλη βεβαίως είναι και η ευθύνη του τραπεζικού τομέα. Όχι μόνο δεν "ισορροπεί" την αφαίμαξη ρευστότητας στην οποία συστηματικά προβαίνει το υπουργείο Οικονομικών με χαράτσια και φόρους, αλλά επιπλέον μεγεθύνει την κρίση με την "αναιμική" πολιτική χορηγήσεων. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν ότι τον περασμένο Αύγουστο ο ρυθμός χρηματοδότησης νοικοκυριών και επιχειρήσεων συρρικνώθηκε κατά 3,5% συντηρώντας το πρόβλημα της έλλειψης ρευστότητας στην οικονομία. Οι οφειλές στις τράπεζες έπεσαν στα 213,5 δισ. ευρώ από 213,8 δισ. ευρώ τον Ιούλιο και 221,8 δισ. ευρώ τον Αύγουστο του 2013. Η ροή χρηματοδότησης υπήρξε αρνητική κατά 478 εκατ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι οι νέες χορηγήσεις υπολείπονταν της συνολικής αποπληρωμής δανείων.
Το πρόβλημα ρευστότητας όμως απεικονίζεται εύγλωττα και στην πορεία των καταθέσεων. Παρότι αυτές αυξήθηκαν κατά 1 δισ. ευρώ σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος τον Αύγουστο στα 164,2 δισ. ευρώ από 163,2 δισ. ευρώ τον Ιούλιο, η εξέλιξη αυτή αποτελεί εν πολλοίς μια συγκυριακής φύσης "μαγική εικόνα", καθώς οφείλεται στις αποταμιεύσεις νησιωτικών και παραθεριστικών περιοχών της χώρας ως αποτέλεσμα του ενισχυμένου τουριστικού ρεύματος. Και έτσι όμως, το ποσό αυτό υπολείπεται του συνόλου των καταθέσεων της 30ής Απριλίου 2012 (165.877 εκατ. ευρώ) προτού δηλαδή οι προπαγανδιστές της τότε συγκυβέρνησης, επιχειρώντας να τρομοκρατήσουν τους ψηφοφόρους, δεν δίστασαν να δημιουργήσουν σενάρια που οδήγησαν σε "bank run" και ενώ συνεχίζουν να μετέρχονται τέτοια σχέδια, όπως έπραξε πρόσφατα και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ν.Δ., ο οποίος, επαναλαμβάνοντας την προπαγάνδα του 2012 μίλησε για εξαγωγή καταθέσεών του στο εξωτερικό όταν σχηματιστεί κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.
Τέσσερα νέα πλήγματα στη ρευστότητα από την εφορία
Παρά όμως τη δυσμενή αυτή εικόνα, το υπουργείο Οικονομικών προχώρησε τα τελευταία 24ωρα σε 4 επιμέρους κινήσεις, οι οποίες οξύνουν ακόμη περισσότερο το πρόβλημα της ρευστότητας πολιτών και επιχειρήσεων και συγκεκριμένα:
Πρώτον, καθώς παρήλθε η προθεσμία της 30ής Σεπτεμβρίου έως την οποία είχαν "παγώσει" οι συμψηφισμοί επιστροφών φόρου εισοδήματος με οφειλές ΕΝΦΙΑ, αυτοί διενεργούνται ξανά από την περασμένη Τετάρτη κανονικά. Αυτό σημαίνει πως όσοι δικαιούνται επιστροφή φόρου είτε δεν θα την εισπράξουν είτε θα εισπράξουν το τμήμα εκείνο που περισσεύει μετά τον συμψηφισμό με τον φόρο ακινήτων, με χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες να αγωνιούν, καθώς οι πρόσθετες διασταυρώσεις για συμψηφισμούς με τυχόν ασφαλιστικές εισφορές συνεπάγονται ακόμη μεγαλύτερες καθυστερήσεις. Με συνεπακόλουθο να σφίγγει περαιτέρω η μέγγενη της ανάγκης για ρευστό.
Δεύτερον, η θέσπιση ιδιαίτερα αυστηρών κριτηρίων για άμεση επιστροφή του ΦΠΑ χωρίς διενέργεια φορολογικού ελέγχου (σήμερα, όταν πρόκειται να επιστρέψει το Δημόσιο τον ΦΠΑ που δικαιούνται οι επιχειρήσεις, καθυστερεί ακόμη και τρία χρόνια) και τα οποία είναι:
* Να έχουν υποβάλει εμπρόθεσμα όλες τις δηλώσεις ΦΠΑ, φορολογίας εισοδήματος και απόδοσης παρακρατούμενων φόρων.
* Να μην βαρύνονται με παραβάσεις φοροδιαφυγής.
* Να έχουν ελεγχθεί για τουλάχιστον τρεις φορολογικές περιόδους με αποκλίσεις μικρότερες του 5% ανάμεσα σε αιτούμενα ποσά επιστροφής και αποδοθέντα ποσά.
* Να έχουν τακτοποιήσει τυχόν ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Τρίτον, ο αποκλεισμός των μεταχρονολογημένων επιταγών από τη δυνατότητα του υπόχρεου για καταβολή ΦΠΑ μόνο εφόσον αυτός έχει όντως εισπραχθεί.
Τέταρτον, κάτι που αναγκάζει χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες να αγωνιούν, είναι οι πρόσθετες διασταυρώσεις για συμψηφισμούς με τυχόν ασφαλιστικές εισφορές οι οποίες συνεπάγονται ακόμη μεγαλύτερες καθυστερήσεις για τυχόν επιστροφές ΦΠΑ που δικαιούνται.
Κατόπιν αυτών των δεδομένων, γίνεται εύκολα κατανοητός ο λόγος για τον οποίο, ενώ οι πολίτες που χρωστούσαν στο Δημόσιο τον Ιούνιο ήταν 2.256.449, έφθασαν στο τέλος Αυγούστου στα 2.452.000, δείχνοντας ότι ελλείψει ρευστότητας τόσο η ρύθμιση της «τελευταίας ευκαιρίας» των 48 δόσεων, όσο και η «πάγια ρύθμιση» των 12 έχουν «παγώσει» και ενώ τα νέα χρέη (από την αρχή του 2013 έως τις 31 Αυγούστου 2014) αυξήθηκαν κατά 15,9 δισ. ευρώ, με τα νέα χρέη των τελευταίων 7 μηνών του έτους (από 01.02.2014 έως 31.08.2014) αυξήθηκαν κατά 5,78 δισ. ευρώ.
Στο ευαίσθητο αυτό σημείο της ελληνικής οικονομίας "χτύπησε" ο Μάριο Ντράγκι με την ταυτότητα "ρευστότητα = έλεγχος της οικονομίας" (κάνοντας γνωστό ότι η ΕΚΤ δεν θα μπορεί να δέχεται ως ενέχυρο τα ελληνικά ομόλογα με αξιολόγηση χαμηλότερη του "ΒΒΒ-" χωρίς την "κηδεμονία" των δανειστών της χώρας) γνωρίζοντας (και μάλιστα "από πρώτο χέρι", υπό την ιδιότητα και του επίσημου δανειστή της Ελλάδας) ότι με τις ασκούμενες μνημονιακές πολιτικές παραμένουν στενά τα περιθώρια άντλησης ρευστότητας.
Εν μέσω αυτής της ασφυκτικής κατάστασης, η κυβέρνηση εμμένει στα ευχολόγια (όπως λ.χ. της επιστροφής στις αγορές ή της άμεσης αναβάθμισης από τους οίκους αξιολόγησης για να μην τίθενται περιορισμοί στα ομόλογα με rating "ΒΒΒ-") στις κινήσεις "καλής θέλησης" των δανειστών, οι οποίες δεν έρχονται, και στα νεοφιλελεύθερα δόγματα για ανάπτυξη χωρίς ενίσχυση της ζήτησης μέσω ενός αυξημένου διαθεσίμου εισοδήματος.
