Το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου της ελληνικής κυβέρνησης είναι να παρουσιάσει το ταχύτερο δυνατόν - και κατά προτίμηση πριν από τις εκλογές- μια κάποια πρόοδο στο μέτωπο του χρέους. Εννοείται ότι κάθε πραγματική πρόοδος είναι προς όφελος όλων των πολιτών, αλλά οι οιωνοί δεν είναι καλοί για το επόμενο χρονικό διάστημα καθώς οι Ευρωπαίοι εταίροι δε θέλουν να ακούσουν για σημαντική αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, που θα έχει αντίκτυπο στα δικά τους δάνεια, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο πιέζει να ξεκινήσει η διαπραγμάτευση εκ του ασφαλούς, αφού τα δικά του δάνεια δεν «κουρεύονται».
Ως ένδειξη αυτής της πίεσης θα μπορούσε να ερμηνευτεί το σίριαλ περί ειδικής σύσκεψης στην έδρα του ΔΝΤ για το χρέος εντός του Νοεμβρίου, το οποίο έληξε με καθυστερημένη διάψευση εκ μέρους του Ταμείου στα μέσα της περασμένης εβδομάδας. Πιθανόν η ιδέα να... ξαναζεσταθεί στην τακτική φθινοπωρινή σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στις 10 Οκτωβρίου, αλλά για την ώρα ισχύει αυτό που είπε προχθές στο Μιλάνο ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ ότι τα «επόμενα βήματα» για την Ελλάδα θα συζητηθούν μόλις ολοκληρωθεί επιτυχώς η επόμενη αξιολόγηση του ελληνικού προγράμματος από την τρόικα. Να σημειωθεί ότι η τρόικα αναμένεται στην Αθήνα στα τέλη του μήνα.
Πάντως, Ε.Ε. και ΔΝΤ σε ένα πράγμα φαίνεται να συμφωνούν. Στο ότι δεν πρέπει να χαλαρώσει η επιτήρηση της ελληνικής οικονομίας άμα τη λήξει του τρέχοντος προγράμματος. Προφανώς, κανείς δεν εμπιστεύεται την Αθήνα ότι θα συνεχίσει να τηρεί τις δεσμεύσεις της, εάν ο έλεγχος περιοριστεί στους γενικούς κανόνες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που ισχύουν για όλα τα κράτη μέλη, γι' αυτό και κάθε Ευρωπαίος αξιωματούχος που ανοίγει το στόμα του, επισήμως ή ανεπισήμως, επαναφέρει το ζήτημα του τρίτου πακέτου.
Ένα τρίτο πακέτο για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του διαστήματος 2015 - 2016 θα ήταν παράλληλα το κατάλληλο εργαλείο - σύμφωνα πάντα με τους Ευρωπαίους- ώστε να παραμείνει στον δρόμο της... αρετής η Ελλάδα. Ταυτόχρονα, δεν θα άφηνε μόνο του το ΔΝΤ να παρακολουθεί τις εξελίξεις μέχρι το τέλος του δικού του προγράμματος το 2016.
Η... κολοκυθιά με το κενό
Ο τελευταίος - μέχρι προχθές- που έθεσε θέμα τρίτου πακέτου ήταν ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι στον υπουργό Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη στο Μιλάνο, πλην όμως δεν το έκανε... πιεστικά, όπως επιμένει η ελληνική πλευρά. Ωστόσο, δυο μέρες νωρίτερα η ΕΚΤ στο μηνιαίο δελτίο της είχε υποστηρίξει ότι φέτος η Ελλάδα θα πιάσει τον στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 1,5%, αλλά «για τα έτη μετά το 2014 υπάρχουν σημαντικά δημοσιονομικά κενά σε σύγκριση με τους πιο φιλόδοξους στόχους για πρωτογενή πλεονάσματα 3% του ΑΕΠ το 2015 και 4,5% του ΑΕΠ το 2016». Επισήμως κανείς δεν μιλά για ποσά, πέραν της πρόχειρης εκτίμησης της τρόικας ότι το δημοσιονομικό κενό θα είναι 2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2015, την ώρα που η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν θα ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια. Το μέγεθος του κενού έχει βαρύνουσα σημασία, διότι από αυτό θα εξαρτηθεί εάν η Αθήνα θα αναγκαστεί να ζητήσει τρίτο πακέτο - με όλα τα συμπαρομαρτούντα- ή θα καταφέρει να το καλύψει με εκδόσεις εντόκων γραμματίων ή ομολόγων. Αλλά πριν από την παρουσίαση του σχεδίου του προϋπολογισμού για το 2015 και την ολοκλήρωση της εξέτασης από την τρόικα δεν θα το μάθουμε.
Το αίτημα των επενδύσεων
Πλάι στο αγκάθι του χρέους και του πιθανού νέου πακέτου το μεγάλο ζόρι της ελληνικής οικονομίας - και των περισσότερων ευρωπαϊκών- είναι οι ανεπαρκείς επενδύσεις τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Αυτό ακριβώς ήταν το βασικό θέμα που συζητήθηκε στο άτυπο Eurogroup του Μιλάνου, με τα μέτωπα να παραμένουν, σύμφωνα τουλάχιστον με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, αμετακίνητα.
Με το πόδι στο φρένο παραμένουν το Βερολίνο και οι δορυφόροι του, που επιμένουν ότι ο μόνος δρόμος για την έξοδο από την κρίση είναι η δημοσιονομική εξυγίανση - «με δανεικά ανάπτυξη δεν γίνεται», επαναλαμβάνει μονότονα η Μέρκελ- ενώ Παρίσι και Ρώμη πιέζουν για αύξηση των επενδύσεων, έχοντας πλέον στο πλάι τους τόσο την ΕΚΤ, που έχει εξαντλήσει τα νομισματικά εργαλεία της-, όσο και λίαν προσφάτως τη Βαρσοβία.
Το ισχυρότερό τους επιχείρημα είναι ότι η λιτότητα, πέραν όλων των άλλων κακών, ενισχύει και τον αποπληθωρισμό, που απειλεί να βυθίσει την ευρωπαϊκή οικονομία σε μια δεκαετία στασιμότητας - την ώρα που η ανεργία σε πολλές χώρες είναι σε εγκληματικά ύψη. Για του λόγου το αληθές χτύπησε προχθές το καμπανάκι η γαλλική στατιστική υπηρεσία ανακοινώνοντας ότι ο πληθωρισμός τον Αύγουστο στη δεύτερη οικονομία της Ευρωζώνης ήταν μόνο 0,5%.
Την ίδια ώρα το Παρίσι παραδέχτηκε ότι μόνο το 2017 θα καταφέρει και πάλι να τηρήσει τους κανόνες του Μάαστριχ και να ρίξει το έλλειμμα στο 3%. Μένει τώρα να δούμε εάν οι πιέσεις της γαλλικής... πραγματικότητας θα λυγίσουν την αδιαλλαξία του Βερολίνου.
